منتقدین می‌گویند، رانت عظیم مالی برای تبدیل دره‌های طبیعی به اراضی تجاری، استانبول را گرفتار سیل کرد.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، اغلب روزنامه‌های چاپ آنکارا برای توصیف سیل بزرگ استانبول از این عبارت استفاده کردند: «زندگی فلج شد». این کلانشهر بزرگ ترکیه با بالاترین میزان بارندگی در 84 سال گذشته، به قول بسیاری از خبرنگاران و گزارشگران، در عرض چند ساعت، به شهری تبدیل شد که گویی میدان یک جنگ بزرگ بوده است.
هزاران خودرو بر روی هم تلنبار شدند، آب وارد خانه‌ها و اتوبوس‌های شهری شد و در برخی از محلات، مردم برای نجات از سیل، ناچار شدند در قسمت بیل بزرگ لودرها سوار شوند.
از سال 1942 میلادی بدین سو چنین بارانی در استانبول نباریده بود و مصطفی چیفتچی وزیر کشور ترکیه از مرگ 4 شهروند و گم شدن 6 نفر دیگر اطلاع داده است.
او اعلام کرده که 3 هزار و 55 نفر از شهروندان، به کمک گارد ساحلی، ژاندارمری و تیم‌های شهرداری نجات یافتند و وضعیت در سراسر استانبول با 12537 دوربین به صورت لحظه‌ای رصد می‌شود.
پروفسور دکتر اورهان شن، متخصص هواشناسی که پیشبینی صحیحی درباره بارندگی سنگین در استانبول را مطرح کرده بود، معتقد است که بارش‌ها تا هفته آینده ادامه خواهد داشت و همه باید مراقب باشند.
او می‌گوید: «ما شاهد بارش شدید باران بودیم که رطوبت و گرما را از دریای سیاه جذب می‌کرد. این بارش شروع به جابجایی به سمت جنوب و شرق کرده است.
خطر در یالووا و بورسا ادامه دارد. بارش باران به دوزجه، ساکاریا و ساحل دریای سیاه گسترش خواهد یافت.
این بارش به طرز خطرناکی شدید است و باعث سیل بیشتر در خاک اشباع شده خواهد شد. باران جایی برای پراکنده شدن ندارد و به زیر زمین نمی‌رود.
خاکی وجود ندارد، جایی برای رفتن آب وجود ندارد. آن مناطق از قبل پوشیده از آب هستند.
امروز خطرناک‌تر از دیروز است و تعطیل کردن مدارس، اقدام صحیحی است. شهروندان باید حتی المقدور در خانه بمانند و بیرون نروند».
کارشناسان هواشناسی می‌گویند: توده هوای سرد از بالکان و سامانه‌های بارانی نشأت گرفته از مدیترانه مرکزی، بخش بزرگی از ترکیه، از جمله استانبول را تحت تأثیر قرار داده و به دلیل بارندگی مداوم، بین 130 تا 277 کیلوگرم باران در هر متر مربع باریده و این دلیل اصلی تخریبات گسترده بوده است.
ولی منتقدین می‌گویند: چیزی که استانبول را به این حال و روز انداخته «حرصِ رانت» است.
در سیل استانبول 9 هزار و 755 مورد تجمع آب، سرریز فاضلاب، ریزش جاده، گیر افتادن افراد و افتادن درختان در سراسر شهر روی داده و کارشناسان معتقدند که تمرکز اصلی حوادث مربوط به پیامد سیل در مناطق شمالی استانبول، نشانه‌ای آشکار از خطرات رانت‌های مالی عظیمی است که در چند سال گذشته در این مناطق به وجود آمده است.
دست کم 5 روزنامه چاپ آنکارا از جمله جمهوریت، قرار و ینی چاغ، در گزارش‌های مفصل خود به این اشاره کرده‌اند که چند سال قبل و در دورانی که شهرداری استانبول در اختیار حزب عدالت و توسعه بود، صدها هکتار از اراضی وسیع دهانه دره‌های طبیعی، به شکل غیرقانونی تغییر کاربری داده شده و در چند مزایده صوری به شرکت‌های عمرانی بزرگ واگذار شدند و در آن اراضی، ویلاها، پاساژها و مراکز گردشگری احداث شدند.
اما در جریان بارندگی اخیر، از آنجایی که دهانه طبیعی دره‌ها به خاطر این اقدامات تنگ شده‌اند، آب با فشار و حجم بی‌سابقه، تمام آن ویلاها و مراکز را در هم کوبید و به قول تیتر روزنامه قرار، حرص رانت، زیر آب مدفون شد.
سیل و نزاع سیاسی
سیل عظیم استانبول ده‌ها میلیون دلار خسارت به بار آورده و توجه افکار عمومی ترکیه را به سوی خود جلب کرده است.
با این حال، حتی در این شرایط اضطراری، مانعی برای تداوم دعوای حزبی وجود ندارد. شبکه‌های تلویزیونی و روزنامه‌های نزدیک به حزب حاکم، آشکارا به شهرداری استانبول تاخته و می‌گویند: «شهرداری ناتوان است، دولت ناچار شد به میدان بیاید!».
