احیای مارال در ارسباران؛ گامی بلند در راستای حفاظت از تنوع زیستی و احیای زیست‌بوم تاریخی

مرحله نهایی طرح احیا و معرفی مجدد مارال در ذخیره‌گاه زیست‌کره ارسباران با انجام بررسی‌های میدانی و فنی در سایت آینالو آغاز شد.

بازگشت مارال به ارسباران، فراتر از یک اقدام حفاظتی ساده، نمادی از پیوند مدیریت علمی حیات‌وحش، احیای ذخیره ژنتیکی و بازسازی یک زیست‌بوم تاریخی است. این برنامه، که در شرایطی که بسیاری از زیستگاه‌های کشور با فشارهای انسانی و کاهش تنوع زیستی روبه‌رو هستند، اجرا می‌شود، نشان‌دهنده عبور حفاظت محیط‌زیست از مرحله شعار به اقدام عملی است.

اهمیت این برنامه زمانی برجسته می‌شود که بدانیم موفقیت آن تنها به «رهاسازی» محدود نیست؛ بلکه به زنجیره‌ای از اقدامات پیشینی و پسینی، از زنده‌گیری و معاینه دامپزشکی گرفته تا پایش ماهواره‌ای، حفاظت مستمر از زیستگاه و مشارکت جوامع محلی، وابسته است. از همین رو، بازدیدهای میدانی و ارزیابی‌های فنی پیش از اجرا، نقشی تعیین‌کننده در سرنوشت این طرح ایفا می‌کنند.

داود غنی‌پور، معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی اداره‌کل حفاظت محیط زیست آذربایجان شرقی، روز شنبه به همراه رئیس پارک ملی ارسباران و رئیس اداره حفاظت و مدیریت حیات‌وحش استان، با حضور در سایت آینالو، آخرین بررسی‌ها و هماهنگی‌های میدانی و فنی مورد نیاز برای اجرای این برنامه را انجام دادند.

غنی‌پور در تشریح این بازدید گفت: این بررسی‌ها با هدف آماده‌سازی محل زنده‌گیری و فراهم‌سازی الزامات لازم برای انجام معاینات دامپزشکی، نمونه‌برداری‌های ژنتیکی و بهداشتی، نصب گردنبندهای ردیاب ماهواره‌ای، ارزیابی زیرساخت‌های اجرایی و بررسی سایر ملاحظات فنی و حفاظتی پیش از مرحله رهاسازی انجام شد.

وی افزود: برنامه احیا و معرفی مجدد مارال در ذخیره‌گاه زیست‌کره ارسباران، حاصل بیش از سه دهه اقدامات حفاظتی، مدیریت جمعیت، تقویت ذخیره ژنتیکی و فرآیند بازوحشی‌سازی این گونه ارزشمند است و اکنون پس از طی مراحل فنی، علمی و کارشناسی، در آستانه ورود به مرحله رهاسازی قرار دارد.

معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی اداره‌کل حفاظت محیط زیست آذربایجان شرقی با تأکید بر ضرورت اجرای دقیق و علمی این برنامه خاطرنشان کرد: تمامی مراحل معرفی مجدد مارال باید بر اساس ملاحظات علمی، دامپزشکی و حفاظتی و با رعایت کامل الزامات زیست‌محیطی انجام شود.

وی ادامه داد: پایش مستمر جمعیت پس از رهاسازی نیز با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، از جمله سامانه‌های ردیابی، در دستور کار قرار خواهد داشت و این موضوع نقش مهمی در ارزیابی موفقیت برنامه و مدیریت جمعیت ایفا می‌کند.

غنی‌پور تأکید کرد: موفقیت برنامه بازگشت مارال به زیستگاه تاریخی خود، تنها به مرحله رهاسازی محدود نمی‌شود، بلکه استمرار پایش، ارزیابی وضعیت جمعیت، حفاظت مؤثر از زیستگاه و استفاده از ظرفیت جوامع محلی و حفاظت مشارکتی از ارکان اساسی این برنامه است.

وی گفت: بازگشت مارال به ارسباران نتیجه سال‌ها تلاش و سرمایه‌گذاری حفاظتی برای حفظ و تقویت این گونه ارزشمند است و اجرای موفق این برنامه می‌تواند گامی مهم در احیای بخشی از تنوع زیستی و تقویت جایگاه ارسباران به‌عنوان یکی از مهم‌ترین زیستگاه‌های طبیعی کشور باشد.