جنگنده یاک130 جنگنده اصلی آموزش خلبانان جنگندههای پیشرفته روسی مانند سوخو35 و سوخو57 است.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، گروه علم و پیشرفت _ هدایت یک جنگنده پیشرفته در آسمان امروز شباهت کمی به نبردهای هوایی دهه‌های گذشته دارد. هواپیماهای مدرنی نظیر سوخو-۳۵ دیگر فقط پرنده‌هایی آهنی با مانورپذیری بالا نیستند و مراکزی پیچیده از پردازش داده، رادارهای دیجیتال و سامانه‌های هوشمند رزمی محسوب می‌شوند.
برای یک خلبان، تسلط بر چنین غولی مستلزم صرف ساعت‌ها تمرین سخت است؛ اما در دنیای هوانوردی نظامی یک سوال اساسی پیش می‌آید: چطور می‌توان یک خلبان را بدون هدر دادن سرمایه‌های کلان، آماده پرواز با یکی از مرگبارترین پرنده‌های آسمان کرد؟ پاسخ این معما جنگنده‌ای سبک و پیشرفته به نام یاک-۱۳۰ است.
پرنده‌ای چابک که رفتار غول‌های ۳۰ تنی را تقلید می‌کند
فناوری محوری یاک-۱۳۰ سامانه‌ای است که مهندسان آن را کنترل پرواز با سیم می‌نامند. در هواپیماهای نسل قدیم، خلبان با کابل‌ها و سامانه‌های هیدرولیکی بالچه‌ها را حرکت می‌داد؛ اما در یاک-۱۳۰، دستورهای خلبان ابتدا به صفر و یک‌های رایانه‌ای تبدیل و سپس اعمال می‌شوند.
کارکرد این فناوری در قابلیت تغییر نرم‌افزاری آن نهفته است. سیستم کنترل پرواز یاک-۱۳۰ مانند یک آفتاب‌پرست دیجیتال عمل می‌کند؛ یعنی با چند تغییر نرم‌افزاری می‌توان پایداری و لختی هواپیما را طوری تنظیم کرد که خلبان احساس کند پشت فرمان یک جنگنده سنگین‌وزن و بزرگ مثل سوخو-۳۵ نشسته است، نه یک هواپیمای آموزشی سبک و جمع‌وجور.
خلبان در ارتفاعات مختلف تجربه می‌کند که چگونه هواپیما در لبه واماندگی (استال) رفتار می‌کند و در مانورهای تند، فرامین با چه سرعتی پاسخ می‌دهند.
کابین شیشه‌ای؛ زبان مشترک انسان و ماشین
در نبردهای نسل جدید، خلبان بیش از آنکه مشغول درگیری مکانیکی با دسته هدایت هواپیما باشد، مدیر داده‌های راداری و حسگرهاست. کابین یاک-۱۳۰ با فناوری موسوم به کابین تمام‌شیشه‌ای طراحی شده است.
به جای صدها عقربه و سوئیچ گیج‌کننده قدیمی، چندین نمایشگر دیجیتال رنگی و چندمنظوره پیش روی خلبان قرار دارد که تمام داده‌های وضعیت پرواز و رزم را به ساده‌ترین شکل ممکن ترسیم می‌کنند.
علاوه بر این، در یاک-۱۳۰ از سامانه کنترلی هوتاس استفاده می‌شود؛ کلمه‌ای که مخفف قرار گرفتن همه کلیدهای حیاتی روی دسته گاز و اهرم هدایت است تا دست خلبان هیچ‌گاه از کنترلرهای اصلی جدا نشود. وقتی یک کارآموز ماه‌ها در چنین فضایی تمرین می‌کند، در روز پرواز با سوخو-۳۵ دچار شوک ادراکی یا سردرگمی نمی‌شود؛ چرا که چیدمان نمایشگرها، نمادهای روی شیشه دید مستقیم (HUD) و منطق ذهنی کار با رایانه هواپیما تقریباً یکسان است.
