رمزگشایی خطای محاسباتی سنتکام در تخلیه نیروهای آمریکا

به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، گزارش تازه سی‌بی‌اس درباره حمله اول مارس به بندر شعیبه کویت، یک سؤال مهم‌تر از نحوه نفوذ پهپاد به حباب دفاعی آمریکا مطرح می‌کند. سوال این است: اگر درباره احتمال حمله به این موقعیت اطلاعات هشداردهنده وجود داشت، چرا گزینه انتقال یگان به مواضع دورتر در عربستان کنار گذاشته شد؟

سی‌بی‌اس بر اساس گفت‌وگو با چند منبع می‌گوید فرماندهی ارتش آمریکا پیش از آغاز عملیات «خشم حماسی» و تجاوز به ایران، دست‌کم دو گزینه در عربستان را بررسی و به فرماندهی یگان ۱۰۳ پشتیبانی رزمی ارائه کرده بود، اما در نهایت انتقال نیروها به بندر شعیبه انتخاب شد.

اطلاعات ارتش آمریکا از ماه‌ها قبل شعیبه را زیر نظر داشت ماجرا فقط به روزهای آغاز جنگ محدود نمی‌شود چرا که طبق ادعای سی‌بی‌اس، ارتش آمریکا از اواخر پاییز ۲۰۲۵ سناریوهای مختلف واکنش جمهوری اسلامی ایران را در صورت ورود مستقیم‌تر آمریکا به درگیری بررسی می‌کرد و منابع این رسانه می‌گویند از ژانویه، مقام‌های اطلاعاتی ارتش به ژنرال کلینت بارنز، فرمانده پشتیبانی اعزامی ۱۰۳ام در سنتکام، درباره احتمال هدف قرارگرفتن بندر شعیبه هشدار می‌دادند. واشنگتن‌پست نیز در گزارش ادعایی ژوئیه خود، بر پایه گفت‌وگو با ۱۷ نفر، از وجود ارزیابی‌های حفاظتی و اطلاعاتی درباره آسیب‌پذیری این موقعیت و احتمال هدف‌بودن آن خبر داده بود.

در همان مقطع، پنتاگون طرحی گسترده‌تر برای دورکردن نیروها از برد آتش ایران داشت. وزیر دفاع آمریکا گفته بود بیش از ۹۰ درصد نیروهای مستقر در پایگاه‌های منطقه از مواضع در معرض حمله خارج شدند.

اما یگان ۱۰۳ به‌جای انتقال کامل به مواضع دورتر، به شعیبه فرستاده شد؛ تأسیساتی در حدود ۶۵ مایلی جنوب‌غرب کشورمان که یک مرکز عملیات پشتیبان در آن ایجاد شده بود. هشدار وجود داشت، اما هشدار الزاماً تصمیم نیست در یک سامانه نظامی مدرن، دریافت اطلاعات جزء اقدامات ابتدایی و اولیه است.

داده باید از حسگرها و شبکه‌های اطلاعاتی جمع شود، با اطلاعات دیگر تلفیق شود، به ارزیابی تهدید تبدیل شود، به فرماندهی برسد و در نهایت یک آستانه عملیاتی را فعال کند؛ برای مثال، تغییر محل استقرار، افزایش حفاظت یا کاهش تراکم نیروها. در پرونده شعیبه، اطلاعات منتشرشده نشان نمی‌دهد که این زنجیره از همان ابتدا فاقد داده بوده است.

مسئله این است که با وجود گزارش‌های هشداردهنده، گزینه انتقال به مواضع دورتر انتخاب نشد. سی‌بی‌اس می‌گوید یکی از منابع نظامی، شعیبه را «گزینه آسان‌تر» توصیف کرده است؛ اما ارتش آمریکا در برابر این روایت، از اظهار نظر درباره تصمیم شخص فرمانده خودداری کرده است.

حتی خود گزارش‌های مربوط به دفاع نیز یک تصویر یکدست ارائه نمی‌کنند. پنتاگون تأکید کرده بود که این مرکز با دیوارهای شش‌فوتی محافظت شده و ارتش مرکزی آمریکا گفته بود شعیبه در چارچوب طرح عملیاتی و با دفاع لایه‌ای انتخاب شده است.

در مقابل، شماری از بازماندگان گفتند این موقعیت از بالا پوشش کافی نداشت و توان اختصاصی مقابله با پهپاد در آن وجود نداشت. حتی سامانه هشدار هم جای تصمیم فرمانده را نگرفت گزارش‌های قبلی سی‌بی‌اس نشان می‌دهد سامانه هشدار صوتی در روزهای قبل از حمله فعال بود و نیروها در چند مورد با دریافت هشدار به پناهگاه رفتند.

