محاصره در برابر محاصره؛ راهبرد انصارالله برای تشدید فشار بر عربستان

هنگامی که فرودگاه اصلی پایتخت هدف حمله قرار می‌گیرد و شرکت‌های هواپیمایی ناچار به بازنگری در برنامه پروازهای خود می‌شوند، هزینه‌های امنیتی و اقتصادی افزایش می‌یابد و تصویر عربستان به عنوان مقصدی امن برای فعالیت‌های بین‌المللی آسیب می‌بیند.

لغو پروازها، افزایش هشدارهای هوانوردی و انتشار تصاویر خسارت به هواپیماها و تاسیسات فرودگاهی می‌تواند بر تصمیم شرکت‌های حمل و نقل، هزینه‌های بیمه و برنامه‌ریزی مسافران و سرمایه‌گذاران اثر بگذارد. دامنه خسارت بلندمدت به استمرار عملیات و میزان اختلال در پروازها بستگی دارد، اما همین تحولات نشان می‌دهد که ریاض دیگر نمی‌تواند پیامدهای جنگ را صرفا به خاک یمن محدود نگه دارد.

از این منظر، حملات انصارالله علاوه بر کارکرد نظامی، ابزار فشار اقتصادی و سیاسی نیز محسوب می‌شوند. صنعا با گسترش دامنه اهداف خود تلاش می‌کند هزینه ادامه محاصره را برای عربستان افزایش دهد و این کشور را با پیامدهای مستقیم سیاستی مواجه کند که سال‌ها علیه یمن دنبال کرده است.

معادله مورد نظر انصارالله روشن است: اگر عربستان از محاصره به عنوان ابزار فشار استفاده کند، نمی‌تواند انتظار داشته باشد که خود از هرگونه فشار متقابل مصون بماند.

محدودیت راهبرد سعودی و ابتکار عمل صنعا

عربستان طی سال‌های جنگ، ظرفیت‌های گسترده نظامی و سیاسی خود را برای شکست انصارالله به کار گرفته است. حملات هوایی، حمایت از نیروهای همسو در داخل یمن و فشار اقتصادی نتوانسته اند به نتیجه راهبردی مورد نظر ریاض منجر شوند.

این تجربه نشان داده است که برتری تسلیحاتی و برخورداری از پشتیبانی خارجی، به تنهایی برای تحمیل اراده سیاسی به صنعا کافی نیست.

در شرایط کنونی نیز عربستان با دشواری تغییر قاطع موازنه روبه روست. تکرار حملات هوایی و افزایش فشار بر یمن، بدون تغییر در اهداف و روش‌های جنگ، تضمینی برای عقب‌نشینی انصارالله ایجاد نمی‌کند.

در مقابل، صنعا با گسترش عملیات و انتخاب اهداف حساس، می‌کوشد هزینه‌های ادامه تقابل را افزایش دهد و محاسبات سیاسی و نظامی ریاض را تحت تاثیر قرار دهد.

این وضعیت به معنای از بین رفتن توان نظامی عربستان نیست، بلکه نشان می‌دهد که این کشور برای دستیابی به نتیجه تعیین کننده با محدودیت‌های جدی مواجه است. انصارالله نیز با تنظیم دامنه عملیات می‌تواند فشار را افزایش دهد و در عین حال، امکان تشدید بیشتر را به عنوان اهرمی در برابر طرف سعودی حفظ کند.

به این ترتیب، ابتکار عمل در تعیین سطح فشار تا اندازه‌ای به سوی صنعا منتقل شده است؛ طرفی که می‌کوشد از ظرفیت نظامی خود برای تغییر محاسبات دشمن و پایان دادن به وضعیت محاصره استفاده کند.

پایان محاصره؛ تنها گزینه پیش روی ریاض

مسئله اصلی در تقابل کنونی، جدایی ناپذیری حملات سعودی از محاصره یمن است. انصارالله اقدامات اخیر را در چارچوب پاسخ به این دو روند معرفی می کند و پایان دادن به محاصره را یکی از محورهای اصلی مطالبه خود قرار داده است.

بنابراین، کاهش تنش بدون تغییر در سیاست عربستان نسبت به یمن نمی‌تواند زمینه پایداری برای پایان دادن به درگیری فراهم کند.

اگر ریاض همچنان به حملات خود ادامه دهد و محاصره را حفظ کند، با احتمال گسترش عملیات انصارالله و افزایش هزینه‌های امنیتی و اقتصادی روبه رو خواهد بود. در مقابل، حرکت به سوی توقف حملات و رفع محاصره می‌تواند زمینه را برای کاهش تقابل فراهم کند.

مسئولیت انتخاب میان این دو مسیر بر عهده عربستانی است که سال‌ها با تکیه بر قدرت نظامی و فشار اقتصادی کوشیده است خواسته‌های خود را به یمن تحمیل کند.

حملات متعدد انصارالله به فرودگاه‌های عربستان در هفته اخیر را باید در همین چارچوب ارزیابی کرد: تلاش برای شکستن یک معادله یک طرفه و وادار کردن ریاض به پرداخت هزینه ادامه جنگ. عربستان با تکرار الگوهای گذشته نتوانسته است صنعا را به تسلیم وادار کند و اکنون با گسترش فشار به زیرساخت‌های حیاتی خود مواجه است.

اگر ریاض خواهان مهار تنش است، مسیر آن نه در تشدید حملات، بلکه در پایان دادن به محاصره و بازنگری در سیاست جنگی خود قرار دارد. پیام صنعا این است که ادامه فشار بر یمن، دیگر اقدامی بدون هزینه نخواهد بود.

نویسنده: احمد حاجی صادقیان، کارشناس مسائل یمن