جمهوری آذربایجان با برعهده گرفتن ریاست C6 و هم‌ریاستی همسود،نقش خود در ترانزیت و همگرایی اوراسیا را تثبیت کرد.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، در هشتم اکتبر، جمهوری آذربایجان برای نخستین بار ریاست نشست‌های مشورتی سران کشورهای آسیای مرکزی و آذربایجان موسوم به فرمت «C6» را بر عهده گرفت. یک روز پس از آن نیز اعلام شد که در سال 2027 میلادی، باکو به همراه ازبکستان و ترکمنستان، مشترکاً عهده‌دار هم‌ریاستی اتحادیه کشورهای مستقل همسود (CIS) خواهد بود.
این نقش‌آفرینی‌های جدید جمهوری آذربایجان نشان‌دهنده آن است که نزدیکی و همگرایی سیاسی میان کشورهای شریک در پهنه همسود به گسترش و توسعه پروژه‌های مشترک در حوزه‌های گوناگون، از ترانزیت و انرژی گرفته تا همکاری‌های صنعتی منجر خواهد شد.
نقش‌آفرینی راهبردی آذربایجان در فرمت C6 و کریدورهای ترانزیتی
نشست مشورتی سران گروه C6 در منطقه گردشگری «آوازه» نخستین نشستی بود که پس از پیوستن کامل جمهوری آذربایجان به این چارچوب منطقه‌ای — که پیش‌تر منحصراً شامل پنج کشور آسیای مرکزی بود — برگزار شد.
در جریان این نشست، سران حاضر بیانیه مشترک و اسناد تنظیم‌کننده فعالیت‌های این پلتفرم را به امضا رساندند. قرار است نشست بعدی سران در سال 2027 میلادی به ریاست جمهوری آذربایجان در شهر باکو برگزار شود.
بدین ترتیب، باکو روند همگرایی و پیوند میان قفقاز جنوبی و آسیای مرکزی را تثبیت کرد؛ روندی که در آن دریای خزر به عنوان حلقه اتصال حیاتی و کلیدی عمل می‌کند.
الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور آذربایجان، بخش حمل‌ونقل را یکی از محورهای اصلی و بنیادی این همکاری‌ها دانست و بر اهمیت توسعه بنادر، شبکه‌های ریلی و مسیرهای جاده‌ای در هر دو سوی سواحل دریای خزر تأکید ورزید.
حجم جابه‌جایی کالا از طریق «کریدور میانی» در سال گذشته میلادی بیش از 10 درصد و در هشت ماهه نخست سال 2026 نزدیک به 20 درصد افزایش یافته است. علاوه بر این، جمهوری آذربایجان در ترانزیت نفت قزاقستان و ترکمنستان به بازارهای بین‌المللی مشارکت داشته و همراه با قزاقستان و ازبکستان در حال احداث کریدور انرژی سبز است.
رئیس‌جمهور آذربایجان در اجلاس C6 خواستار بهره‌برداری فعالانه‌تر از صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک و گذار از رشد صرف تجاری به سمت تولید مشترک شد.
تجربیات موجود در اتحادیه‌های همگرایی منطقه‌ای نشان می‌دهد که پیوستگی و پیوند منطقه‌ای نه تنها از طریق مبادلات صادرات و واردات، بلکه از راه ادغام بنگاه‌های اقتصادی، بازارها و سرمایه‌گذاری‌ها به پایداری و کارآمدی ملموس می‌رسد. رئیس‌جمهور آذربایجان برای اثبات این همگرایی روزافزون، به رشد بیش از 50 درصدی مبادلات تجاری دوجانبه با کشورهای آسیای مرکزی طی سال گذشته اشاره کرد.
ابتکارات نوآورانه سران آسیای مرکزی در نشست آوازه
سایر رهبران حاضر در فرمت C6 نیز پیشنهادات اختصاصی خود را به این دستور کار منطقه‌ای افزودند. شوکت میرضیایف، رئیس‌جمهور ازبکستان، فرمول «شش اقتصاد — یک محصول» را مطرح ساخت که بر اساس آن، کشورها به جای محدود ماندن به مبادله کالا، زنجیره‌های تولیدی مشترک ایجاد می‌کنند.
وی همچنین برگزاری مجمع تجاری آسیای مرکزی و آذربایجان در شهر خیوه در سال 2027 را پیشنهاد داد.