ولی نوری اصلان سرپرست شهرداری استانبول، اعلام کرده که شهرداری با 8 هزار و 515 نفر نیروی انسانی و 2246 وسیله و ماشین‌آلات در میدان بوده و نزدیک به 9 هزار گزارش را پیگیری و امدادرسانی کرده است.
روزنامه ینی شفق از جراید نزدیک به حزب عدالت و توسعه با تیتر «سقوط استانبول»، به مخالفین اردوغان تاخته و به این اشاره کرده که حزب جمهوری خلق در چند سال گذشته که مدیریت شهرداری استانبول را در اختیار گرفته، کفایت و توان مدیریت نداشته و این شهر را در وضعیتی خطرناک قرار داده است.
اما منتقدین، در پاسخ به ینی شفق می‌گویند: اگر استانبول دوباره به دست حزب عدالت و توسعه می‌افتاد، پروژه بلندپروازانه احداث کانال جدید استانبول، خطرات بزرگتری به دنبال می‌آورد.
در مجموع باید گفت: دعوای سیاست و مدیریت شهری، لطمات بزرگی به استانبول زده و رقابت قدرت بین آکپارتی و مخالفین اردوغان برای در دست داشتنِ کلید قلعه مهم استانبول، باعث شده که هر نوع تصمیم‌گیری عمرانی در این شهر، به خودی خود به یک دعوای سیاسی تبدیل شود.
به باور کارشناسان و تحلیلگران، پیامدهای سیل فعلی نیز خیلی جدی‌تر از «باران شدید و آب‌گرفتگی» است و آنچه در 14 و 15 اکتبر 2026 در استانبول رخ داد، ترکیبی است از عوامل زیر: رخداد بارشی استثنایی جغرافیای خاص استانبول تراکم بالا و شهرسازی فشرده آسیب‌پذیری شبکه آب‌های سطحی نقاط ضعف زیرساختی و مدیریتی.
کارشناسان می‌گویند، حتی با وجود آن که میزان بارندگی یک رکورد تاریخی محسوب می‌شود، اما باز هم نباید کم کاری و اهمال مدیران شهری را نادیده گرفت و یک کلانشهر 16 میلیونی باید برای رخدادهای بزرگی که قابل پیش‌بینی‌اند، آسیب‌پذیری کمتری داشته باشد.
حالا به وضوح می‌توان دید که استانبول به عنوان یک کلانشهر 16 میلیون نفری که به قلب اقتصاد ترکیه، ستون عظیم گردشگری ترکیه و پایتخت تجاری این کشور تبدیل شده، یک کانون شهری بزرگ با توسعه نامتوازن است. چرا که از یک سو با در اختیار داشتن یکی از عظیم‌ترین فرودگاه‌های جهان، به عنوان یک کانال تلاقی بزرگ دنیا شناخته می‌شود، اما همزمان، در لیست پرترافیک‌ترین شهرهای جهان قرار گرفته و از حیث شکنندگی در برابر بارندگی و آب گرفتگی نیز موقعیت حساسی دارد.
از این گذشته، استانبول از نظر جغرافیایی مستعد سیلاب است. چرا که این شهر، مثل لندن یا پاریس به عنوان یک شهر رودخانه‌ای شناخته نمی‌شود، اما شبکه‌ای گسترده از آبراهه‌ها، دره‌ها و حوضه‌های کوچک زهکشی دارد.
این شهر از یک حوضه واحد تشکیل نشده، بلکه دارای حوضه‌های آبریز کوچک متعدد است و شبکه آبراهه‌های آن حدود 3 هزار و 344 کیلومتر طول دارد. بارش شدید در استانبول لزوماً تبدیل به یک رودخانه بزرگ نمی‌شود؛ بلکه در ده‌ها حوضه کوچک، آب با سرعت زیاد از ارتفاعات به سمت مناطق کم‌ارتفاع حرکت می‌کند.
توپوگرای خاص تپه‌ای – ساحلی استانبول با ساختمان سازی نامنظم و بسیار متراکمی که مسیر بسیاری از دره‌های و آبراهه‌ها را مسدود کرده، در مواقع بارندگی عملاً در برابر حجم عظیم آبی که به هر سو روان است، تسلیم می‌شود و از آنجایی که اغلب مسیرهای طبیعی با بتن و آسفالت مسدود شده، آب وارد خانه‌ها، مغازه‌ها و خیابان‌ها می‌شود.
کارشناسان می‌گویند: این خودِ شهر و ساختار غلط شهرسازی در استانبول است که باران را به سیلاب تبدیل می‌کند.
تنها در اسن یورت استانبول، علاوه بر دو عنصر مهم رشد سریع جمعیت و ساخت‌وساز متراکم، صدها مورد از تغییر کاربری اراضی روی داده که وضعیت را برای این منطقه بسیار خطرناک کرده است.
