قیمت لحظهایهمه قیمتها
شرط‌بندی ۱.۱ تریلیون دلاری بر سر آینده
سرمایه‌گذاری بیسابقه ابرشرکتهای فناوری روی مراکز داده، تراشه‌ها و انرژی، تا چه حد فاصله میان هزینه‌های سنگین زیرساختی و بازگشت واقعی سرمایه را بحرانی کرده است؟
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، طبق برآوردها تا سال ۲۰۵۰، سرمایه‌گذاری تجمعی در مراکز داده می‌تواند به ۳۱.۶ تریلیون دلار برسد! برآورد شرکت پی‌دبلیوسی (PwC) حتی در سناریوی پررونق‌تر رقم نزدیک به ۵۰ تریلیون دلار را محتمل می‌داند.
همچنین رویترز در تحلیل ۳ اکتبر این موج را از نظر مقیاس بزرگ‌تر از دوره‌های تاریخی راه‌آهن و اینترنت توصیف کرده است. در واقع نکته مهم در این ارقام این است که سوای اینکه پول قرار است صرف ساخت زیربنای ساختاری شود؛ سرورها، تجهیزات شبکه، تراشه‌ها و شتاب‌دهنده‌های محاسباتی نیز باید مرتب جایگزین شوند و همین چرخه، سرمایه‌گذاری را به یک هزینه چنددهه‌ای تبدیل می‌کند.
ابرشرکت‌ها ابتدا ظرفیت محاسباتی می‌خرند تصویر واقعی این شرط‌بندی را می‌شود در قراردادهای آنتروپیک دید. این شرکت در آستانه ورود به بازار سهام، برای سال‌های آینده ۵۱۸ میلیارد دلار تعهد مربوط به رایانش ابری، پردازش و زیرساخت ثبت کرده است؛ حدود ۸۰ درصد این تعهدات طبق اسناد عرضه سهام، غیرقابل لغو یا مستقل از میزان استفاده‌اند.
خود آنتروپیک در سال ۲۰۲۵ تقریباً ۴.۶ میلیارد دلار درآمد داشت، اما ۴۲ میلیارد دلار زیان خالص گزارش کرد؛ این زیان شامل حدود ۳۴ میلیارد دلار هزینه حسابداری مرتبط با ابزارهای مالی بود و نباید آن را با هزینه نقدی جاری شرکت یکی دانست. هزینه رایانش و زیرساخت نیز به ۷.۳۳ میلیارد دلار رسید؛ بیش از نیمی از کل ۱۲.۶۵ میلیارد دلار هزینه‌های عملیاتی شرکت.
معنای این اعداد ساده است: پیشتازان این میدان مجبورند ظرفیت پردازشی مورد نیازشان را خیلی جلوتر از درآمد فعلی رزرو کنند.
تراشه‌ها قلب این سرمایه‌گذاری را می‌بلعند برآورد پی‌دبلیوسی نشان می‌دهد پوسته ساختمان بخش کوچکی از ماجراست و بخش عمده سرمایه‌گذاری به تجهیزات فناوری اطلاعات و ارتباطات می‌رود؛ سهم این تجهیزات از کل هزینه سرمایه‌ای مراکز داده می‌تواند از ۷۰ درصد در ۲۰۲۶ به ۹۳ درصد در ۲۰۵۰ برسد. علت هم روشن است: پردازنده‌های گرافیکی و شتاب‌دهنده‌های هوش مصنوعی عمر اقتصادی کوتاهی دارند و معمولاً هر چهار تا شش سال نیاز به تعویض یا ارتقا پیدا می‌کنند؛ در یک مرکز داده با عمر بیست‌ساله، ممکن است سه تا پنج دوره سرمایه‌گذاری مجدد فقط برای تجهیزات محاسباتی لازم باشد.
پی‌دبلیوسی می‌گوید به ازای هر یک دلار هزینه ساخت، به‌طور مؤثر حدود ۱۲ دلار هزینه آتی برای تجهیزات فناوری اطلاعات و ارتباطات ایجاد می‌شود.
برق و شبکه هم به بخشی از خرید تبدیل شده‌اند رقابت بر سر هوش مصنوعی حالا به خرید زمین و سرور محدود نیست. رویترز در فوریه گزارش داد شرکت‌های بزرگ فناوری در سال ۲۰۲۶ بیش از ۶۰۰ میلیارد دلار برای هوش مصنوعی برنامه‌ریزی کرده‌اند و مراکز داده بزرگ می‌توانند بیش از یک گیگاوات بار پیوسته داشته باشند؛ رقمی در حد مصرف برق حدود ۸۵۰ هزار خانه.