قاسم جومارت توکایف، رئیس‌جمهور قزاقستان، خواستار تدوین اعلامیه‌ای در زمینه استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی و ایجاد تقویم مشترک رویدادهای فرهنگی، ورزشی و علمی شد. سدیر جباروف، رئیس‌جمهور قرقیزستان، ایجاد پلتفرم یکپارچه تجارت الکترونیک را پیشنهاد کرد و امامعلی رحمان، رئیس‌جمهور تاجیکستان، بر ظرفیت‌های بالای همکاری صنعتی و فرآوری مشترک مواد خام تأکید ورزید.
جایگاه جدید باکو در اتحادیه همسود و بسترسازی برای صلح
در نشست سالانه شورای سران کشورهای همسود در تاریخ 9 اکتبر، جمهوری آذربایجان نقش دیگری نیز به دست آورد: هم‌ریاستی این سازمان در سال 2027، زمانی که ازبکستان ریاست دوره‌ای آن را بر عهده خواهد داشت و ترکمنستان نیز دومین هم‌رئیس سازمان خواهد بود.
الهام علی‌اف از اعضا برای حمایتشان تشکر کرد و فراتر از آن اعلام کرد که جمهوری آذربایجان آمادگی دارد ریاست کامل همسود را در سال 2028 بر عهده گرفته و اجلاس شورای سران را در پاییز همان سال در باکو برگزار کند.
اگرچه جمهوری آذربایجان از نخستین روزهای تشکیل اتحادیه همسود در آن حضور داشته، اما به دلیل مناقشه طولانی‌مدت میان ارمنستان و آذربایجان، تا کنون هیچ‌گاه عهده‌دار ریاست این ساختار نبوده است.
با پایان یافتن جنگ قره‌باغ در حدود شش سال پیش و استقرار صلح دوفاکتو میان باکو و ایروان، دیگر هیچ مانعی برای اعطای وضعیت ریاست به باکو وجود ندارد. از همین رو، الکساندر لوکاشنکو، رئیس‌جمهور بلاروس، واگذاری هم‌ریاستی همسود به آذربایجان را یک رویداد تاریخی نامید.
برای باکو، ترکیب ریاست C6 و هم‌ریاستی همسود، افق‌ها و فرصت‌های تازه‌ای جهت تعمیق همکاری‌ها در فضای پساشوروی و پیشبرد دیپلماسی منطقه‌ای فراهم می‌سازد.
الهام علی‌اف در سخنرانی خود در آوازه، همسود را بستری حیاتی برای گفت‌وگوهای سیاسی و تعاملات اقتصادی خواند و اولویت‌های عملیاتی را در حوزه حمل‌ونقل برشمرد.
در نیمه نخست سال 2026، حجم ترانزیت از خاک آذربایجان با 10 درصد رشد به نزدیک 8 میلیون تن رسید. هدف میان‌مدت باکو رساندن حجم جابه‌جایی کالا در هر یک از مسیرهای «شرق-غرب» و «شمال-جنوب» به 15 میلیون تن است.
تاکید اعضای همسود بر پایداری سازمان و توسعه روابط تجاری
سایر اعضای همسود نیز خطوط کلی نگاه خود مبنی بر حفظ این سازمان به عنوان بستری برای ارتباطات و رایزنی را مشخص کردند. سردار بردی‌محمداف، رئیس‌جمهور ترکمنستان که ریاست این نشست را بر عهده داشت، درباره توسعه پیوندهای تجاری-اقتصادی، رایزنی‌های سیاسی و همکاری‌های بشردوستانه سخن گفت.
وی همسود را قالبی مناسب برای گفت‌وگو درباره مسائل حاد بین‌المللی توصیف کرد. این اجلاس در سی‌وسومین سالگرد تأسیس همسود برگزار شد و موضوعات امنیتی، تعاملات فرهنگی و هماهنگی سیاست خارجی در دستور کار آن قرار داشت.
ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه نیز در سخنرانی خود بر امور اقتصادی و حفظ پیوندها در درون سازمان تأکید ورزید.
وی اعلام کرد که حجم مبادلات تجاری روسیه با کشورهای همسود در سال 2025 از 110 میلیارد دلار فراتر رفته و در نیمه نخست سال 2026 رشد 19 درصدی دیگری را ثبت کرده است.
ولادیمیر پوتین برای شتاب‌بخشی به این روند خواستار رفع موانع در تجارت متقابل شد.
وی همچنین پروژه‌های مشترک تولیدی و ترانزیتی و صیانت از حافظه تاریخی مشترک را مورد اشاره قرار داد و طبق سنت همیشگی، از کلیه همتایان خود برای حضور در نشست غیررسمی سران همسود در دسامبر در سن‌پترزبورگ دعوت به عمل آورد.