در روز حمله نیز حدود ۹:۱۵ صبح پیام رفع خطر صادر شد و نیروها به مرکز عملیات بازگشتند؛ حدود نیم ساعت بعد، پهپاد به ساختمان اصابت کرد. سی‌بی‌اس همچنین گزارش داده بود مشخص نیست سامانه هشدار دقیقاً پیش از برخورد همین پهپاد فعال شده باشد.

همزمان، ارتش مرکزی آمریکا در یک یادداشت که سی‌بی‌اس محتوای آن را بررسی کرده بود، احتمال شناسایی و رصد جابه‌جایی نیروهای آمریکایی توسط شبکه‌های اطلاعاتی همسو با ایران را مطرح کرده بود. چند مقام آمریکایی نیز از مشاهده پهپادهای کوچک شناسایی اطراف شعیبه در هفته پیش از حمله خبر داده بودند.

آمریکا حالا برای همین گلوگاه سراغ هوش مصنوعی می‌رود این پرونده با روند فعلی توسعه هوش مصنوعی در ارتش آمریکا یک ارتباط مستقیم مفهومی دارد؛‌ آن هم از آنجا که ارتش در سال ۲۰۲۶ استفاده از سامانه «مِیون» را برای پردازش حجم بزرگی از داده‌های میدان نبرد و افزایش سرعت تصمیم‌گیری در فرماندهی و کنترل گسترش داده است. سامانه میوِن برای پردازش تصاویر، ویدئو و سایر داده‌های عملیاتی طراحی شده تا فرماندهان سریع‌تر به درک موقعیت برسند.

در سطح راهبردی نیز وزارت دفاع آمریکا در راهبرد هوش مصنوعی ۲۰۲۶، توسعه شبکه‌ای از عامل‌های هوش مصنوعی برای «مدیریت نبرد و پشتیبانی تصمیم» را از برنامه‌های اصلی خود اعلام کرده است؛ برنامه‌ای که از طرح‌ریزی عملیات تا بخش‌هایی از زنجیره درگیری را هدف گرفته است. اما ارتش آمریکا همزمان به مشکل دیگری اعتراف کرده است: آن هم اتصال سامانه‌ها به یکدیگر.

یک مقاله رسمی ارتش در خرداد ۱۴۰۵ توضیح می‌دهد که انتقال دستی اطلاعات میان شبکه‌های متفاوت باعث تأخیر، خطا و حذف بخشی از اطلاعات می‌شود و حتی می‌تواند محصول اطلاعاتی را به‌قدری دیر به فرمانده برساند که ارزش عملیاتی آن کاهش یابد. هوش مصنوعی سریع هشدار می‌دهد، اما به تصمیم کمکی نمی‌کند همین نکته، پرونده شعیبه را به مسئله‌ای فراتر از یک حمله پهپادی تبدیل می‌کند.

هوش مصنوعی می‌تواند داده‌های راداری، تصویری، ارتباطی و اطلاعاتی را سریع‌تر کنار هم بگذارد، الگوهای غیرعادی را پیدا کند و حتی سناریوهای مختلف را برای فرمانده نمایش دهد؛ اما در مرحله نهایی هنوز این سؤال باقی می‌ماند که چه سطحی از خطر باید باعث جابه‌جایی نیرو شود؟ مطالعه‌ای در ارتش آمریکا در مرداد ۱۴۰۵ نیز بر همین تغییر تأکید کرده است: با ورود هوش مصنوعی به فرماندهی، انسان کمتر وقت خود را صرف جمع‌آوری اطلاعات می‌کند و بیشتر باید عدم‌قطعیت را تفسیر و درباره اقدام تصمیم‌گیری کند.

در حوزه اطلاعات نظامی نیز اخیراً هشدار داده است که خطا، سوگیری یا داده نامناسب در سامانه‌های هوش مصنوعی می‌تواند ارزیابی تهدید را منحرف کند و بر تصمیم فرمانده اثر بگذارد. طبق ادعای غربی‌ها اقلاً شش سرباز آمریکایی اول مارس در شعیبه کشته شدند و بیش از ۲۰ نفر زخمی شدند.

تحقیقات ارتش درباره این حمله در اوایل ژوئیه پایان یافت، اما نتیجه آن هنوز به‌صورت عمومی منتشر نشده است. واشنگتن‌پست به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داده که در یافته‌های تحقیق، اقدام تنبیهی یا تعیین تقصیر برای حمله و واکنش پس از آن مطرح نشده است؛ ارتش آمریکا نیز گفته بخش‌های مربوط به اطلاعات و دفاع هوایی در تحقیقات بررسی شده‌اند و در آینده منتشر خواهند شد.

بمنظور دسترسی پایدار به اخبار و مطالب ما، آخرین نسخه اپلیکیشن را می‌توانید از اینجا و در فروشگاه‌های « کافه بازار » و « مایکت » دانلود و نصب کنید.