تداوم روابط دیپلماتیک، اقتصادی و امنیتی دولتهای عربی با رژیم صهیونیستی در بحبوحه جنگ غزه و افزایش خشم افکار عمومی به «قماری خطرناک» تبدیل شده؛ قماری که شکاف میان دولتهای عرب و ملتهایشان را عمیقتر کرده و میتواند نارضایتیهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی موجود در منطقه را تشدید کند.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، «محمد المصری» استاد مطالعات رسانه در مؤسسه مطالعات عالی دوحه در یادداشتی هشدارآمیز به سران کشورهای عربی، نوشته که تشدید روابط دیپلماتیک و نظامی با اسرائیل در بحبوحه نسلکشی در غزه، خطر تشدید خشم عمومی نسبت به سرکوب، فساد و مشکلات اقتصادی این کشورها را به همراه دارد. همزمان با نزدیک شدن به انتخابات در سرزمینهای اشغالی، «بنیامین نتانیاهو» نخستوزیر رژیم اسرائیل پس از انتشار گزارشهایی که ناکامی ادعایی او در واکنش به هشدارها درباره عملیات «طوفان الاقصی» را مستند کردهاند، با فشار فزایندهای روبهرو شده است.
ماه گذشته میلادی بود که روزنامه هاآرتص چاپ فلسطین اشغالی با انتشار گزارشی، جنجال گستردهای به پا کرد. این روزنامه فاش کرد که «محمد بن زاید» رئیس امارات و شاید نزدیکترین متحد عرب نتانیاهو، حدود ۱۰ روز پیش از عملیات 7 اکتبر، «هشداری صریح» به نخستوزیر اسرائیل داده بود.
سپس نشریه آمریکایی آتلانتیک نیز گزارش داد که مقامهای مصری بارها اسرائیل را درباره قریبالوقوع بودن عملیات طوفانالاقصی آگاه کرده بودند. طبق این گزاش «عباس کامل» رئیس وقت دستگاه اطلاعاتی مصر نیز چند روز پیش از ۷ اکتبر به تلآویو پرواز کرده بود تا شخصاً این هشدار را منتقل کند.
روزنامه نیویورکتایمز هم گزارش داده که نتانیاهو در جریان نشست امنیتی سطح بالایی که اول اکتبر ۲۰۲۳ برگزار شد، این هشدارها را به رؤسای دستگاههای امنیتی اسرائیل اطلاع نداده بود. تلاش نتانیاهو برای دستاوردسازی انتخاباتی حالا در فاصله تنها چند هفته مانده به انتخابات ۲۷ اکتبر در سرزمینهای اشغالی، نتانیاهو به سراغ دوست قدیمی خود در ابوظبی، یعنی محمد بنزاید رفته است.
روز یکشنبه، او برای دیداری که قرار بود محرمانه باشد، به امارات پرواز کرد. رسانههای اسرائیلی گزارش دادند که این دیدار یکساعته در فرودگاه انجام شد و پس از آن، چند ساعت گفتوگو با مقامهای کشورهای عربی دیگر صورت گرفت.
هیچیک از دو طرف جزئیات مذاکرات را منتشر نکردهاند، اما رسانههای اسرائیلی در گزارشهای جنجالی فاش کردهاند که نتانیاهو از بنزاید خواسته بود گزارشهای مربوط به هشدار پیش از حمله را تکذیب کند، اما بن زاید از انجام این کار خودداری کرده بود زیرا امارات نمیخواست پیش از انتخابات وارد منازعات سیاسی داخلی اسرائیل شود. دفتر نتانیاهو گزارش مربوط به این درخواست را «اخبار جعلی» خواند و نتانیاهو در شبکه اجتماعی ایکس ادعا کرد که «کشورها و بازیگران خارجی و متخاصم، از جمله کشورهای عربی پشت فتراهای دروغین» علیه او هستند و قصد دارند کابینه او را سرنگون کنند.