پی‌دبلیوسی نیز هشدار می‌دهد دسترسی به برق می‌تواند عامل تعیین‌کننده در محل استقرار سرمایه باشد. از این منظر، سرمایه‌گذاری هوش مصنوعی وارد حوزه‌ای شده که نیروگاه، خطوط انتقال، اتصال شبکه و تجهیزات برق‌رسانی را هم درگیر می‌کند.
در ایران نیز دیجیاتو پیش‌تر از همین وجه زیرساختی گزارش داده بود و برای برخی پروژه‌های یک گیگاواتی، هزینه کل تأسیسات را تا ۴۷ میلیارد دلار برآورد کرده بود؛ این رقم مربوط به یک سناریوی مشخص زیرساختی است و نباید به کل صنعت تعمیم داده شود.
مدل‌ها و عامل‌ها باید این پول را پس بدهند مشکل حسابداری اینجاست که فروش هوش مصنوعی هنوز با سرعت هزینه‌کرد آن هم‌قد نشده است. رویترز به نقل از مؤسسه بین اند کمپانی می‌نویسد صرفه‌جویی در بازارهای موجود برای توجیه سرمایه‌گذاری فعلی کافی نیست و شرکت‌های بزرگ عرضه‌کننده زیرساخت باید در پنج سال آینده بیش از ۴.۲ تریلیون دلار درآمد جدید پیدا کنند.
در آمریکا نیز اقتصاددان دانشگاه کلمبیا، استین فان نیوون‌بورخ، برآورد کرده سرمایه‌گذاری هوش مصنوعی از ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۲ می‌تواند به حدود ۹ تریلیون دلار برسد و برای رسیدن به بازده ۱۰ درصدی، این بخش در سال ۲۰۳۲ به حدود ۳.۵۵ تریلیون دلار درآمد سالانه نیاز خواهد داشت؛ رقمی که به گفته او فاصله زیادی با درآمد کنونی دارد. هم‌زمان، آنتروپیک و اوپن‌ای‌آی به سمت «عامل‌ها» می‌روند؛ سامانه‌هایی که قرار است به‌جای پاسخ‌دادن به یک پرسش، بخشی از کار را خودشان انجام دهند.
گزارش مک‌کنزی نشان می‌دهد ۴۰ درصد از شرکت‌های بزرگ در سال ۲۰۲۶ گفته‌اند عامل‌های هوش مصنوعی را در مقیاس سازمانی توسعه داده‌اند؛ در حالی که تنها حدود ۶ درصد از شرکت‌های بررسی‌شده، اثر قابل‌توجه هوش مصنوعی بر سود عملیاتی را گزارش کرده‌اند.
حباب زمانی شکل می‌گیرد که بازده دیر برسد این نگرانی هنوز به معنی اثبات «حباب» نیست. جی‌پی‌مورگان می‌گوید رشد بهره‌وری فراگیر ناشی از هوش مصنوعی همچنان به‌طور محسوسی ظاهر نشده و ارزش‌گذاری فعلی به افزایش بهره‌وری بسیار بالاتری نیاز دارد.
در همان حال، تاریخ فناوری یک هشدار مهم دارد: دیان کویل، اقتصاددان دانشگاه کمبریج، به رویترز گفته اثر اقتصادی فناوری‌های انقلابی گذشته معمولاً طی ۱۰ تا ۵۰ سال در اقتصاد گسترده شده است. مسئله اینجاست که شرکت‌هایی که امروز برای دیتاسنتر، تراشه، انرژی و قراردادهای بلندمدت پول می‌دهند، با چنین تقویم صبوری کار نمی‌کنند؛ بدهی و قرارداد باید در موعد خود پرداخت شود.
رویترز همچنین در تحلیلی جداگانه محاسبه کرده است که فقط پنج شرکت مایکروسافت، متا، اوراکل، آمازون و آلفابت حدود ۱.۰۹ تریلیون دلار تعهد اجاره‌ای برای مراکز داده‌ای دارند که هنوز آغاز به کار نکرده‌اند. این ارقام نشان می‌دهد شرط‌بندی اصلی غول‌های هوش مصنوعی روی «یک مدل بهتر» نیست؛ روی ساختن بازاری است که بتواند این ظرفیت عظیم را به درآمد واقعی تبدیل کند.
بمنظور دسترسی پایدار به اخبار و مطالب ما، آخرین نسخه اپلیکیشن را می‌توانید از اینجا و در فروشگاه‌های « کافه بازار » و « مایکت » دانلود و نصب کنید.
