قیمت لحظهایهمه قیمتها
سقوط پهپادهای پیشرفته آمریکا به‌خاطر خطای سیستم خودکار
اقدام پرریسک ارتش آمریکا برای تعویض آنلاین نرم‌افزار مأموریت پهپادهای رزمی در میانه پرواز، در کنار افشای سابقه سقوط پهپادها به دلیل خطای محاسباتی الگوریتم‌ها، نگرانی‌های دولت آمریکا را درباره آسیب‌پذیری شدید نیروهای هوایی در برابر حملات سایبری و خطاهای مرگبار نرم‌افزاری تشدید کرده است.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، هواپیمای رزمی بدون‌سرنشین آمریکا از مرحله آزمایش صرف عبور کرده و حالا به مرحله تولید نزدیک می‌شود؛ اما درست در همین نقطه، نرم‌افزار به مهم‌ترین بخش پروژه تبدیل شده است. ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶، مجله «نیروی هوا و فضای» ایالات متحده گزارش داد شرکت «جنرال اتمیکس» ظرفیت تولید اف‌کیو-۴۲ وِنژنس را به ۶ فروند در ماه رسانده و شرکت «اندوریل» نیز در کارخانه جدید خود در اوهایو برای تولید ۱۵۰ فروند اف‌کیو-۴۴ فیوری در سال برنامه‌ریزی کرده است.
با این حال، پول خرید این هواپیماها برای سال مالی ۲۰۲۷ هنوز تصویب نشده است. هم‌زمان، نیروی هوایی آمریکا در یک آزمایش پروازی نشان داده است که می‌تواند نرم‌افزار «خودمختاری مأموریت» یک اف‌کیو-۴۴ را در میانه پرواز از یک سازنده به سازنده دیگر تغییر دهد؛ یعنی بدون فرود هواپیما، «مغز مأموریت» آن عوض شود و همان الگوی پروازی دوباره اجرا شود.
این آزمایش بر پایه «معماری مرجع دولتی خودمختاری» انجام شده و به گفته یک مقام ارشد نیروی هوایی، یک نمایش واقعی در پرواز بوده، نه صرفاً آزمایش آزمایشگاهی. آمریکا دیگر هواپیما را جدا از نرم‌افزار نمی‌خرد در پس این آزمایش، یک تغییر مهم در شیوه ساخت سلاح قرار دارد.
نیروی هوایی آمریکا در برنامه هواپیماهای رزمی مشارکتی تصمیم گرفته است بدنه هواپیما و نرم‌افزار خودمختاری مأموریت را تا حد زیادی از یکدیگر جدا کند و حتی نرم‌افزار را به‌صورت یک قلم مستقل خریداری کند. در قراردادهای ژوئن ۲۰۲۶، شش شرکت برای توسعه نرم‌افزار خودمختاری وارد چرخه رقابتی شدند و «اندوریل»، «شیلد اِی‌آی» و «کالینز ایروسپیس» در مرحله نخست برای رساندن قابلیت به سطح عملیاتی با یکدیگر رقابت می‌کنند.
در واقع قرار است پس از دو دوره شش‌ماهه، تا تابستان ۲۰۲۷ یک تأمین‌کننده اصلی برای نسل نخست این هواپیماها انتخاب شود. منطق این طرح روشن است: اگر تهدید تغییر کند، نیروی هوایی نباید برای تغییر رفتار هواپیما چند سال منتظر طراحی مجدد بدنه بماند.
معماری جدید به آن اجازه می‌دهد لایه مأموریت را سریع‌تر به‌روزرسانی کند. حتی نیروی هوایی صراحتاً گفته است که این معماری برای جلوگیری از وابستگی بلندمدت به یک شرکت و امکان جایگزینی نرم‌افزارهای مختلف طراحی شده است.
در آزمایش ۲۳ سپتامبر، موضوع فقط تعویض نرم‌افزار نبود. ساختار معماری جدید، نرم‌افزارهای حیاتی پرواز و ایمنی را از نرم‌افزار مأموریت جدا می‌کند؛ بنابراین بخش‌هایی مانند جنگ الکترونیک، ارتباطات و قابلیت‌های راداری می‌توانند با سرعت بیشتری تغییر کنند، بدون اینکه کل نرم‌افزار هواپیما از نو بازطراحی شود.
مشکل جایی است که نرم‌افزار قبلاً هواپیما را زمین‌گیر کرده است این تحول زمانی جالب‌تر می‌شود که یک اتفاق واقعی در همین برنامه را کنار آن بگذاریم. اوایل آوریل ۲۰۲۶، یک نمونه اف‌کیو-۴۲ پس از برخاستن سقوط کرد.
بررسی مشترک نیروی هوایی و جنرال اتمیکس علت حادثه را «محاسبه اشتباه سامانه خلبان خودکار درباره وزن و مرکز ثقل هواپیما» اعلام کرد. پروازهای آزمایشی این برنامه حدود شش هفته متوقف شد و سپس شرکت پس از اصلاح نرم‌افزار آزمایش‌ها را از سر گرفت.
کسی در این حادثه آسیب ندید، اما خود هواپیما از بین رفت. این یعنی در هواپیمای رزمی بدون‌سرنشین، خطای نرم‌افزار می‌تواند مستقیماً به حادثه فیزیکی تبدیل شود.
این تفاوت بزرگی با نرم‌افزاری است که مثلاً روی یک سامانه اداری خراب می‌شود. در یک هواپیمای خودمختار، یک خطای محاسباتی می‌تواند بر مسیر پرواز، کنترل هواپیما یا اجرای مأموریت اثر بگذارد.
