نقشه پنهانی آکپارتی برای گرفتن مهمترین شهرداری‌های ترکیه

به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، شهردار کلانشهر مهم اقتصادی و صنعتی ازمیر در ترکیه، پس از استعفا از حزب جمهوری خلق به حزب عدالت و توسعه پیوست.

جمیل توگای شهردار ازمیر که به عنوان یک سیاستمدار مشهور شناخته می‌شود، در مراسمی در ساختمان حزب عدالت و توسعه، نشان عضویت حزب را از خود اردوغان دریافت کرد و با این اقدام، عملاً یک بمب خبری بزرگ را در رسانه‌ها و حافل سیاسی ترکیه منفجر کرد.

او قبلاً در پاسخ به سوالات خبرنگارانی که شایعه پیوستن احتمالی او به حزب اردوغان را مطرح کرده بودند، دو پاسخ جنجالی داده بود: «احتمال چنین چیزی، حتی یک در میلیون نیست. هرگز چنین کاری نخواهم کرد»، «حتی اگر خودم مرتکب چنین خطایی شوم و به آکپارتی بپیوندم، همسرم مرا نخواهد بخشید و فی الفور از من طلاق خواهد گرفت».

با این حال جمیل توگای زیر حرف‌های قبلی خود زد و به شکل رسمی به حزب عدالت و توسعه پیوست. اما مساله اینجاست که این اقدام، به معنی ورود عادی یک سیاستمدار از حزبی به حزب دیگر نیست و حالا کل شهرداری ازمیر نیز عملاً تحت کنترل حزب حاکم ترکیه درآمده است.

این اقدام جنجالی، اعتراض ده‌ها هزار نفر از رای دهندگان را برانگیخت و آنها با برپایی چندین تجمع اعتراضی در برابر ساختمان شهرداری ازمیر، با فریاد «خائن! خائن!»

به شهردار اعتراض کردند.

اوزگور اوزل رهبر حزب نو هم به عنوان سیاستمداری که قبلاً در حزب جمهوری خلق، برای نامزدی توگای مهر تایید نهایی را زده و گفته بود «شخصاً وفاداری حزبی او را ضمانت می‌کنم» از اقدام شهردار برآشفته شده و اعلام کرد: «کسی که دست به چنین کار پلیدی می‌زند، خائن و خائن زاده است. او از این به بعد جرات ندارد بین شهروندان ازمیری حضور پیدا کند و مجبور خواهد بود همیشه با لشکری از محافظ‌ها تردد کند».

ازمیر به عنوان یکی از کلانشهرهای مهم و ساحلی ترکیه و به عنوان یک قطب تجاری – صنعتی و بندر توریستی مهم، همواره یکی از مهمترین قلعه‌های سکولارها و کمالیست‌ها بوده و حزب عدالت و توسعه در تاریخ 24 ساله زمامداری، هرگز نتوانسته شهرداری این شهر را در انتخابات به دست بیاورد.

اما حالا مدت‌هاست، اردوغان و تیم او در بخش سیاست گذاری‌های کلان حزب، چنین راهبردی را انتخاب کرده‌اند: «پس از شکست در یک حوزه انتخاباتی و عدم موفقیت در جلب رای شهروندان، می‌توان شهردار منتخب یا حتی نماینده منتخب را با راهکارهای مختلف، جذب کرد».

منتقدین اردوغان می‌گویند: آکپارتی پس از شکست‌های انتخاباتی متعدد در انتخابات پارلمانی و انتخابات شهرداری‌ها، یک استراتژی غیر اخلاقی طراحی کرده که شهرداران و نمایندگان احزاب رقیب و مخالف را با وعده‌های مالی کلان و یا گردآوری اطلاعات فساد مالی و تهدید به محاکمه و رسوایی، به سوی خود جذب می‌کند.

پیوستن شهردار ازمیر به حزب عدالت و توسعه از آن رو اهمیت دارد که بعد از ابطال کنگره حزب جمهوری خلق و انشعاب بزرگی که منجر به جدایی اوزگور اوزل و 95 نماینده پارلمان از حزب مزبور و تفرقه در بزرگترین حزب مخالف اردوغان شد، حالا هر دو حزب یعنی حزب جمهوری خلق و حزب نو، با تصمیم جدید توگای، متحمل یک حمله و ضربه مهلک شده‌اند و برای سازماندهی سیاسی و انتخاباتی در ازمیر، با دیوار روبرو می‌شوند.

آن هم در شرایطی که قبلاً شهردار استانبول یعنی اکرم امام اوغلو به درخواست اردوغان به زندان فرستاده شده و دادستان‌ها در حال آماده‌سازی اتهامات و پرونده‌های جدیدی هستند که بر اساس آن، پست شهرداری استانبول را نیز به یک سرپرست دولتی تحویل دهند و زیر پای مخالفین خالی شود.

بازتاب گسترده در رسانه‌های جهان

پیوستن شهردار ازمیر به صف یاران اردوغان، به عنوان یک رویداد سیاسی و اجتماعی مهمِ ترکیه، از سطح مسائل حزبی و داخلی فراتر رفته و در بسیاری از رسانه‌های جهان نیز بازتاب یافت.

خبرگزاری رویترز پیوستن توگای به حزب عدالت و توسعه را با تیتر «شهردار ازمیر، دژ مخالفان سکولار ترکیه را به حزب اردوغان داد»، این اقدام را مهم ارزیابی کرده و با توصیف ازمیر به عنوان سومین شهر کلان و مهم ترکیه، یک مساله مهم را یادآوری کرده است: مساله ای به نام تلاش‌های مداوم حزب عدالت و توسعه برای به دام انداختن شهرداران مخالف با تحقیقات قضایی و پلیسی.