المصری در میدلایستآی نوشته که دیدار میان مقامهای ارشد اسرائیلی و عرب در شرایطی که اسرائیل درگیر بیسابقهترین سطح از تجاوزات خود است، یک روند چندینساله را برجسته میکند: دولتهای کلیدی عرب همچنان به تعامل با اسرائیل، عمدتاً در چارچوب روال عادی، ادامه میدهند، حتی در شرایطی که اسرائیل در غزه، کرانه باختری، لبنان، سوریه و فراتر از آن مرتکب جنایات میشود. همکاری علیه ایران شبکه 11 تلویزیون رژیم اسرائیل موسوم به «کان» گزارش داده که نشست گستردهتر در ابوظبی، مقامهایی از کشورهایی را نیز شامل میشد که با اسرائیل روابط ندارند و موضوع اصلی آن همکاری منطقهای علیه ایران بوده است.
کان همچنین اشاره کرد که هواپیماهایی از مغرب، لیبی و قطر، کشوری که اسرائیل تنها یک سال پیش پایتخت آن را بمباران کرده بود، همزمان با سفر نتانیاهو در ابوظبی فرود آمدند. به نوشته این استاد دانشگاه، به نظر میرسد دولتهای عربی بر این باورند که میتوانند روابط خود با اسرائیل را از تجاوزات توسعهطلبانه این رژیم و همچنین افکار عمومی عرب جدا نگه دارند.
به بیان دیگر، آنها میخواهند آزاد باشند تا روابط دیپلماتیک عادی خود را با اسرائیل دنبال کنند، در حالی که هر از گاهی جنایات جنگی اسرائیل را محکوم کرده و برای فلسطینیان محروم و آسیبدیده کمک ارسال کنند. با این حال، المصری هشدار میدهد که نتانیاهو از روابط خود با رهبران عرب برای توجیه تجاوزات اسرائیل استفاده کرده است.
نگارنده مینویسد که از آغاز نسلکشی در غزه، او تلاش کرده جنگ را در چارچوب اهداف گستردهتر عربی برای مبارزه با تروریسم تعریف کند و حتی مدعی شده است که رهبران عرب در گفتوگوهای خصوصی به او گفتهاند با سیاست جنگی اسرائیل موافق هستند. از این منظر، روابط کشورهای عربی با اسرائیل تنها به تضعیف فلسطینیها منجر نمیشود، بلکه عملاً به تجاوزات اسرائیل نیز امکان تداوم میدهد.
دگرگونی روابط کشورهای عربی و اسرائیل در ادامه این یادداشت آمده که نسلکشی اسرائیل پس از ۷ اکتبر و تجاوزات این رژیم، آنگونه که برخی ناظران پیشبینی میکردند، روابط اسرائیل و کشورهای عربی را دگرگون نکرده است. امارات همچنان روابط تجاری و امنیتی خود با اسرائیل را گسترش میدهد.
تجارت دوجانبه میان آنها در سال ۲۰۲۴ با افزایش ۱۱ درصدی به ۳.۲ میلیارد دلار رسیده و همکاریهای نظامی در میانه جنگ با ایران هم ادامه داشته است. مصر در سال ۲۰۲۵ قراردادی ۳۵ میلیارد دلاری برای تأمین گاز طبیعی از اسرائیل امضا کرد و مغرب و اسرائیل نیز اعلام کردهاند که روابط دیپلماتیک خود را ارتقا خواهند داد.
کشورهای عضو «توافق ابراهیم» بهویژه امارات و مغرب در طول تخریب غزه توسط اسرائیل، روابط خود با این رژیم را حفظ یا حتی تعمیق کردهاند. مصر و اردن نیز دههها پیش از امضای توافقهای ابراهیم در سال ۲۰۲۰، روابط خود را با اسرائیل عادی کرده بودند و تداوم روابط آنها همان نکته را تقویت میکند که «عادیسازی روابط تا حد زیادی همکاری با اسرائیل را از جنایات این رژیم علیه فلسطینیها، لبنانیها و دیگر مردم منطقه جدا کرده است.»
حتی در اسرائیل و آمریکا همچنان بحث درباره گسترش توافقهای ابراهیم به دیگر کشورهای عربی ادامه دارد. «دونالد ترامپ» رئیسجمهور آمریکا و نتانیاهو همچنان عربستان سعودی را هدف خود قرار دادهاند.
ترامپ گفته توافق هستهای غیرنظامی آمریکا و عربستان «کاملاً منوط به» پیوستن ریاض به توافقهای ابراهیم است. عربستان بارها اعلام کرده که بدون تشکیل یک کشور مستقل فلسطینی، توافق عادیسازی را نخواهد پذیرفت اما گفته شده عربستان در نشست ابوظبی نماینده داشتهاند؛ ادعایی که یک مقام سعودی آنرا رد کرده است.
