قیمت لحظهایهمه قیمتها
خانواده‌های الهام‌بخش؛ زنی که صدای خاموش ایران را زنده کرد
سال‌ها پیش، زنی ایرانی، زبانی را که دیگر میان مردم شنیده نمی‌شد و برای بسیاری تنها یادگاری از دوران باستان بود، بازخوانی کرد و صدای خاموش ایران باستان را به گوش پژوهشگران رساند.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، مجله مهر؛ عطیه جواره: یک کتیبه باستانی که در دل آن نوشته‌ای به خط میخی که قرن‌ها از زمان نگارشش گذشته، حک شده بود و خواندن چنین کتیبه ارزشمندی برای هر کسی ممکن نبود جز زنی ایرانی که از دل همان نشانه‌ها توانست صدای خاموشی را زنده کند که از قرن‌ها پیش به گوش ایران می‌رسید. نام این بانوی ایرانی، بدرالزمان قریب است.
پژوهشگری که بخش زیادی از زندگی‌اش را صرف شناخت زبانی کرد که دیگر در میان مردم به‌کار نمی‌رفت. او در مسیر زندگی حرفه‌ای خود، کتیبه‌ای منسوب به خشایارشا را بررسی و نزدیک به دو دهه بر روی زبان سغدی، زبانی که روزگاری در بخش بزرگی از آسیای مرکزی و در مسیر جاده ابریشم رواج داشت، کار تحقیقی کرد.
اما سرگذشت داستان زندگی قریب، از دختری در یک خانواده اهل علم شروع می‌شود و به یکی از شناخته‌شده‌ترین پژوهشگران زبان‌های ایرانی باستان و میانه می‌رسد. دختری از خانواده‌ای آشنا با علم بدرالزمان قریب، اول شهریور ۱۳۰۸ در تهران به دنیا آمد.
خانواده او از خاندان قریب گرکانی بودند؛ خانواده‌ای که ریشه‌اش به گَرَکان در نزدیکی شهر اراک می‌رسید و چندین چهره علمی و فرهنگی شناخته‌شده از میان این خاندان در این مرزوبوم به ثمر نشسته بودند. پدربزرگش، محمدحسین شمس‌العلما قریب گرکانی، از دانشمندان زمان خود در حوزه ادبیات، فقه و اصول بود و عبدالعظیم‌خان قریب، از چهره‌های مهم آموزش دستور زبان فارسی، نیز از خویشاوندان او بود که البته بعدها بدرالزمان از محضرش در دانشگاه درس گرفت و همچنین محمد قریب، پزشک نام‌آشنای کودکان، نیز از بستگان او به شمار می‌رفت.
پدر بدرالزمان، ضیاءالدین قریب، علوم سیاسی خوانده بود و در وزارت امور خارجه فعالیت می‌کرد و مادرش نیز، با شعر و زبان عربی آشنایی داشت. به همین خاطر بدرالزمان در چنین خانواده، فارغ از آنکه در آن زمان علم آموزی دختران امر رایج و معمولی نبود، همواره به دنبال اندوختن دانش بود و در این مسیر از سوی خانواده تشویق می‌شد.
بدرالزمان از همان سال‌های نوجوانی به شعر علاقه‌مند بود و از حدود چهارده‌سالگی شعر می‌سرایید. البته پدرش چندان با شاعر شدن او موافق نبود ولی به واسطه پا در میانی عموی ادیبش، این ذوق در وجودش سرد نشد و سالیان بعد بخشی از سروده‌هایش را با نام «بدری» منتشر کرد.
با این حال، مسیر اصلی زندگی او خیلی زود از سراییدن شعر به سمت زبان و ادبیات ایران زمین کشیده شد. دانشگاه تهران؛ شروع یک مسیر متفاوت قریب پس از اخذ مدرک دیپلم از مدرسه نوربخش وارد دانشگاه تهران شد و در رشته زبان و ادبیات فارسی شروع به تحصیل کرد.
در سال‌هایی که دانشجوی دانشکده ادبیات بود، پای درس اساتید بی‌نظیری نشست که هر کدام از چهره‌های مهم ادبیات و ایران‌شناسی بودند؛ از بدیع‌الزمان فروزانفر و جلال‌الدین همایی گرفته تا ابراهیم پورداود، محمد معین، ذبیح‌الله صفا و پرویز ناتل خانلری. برخورداری وی از چنین اساتیدی سبب شد تا بدرالزمان در شناخت متون کلاسیک به درجه عالی برسد و در نهایت با گذشت چهارسال قریب در سال ۱۳۳۶ با رتبه اول از دانشگاه تهران فارغ‌التحصیل شد و در همین دوره بود که علاقه‌اش به زبان‌های قدیمی ایران جدی‌تر شد.
مطالعه آثار ایران‌شناسان، به‌خصوص پژوهش‌های رولاند کنت، توجه او را به زبان‌های باستانی جلب کرد و به همین دلیل برای ادامه تحصیل راهی آمریکا شد، اما فوت استادی که قریب به قصد علم آموزی در محضر او، راهی آمریکا شده بود، مسیر زندگی او را به کلی تغییر داد. از آمریکا تا ایران باستان قریب پس از رسیدن به آمریکا، در دانشگاه پنسیلوانیا زیر نظر مارک درسدن به مطالعه زبان‌های ایرانی پرداخت.