رویترز نوشته، حزب عدالت و توسعه هرگز از طریق انتخابات، شهرداری کلان‌شهر ازمیر را به دست نیاورده و حالا که اکرم امام‌ اوغلو شهردار کلان‌شهر استانبول و تونچ سویر شهردار پیشین ازمیر، هر دو پشت میله‌های زندان هستند، توگای مانند آنان به درخواست آکپارتی پاسخ رد نداد و حاضر شد به صف اردوغان بپیوندد.

روزنامه انگلیسی گاردین نیز این تحول را با عنوان «شهردار پایگاه مخالفان در بحبوحه فشارهای سیاسی به حزب اردوغان پیوست»، مورد توجه قرار داده و چنین نوشت: «مخالفان اردوغان در ترکیه با فشار فزاینده‌ای دست و پنجه نرم می‌کنند. بازداشت‌ها و محاکمه‌هایی که شهرداران و مقامات منتخب را هدف قرار می‌دهند، از نظر برخی ناظران انگیزه سیاسی دارند.

کما این که پس از پیوستن توگای به حزب عدالت و توسعه در ازمیر، اعتراضات و واکنش‌هایی صورت گرفته است».

همچنین خبرگزاری آسوشیتدپرس ازمیر را به عنوان یک پایگاه دیرینه مخالفان توصیف کرده و خاطرنشان کرد که با پیوستن توگای به حزب عدالت و توسعه، حزب حاکم برای اولین بار کنترل شهرداری کلان‌شهر ازمیر را به دست گرفته است.

از سوی دیگر، یورونیوز پیوستن توگای به حزب عدالت و توسعه را یک «دستاورد نمادین» برای حزب حاکم دانست.

در این گزارش آمده که توگای در انتخابات محلی 2024 با اختلاف تقریبی 314000 رأی به عنوان نامزد حزب جمهوری‌ خلق در مقابل حمزه داغ از مهمترین معاونین اردوغان در حزب عدالت و توسعه، پیروز شد.

ولی حالا زمامداری 27 ساله چپ‌های میانه و سکولارها در ازمیر به پایان رسیده و با این معامله سیاسی، قلعه ازمیر به دست آکپارتی افتاد.

یورونیوز به این مساله نیز اشاره کرده که حالا، حزب عدالت و توسعه و توگای، با یک مشکل بزرگ روبرو هستند. چرا که اکثریت کرسی‌های شورای شهر شهرداری در اختیار مخالفین است و حزب عدالت و توسعه ناچار است برای کسب رضایت آنها نیز دست به اقدامات گسترده بزند.

آیا این یک پیروزی است؟ بسیاری از تحلیلگران ترکیه معتقدند که آکپارتی برای فتح قلعه‌های تسخیرناپذیر، قواعد اخلاقی مرسوم رقابت سیاسی را کنار نهاده و برای به دست آوردن کنترل شهرداری‌ها، از هر نوع ابزاری استفاده می‌کند و نباید چنین چیزی را مانند یک پیروزی سیاسی و دستاورد ارزشمند تلقی کند.

مراد یتکین از تحلیلگران مشهور ترکیه دربار این موضوع می‌گوید: « آنچه انتظار می‌رفت اتفاق افتاد. توگای، کلید شهر ازمیر را در سینی نقره‌ای به اردوغان داد.

با این انتقال تکان‌دهنده، حزب عدالت و توسعه برای اولین بار از زمان تأسیس خود، شهرداری کلان‌شهر ازمیر را به دست آورد. جالب اینجاست که توگای مجبور شد قبل از پیوستن به حزب اردوغان، از انجمن اندیشه آتاتورک نیز استعفا دهد!

چرا که آکپارتی با آن انجمن، زاویه دارد.

توگای همه تلفن‌هایش را خاموش کرد تا مورد شماتت رفقای سابق قرار نگیرد. او برخلاف منصور یواش شهردار آنکارا، در برابر فشارهای آکپارتی کوتاه آمد.

اوزگور اوزل رهبر حزب نو، برای توصیف این رفتار زشت توگای از واژه فارسی بدمایه (Bed-mâye) استفاده کرد و به این اشاره کرده که مایه سیاسی توگای، از اول هم مشکل داشته و در پیوستن به حزب جمهوری خلق، صادق نبوده است.

اقدامات توگای را می‌توان خیانت به رأی‌دهندگان مخالف در ازمیر دانست. از سوی دیگر، این یک ضربه مضاعف به اوزگور اوزل است که ضامن وفاداری توگای شده بود».

یتکین در ادامه به این اشاره کرده که مشکل فقط در ازمیر نیست. حالا به نظر می‌رسد «هدف نهایی استانبول است و هدف این است که منابع مالی و امکانات شهرداری‌ها را در انتخابات بعدی به اتحاد حزب عدالت و توسعه و حزب حرکت ملی گرا منتقل کنند.

فرمول اردوغان این است: اگر نتوانستید از مردم رای بگیرید، توجه کسی را جلب کنید که منتخب مردم است».

تحلیلگران می‌گویند: اگر چه حزب عدالت و توسعه برای جذب شهرداران احزاب رقیب، از هر امکان و ترفندی استفاده می‌کند، اما در نهایت، این قصور اخلاقی و سیاسی فقط متوجه حزب حاکم نیست و نهاد سیاسی و حزبی ترکیه دچار مشکل شده و افراد به راحتی یا در برابر وسوسه مالی و یا در برابر تهدید به رسوایی، صف و جبهه خود را تغییر می‌دهند و این یک آسیب و نقطه ضعف بزرگ است.