شکاف عمیق میان سران و افکار عمومی کشورهای عربی المصری با بیان اینکه «این روابط شکاف عظیمی میان رهبران عرب و افکار عمومی عرب را آشکار میکند»، مینویسد: «نظرسنجیهای اخیر نشان میدهد که اسرائیل شاید هیچگاه به اندازه امروز در جهان عرب منفور نبوده باشد.» نظرسنجیهای «عرب بارومتر» در سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ نشان داد که حمایت از عادیسازی روابط با اسرائیل در بیشتر کشورهای مورد بررسی تکرقمی بوده و در هیچکدام از آنها از ۱۳ درصد فراتر نرفته است.
همچنین «شاخص افکار عمومی عرب» در سال ۲۰۲۵ نشان داد که ۸۷ درصد پاسخدهندگان در ۱۵ کشور عربی با بهرسمیت شناختن اسرائیل مخالف بودند. تنها ۶ درصد اعلام کردند که چنین اقدامی را میپذیرند و نیمی از همین اقلیت کوچک نیز پذیرش آن را مشروط به تشکیل یک کشور کاملاً مستقل فلسطینی کرده بودند.
تفاوت میان دادههای نظرسنجیها و روابط دولتهای عربی با اسرائیل چشمگیر است. برخی دولتهای عربی در حالی که مردمشان از رفتار اسرائیل خشمگین هستند، روابط خود با این رژیم را حفظ و حتی گسترش میدهند.
او در ادمه مینویسد که «نمیتوان خشم اعراب نسبت به اسرائیل را از نارضایتی آنها درباره مشکلات اقتصادی، سرکوب دولتی و فساد حکومتی جدا کرد.» نگارنده هشدار داده که از نگاه بسیاری از اعراب، نگرانی درباره سیاست دولتهایشان در قبال اسرائیل با نگرانیهای گستردهتر درباره عملکرد داخلی دولتها درهمتنیده است؛ همان دولتهایی که شهروندان خود را سرکوب میکنند و در تحقق وعدههای اقتصادی ناکام میمانند، در عرصه دیپلماتیک با اسرائیل تعامل میکنند، آن هم به شیوهای که فلسطینیها را تضعیف میکند.
احتمال بروز خشم مردمی المصری با هشدار دباره اینکه «این ترکیب میتواند انفجاری باشد»، مینویسد: «بیش از یک دهه و نیم پس از بهار عربی، رژیمهای سراسر منطقه همچنان نگران احتمال وقوع شورشهای گسترده هستند» در چند هفته گذشته در مصر، مقامهای دولتی و چهرههای سرشناس رسانهای درباره پیامدهای اعتراضات گسترده هشدار دادهاند. آنها اغلب بر هزینه اقتصادی بیثباتی تأکید کرده و به اتفاقات ۲۵ ژانویه ۲۰۱۱ اشاره کردهاند.
«عبدالفتاح السیسی» رئیسجمهور مصر نیز چند روز پیش به نخستوزیر، اعضای کابینه، استانداران و رؤسای دستگاههای امنیتی گفت که اتفاقات سال ۲۰۱۱ «تقریباً کشور را به ناشناختهها» کشانده بود و دو سال رکود اقتصادی پس از آن باعث شد مصر برای بهبود شرایط به «دستکم ۱۰ تا ۱۵ سال» زمان نیاز داشته باشد. در دیگر نقاط منطقه نیز دولتها طرحهای اقتصادی جدیدی اعلام کرده یا به سرکوب مخالفان پرداختهاند.
اردن مجموعهای از پروژههای اقتصادی راهبردی را برای مقابله با آنچه رسانههای اردنی «طوفان اقتصادی» مینامند، معرفی کرده است. بحرین نیز همزمان با جنگ علیه ایران، منتقدان شیعه را هدف قرار داد او مینویسد که «پیشبینی اینکه آیا و چه زمانی بهار عربی دیگری رخ خواهد داد، غیرممکن است.