چرا خلبانان روی خود سوخو 35 اموزش نمیبینند؟
شاید برای بسیاری این پرسش پیش بیاید که چرا نیروی هوایی مستقیماً خلبانان را داخل خود سوخو-۳۵ آموزش نمی‌دهد؟ یا چرا برخلاف جنگنده‌هایی مانند سوخو-۳۰ یا میگ-۲۹، برای سوخو-۳۵ یک نسخه دوکابینه و آموزشی ساخته نشده است؟
دلایل این تصمیم کاملاً فنی و براساس محاسبات نظامی است:
نخست اینکه سوخو-۳۵ از ابتدا به عنوان یک جنگنده تخصصی برتری هوایی با مأموریت‌های تک‌نفره بازطراحی شده است. در صنعت هوانوردی نظامی، اضافه کردن یک کابین دوم به بدنه به معنای اشغال حجم عظیمی از فضای داخلی هواپیماست.
طراحان دفتر سوخو ترجیح دادند به جای ساختن کابین دوم، آن فضا را به مخازن سوخت بزرگ‌تر و بلوک‌های اویونیک و حسگرهای الکترونیکی فوق‌پیشرفته اختصاص دهند. به همین دلیل است که سوخو-۳۵ بدون نیاز به باک‌های سوخت خارجی، بُرد پروازی چشمگیری دارد.
ایجاد نسخه دوکابینه وزن سازه و سطح مقطع راداری را بالا میبرد و خطوط تولید مجزایی طلب میکرد که از لحاظ اقتصادی توجیهپذیر نبود، بهویژه که جنگنده توانمند دوکابینهای مانند سوخو-۳۰ از قبل در خانواده فلانکر در حال خدمت بود.
دلیل دوم، هزینههای سرسامآور پرواز است. سوخو-۳۵ دو موتور بسیار غولپیکر و گرانقیمت با فناوری تغییر بردار رانش دارد.
هزینه هر ساعت پرواز با سوخو-۳۵ دهها هزار دلار برآورد می‌شود و مهمتر از پول، مسئله عمر مفید موتورها و سازه است. ساعت پروازی یک جنگنده شکاری ارزشمند باید صرف گشتهای مرزی و رزمایشهای راهبردی شود؛ سوزاندن این ساعات ارزشمند برای تکرار فرود، برخاست و تمرینهای ابتدایی خلبانی یک اتلاف استراتژیک محسوب می‌شود.
در مقابل، یاک-۱۳۰ با مصرف سوخت بسیار ناچیز و دو موتور ارزانقیمت، هزینهای بسیار کمتر دارد و استهلاک جنگنده اصلی را به صفر نزدیک می‌کند.
میدان نبرد مجازی؛ شلیک موشکهای خیالی در نمایشگرهای واقعی
یکی از بخشهای جذاب فناوری یاک-۱۳۰، قابلیت شبیهسازی درونی سامانه‌های جنگی است. برای آموزش رزم هوایی نیازی نیست رادار چند میلیون دلاری سوخو-۳۵ موسوم به ایربیس روی یاک-۱۳۰ نصب شود یا موشکهای هدایتشونده واقعی به کار روند.
رایانه مرکزی یاک-۱۳۰ میتواند حضور هواپیماهای متخاصم فرضی، قفلهای راداری، شرایط پرتاب موشک و حتی اختلالات جنگ الکترونیک را روی نمایشگرهای کابین برای خلبان بسازد. خلبان جوان تمام مراحل هدفگیری، انتخاب سلاح، پرتاب موشکهای فراتر از دید چشم و نحوه فرار از موشکهای دشمن را به طور واقعی در آسمان تجربه می‌کند، در حالی که حتی یک تیر یا موشک گرانقیمت شلیک نشده است.
در نهایت یاک 130، ستون فقرات آموزش هوانوردی پیشرفته
هواپیمای یاک-۱۳۰ یک آزمایشگاه زنده فناوری است که هزینه و ریسک تربیت خلبانان نسل جدید را به طرز چشمگیری پایین آورده است. این پرنده رابطی هوشمند میان تئوریهای دانشگاهی هوافضا و دنیای نبردهای هوایی نسل جدید است که به خلبان اجازه میدهد با آمادگی کامل و بدون نیاز به مربی در صندلی عقب، وارد کابین جنگنده غولپیکری مانند سوخو-۳۵ شود و از تمام پتانسیل مرگبار آن در آسمان بهره ببرد.
بمنظور دسترسی پایدار به اخبار و مطالب ما، آخرین نسخه اپلیکیشن را میتوانید از اینجا و در فروشگاههای « کافه بازار » و « مایکت » دانلود و نصب کنید.