نارضایتی عمومی ممکن است سالها در زیر سطح جامعه باقی بماند و هیچکس واقعاً نمیداند خشم چه زمانی ممکن است به نقطه انفجار برسد.» المصری در پایان یادداشت خود مینویسد: «با وجود تمام ابهامات، یک موضوع روشن است: دولتهای عربی همچنان با اسرائیل تعامل میکنند و این کار را با پذیرش ریسکهای خاص خود انجام میدهند.
رژیم صهیونیستی در جنایتی جدید علیه مردم غیرنظامی غزه، یک مدرسه در نوار غزه را بمبارانکرد.
سخنگوی جنبش حماس با انتقاد از سکوت نماینده ترامپ، دستان ملادینوف را آلوده به خون کودکان و زنان غزه دانست.
وزیر جنگ اسرائیل با ادعای اینکه حماس قصد دارد همزمان با سالگرد حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳، حملاتی علیه نیروهای اسرائیلی در غزه انجام دهد، از ارتش خواست در روز چهارشنبه در حالت آمادهباش قرار گیرد.
3 سال پس از جنگ تمام عیار اسرائیل علیه غزه و دو سال و نیم پس از ادعای نتانیاهو مبنی بر «یک قدم تا پیروزی»، نهاد امنیتی اسرائیل اعتراف میکند: حماس همچنان با سلاح ایستاده است و ارتش اشغالگر در جنگی باز و بدون چشمانداز سیاسی گرفتار شده است.
تصاویری از برخورد نیروهای سعودی در یمن و نظامیان اسرائیلی در غزه با اسرا و مجروحان، شباهتهایی را نشان میدهد.
وزیر جنگ رژیم صهیونیستی به ارتش این رژیم دستور داد سطح آمادگی خود را در غزه برای هرگونه سناریویی افزایش دهد.
کانال ۱۲ اسرائیل گزارش داد یسرائیل کاتس، وزیر جنگ، به ارتش این رژیم دستور داده سطح آمادهباش و آمادگی برای سناریوهای مختلف در غزه را افزایش دهد؛ اقدامی که به گفته این رسانه، در پی اطلاعاتی درباره احتمال اجرای حملات حماس علیه نیروهای اسرائیلی در سالگرد ۷ اکتبر انجام شده است.
یکی از اهداف روایت پرچم دروغین درباره فلای دبی، بازگشت اسرائیل به نقش قربانی بعد از رسوایی در جنگ غزه است.
صدها فعال حامی فلسطین در سئول با برگزاری تجمعی نمادین، خواستار توقف جنگ غزه و قطع روابط با اسرائیل شدند.
حمله گروهی از طرفداران رژیم صهیونیستی به کتابفروشی در آمریکا را باید در راستای جریان بایکوت صدای غزه دانست.
سخنگوی وزارت بهداشت یمن اعلام کرد که ۵۴۲ مرکز درمانی هدف قرار گرفته، ۱۲۰۰ قلم دارو ممنوع شده و 55 درصد از نظام سلامت یمن از بین رفته است. امری که یادآور سیاست مشابه اسرائیل در هدف قرار دادن مراکز درمانی و غیرنظامیان در غزه است.
شهرهای مختلف اروپا شاهد برگزاری تظاهرات گسترده در حمایت از ایران، غزه، لبنان و سوریه مقابل تجاوزات رژیم صهیونیستی بوده است.
منابع محلی فلسطینی از حملات هوایی و توپخانهای رژیم صهیونیستی به مناطقی در غزه خبر دادند.
ارتش رژیم صهیونیستی از ناکامی در ترور علی العامودی، از چهرههای ارشد حماس و فردی که رسانههای عبری او را جانشین یحیی السنوار در غزه میدانند، خبر داد.
رسانههای اسرائیلی از تلاش این رژیم برای ترور «علی العامودی» رهبر حماس در غزه خبر دادند؛ اما هنوز نتیجه این عملیات ترور مشخص نیست.
جنگندههای رژیم صهیونیستی در تازهترین اقدام تجاوزکارانه خود، به مناطق مسکونی در غرب شهر غزه حمله کردند.
در ادامهٔ حملات اسرائیل به نوار غزه، الجزیره از شهادت یک فعال رسانهای فلسطینی در حملهٔ پهپادی به خانیونس خبر داد. محمد عبدالعزیز النجار، مجری رادیو قرآن کریم، هنگام حضور در اطراف مسجد اوقاف در منطقهٔ المواصی هدف قرار گرفت و به شهادت رسید.