استقبال سازمان همکاری اسلامی از صلح ارمنستان و جمهوری آذربایجان

به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، وزارت امور خارجه جمهوری آذربایجان با انتشار اطلاعیه‌ای رسمی اعلام کرد که شورای وزیران امور خارجه سازمان همکاری اسلامی در بیانیه پایانی پنجاه و دومین نشست خود که در روزهای 17 و 18 اکتبر به میزبانی شهر بغداد برگزار شد، بند ویژه‌ای را به بررسی روند عادی‌سازی روابط میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان اختصاص داده است.

بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی دستگاه دیپلماسی جمهوری آذربایجان، وزیران امور خارجه کشورهای عضو این سازمان اسلامی در بیانیه بغداد ضمن بررسی آخرین تحولات سیاسی و امنیتی منطقه قفقاز جنوبی، از شکل‌گیری برخی گام‌های رو به جلو و ثبت پیشرفت در مسیر گفت‌وگوهای دوجانبه میان ایروان و باکو استقبال کرده‌اند.

در این سند دیپلماتیک به طور مشخص به موضوع پیش‌امضا و پاراف شدن متن توافق‌نامه صلح میان دو کشور اشاره شده و این رویداد به عنوان یک تحول مثبت در مسیر پایان دادن به دهه‌ها تنش و حرکت به سوی ثبات منطقه‌ای مورد توجه اعضای سازمان همکاری اسلامی قرار گرفته است.

درخواست از ارمنستان برای رفع موانع و تاکید بر لزوم مین‌روبی مناطق

بر اساس بیانیه وزارت امور خارجه جمهوری آذربایجان، در متن اعلامیه پایانی نشست بغداد علاوه بر استقبال از پیشرفت مذاکرات، مطالبات مشخصی نیز از دولت ارمنستان مطرح شده است.

در بخشی از این بیانیه تصریح شده است: «به نمایندگی از کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی، از طرف ارمنی درخواست شده تا موانع حقوقی و سیاسی باقی‌مانده در مسیر امضای نهایی توافق‌نامه صلح را برطرف کند.»

تدوین‌کنندگان این سند همچنین در بخش دیگری از بیانیه به وضعیت مناطق تحت کنترل جمهوری آذربایجان اشاره کرده‌اند.

در این متن، همبستگی کامل کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی با دولت و مردم جمهوری آذربایجان در زمینه تلاش‌ها و اقدامات صورت‌گرفته برای احیا، مرمت و عمران مناطقی که در ادبیات این سند «سرزمین‌های آزادشده از اشغال» نامیده شده، ابراز شده است.

افزون بر این، در بیانیه نشست بغداد درخواستی خطاب به تمامی کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی گنجانده شده تا از فعالیت‌ها و عملیات‌های مرتبط با پاک‌سازی و مین‌روبی در این مناطق به طور فعالانه حمایت کنند.

تشریح اولویت‌های ریاست آتی باکو بر سازمان همکاری اسلامی در نشست بغداد

در جریان برگزاری پنجاه و دومین نشست شورای وزیران امور خارجه سازمان همکاری اسلامی در پایتخت عراق، هیئت دیپلماتیک جمهوری آذربایجان به ریاست «یالچین رفیع‌اف» معاون وزیر امور خارجه این کشور حضور داشت.

این مقام ارشد وزارت امور خارجه جمهوری آذربایجان در سخنرانی و رایزنی‌های دیپلماتیک خود در این نشست، ابعاد گوناگون روند عادی‌سازی روابط میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان را از دیدگاه دولت متبوع خود تشریح کرد و اعضای سازمان را در جریان جزئیات مذاکرات جاری قرار داد.

معاون وزیر امور خارجه جمهوری آذربایجان همچنین بخش مهمی از اظهارات خود در نشست بغداد را به تبیین برنامه‌ها، اهداف و اولویت‌های اصلی باکو در دوره ریاست آتی جمهوری آذربایجان بر سازمان همکاری اسلامی اختصاص داد و بر عزم دولت متبوعش برای پیشبرد دستورکارهای مورد نظر باکو در چارچوب این نهاد بین‌المللی اسلامی در دوره پیش رو تاکید کرد.

تصویب دوباره چهار قطعنامه سنتی بدون شفافیت درباره تغییرات اعمال‌شده

بخش دیگری از گزارش رسمی منتشرشده از سوی مقامات باکو نشان می‌دهد که شورای وزیران امور خارجه سازمان همکاری اسلامی در نشست بغداد، بار دیگر چهار قطعنامه سنتی و همیشگی مرتبط با جمهوری آذربایجان را با درج عبارت «با در نظر گرفتن تغییرات مقتضی» به تصویب رسانده است.

وزارت امور خارجه جمهوری آذربایجان در اطلاعیه خود عناوین این چهار سند را به ترتیب شامل قطعنامه «درباره تجاوز جمهوری ارمنستان علیه جمهوری آذربایجان»، قطعنامه «درباره کمک اقتصادی به جمهوری آذربایجان»، قطعنامه «تخریب و هتک حرمت بناهای تاریخی و فرهنگی اسلامی و آثار میراث اسلامی در سرزمین‌های جمهوری آذربایجان در نتیجه تجاوز ارمنستان علیه جمهوری آذربایجان» و همچنین قطعنامه «همبستگی با قربانیان کشتار خوجالی در سال 1992 میلادی» فهرست کرده است.

با این حال، دستگاه دیپلماسی جمهوری آذربایجان پس از برشمردن عناوین این چهار قطعنامه، هیچ‌گونه توضیح یا جزئیاتی را درباره ماهیت و محتوای «تغییرات مقتضی در نظر گرفته‌شده» در متن این اسناد ارائه نکرده و مشخص نیست که چه بخش‌هایی از این قطعنامه‌های قدیمی با توجه به تحولات جدید میدانی و سیاسی ویرایش شده است.

پیشینه انتقاد ایروان از بیانیه استانبول و پیشنهاد امضای فوری توافق صلح

تکرار این مواضع در حالی صورت می‌گیرد که در نشست پیشین وزیران امور خارجه سازمان همکاری اسلامی متشکل از 57 کشور اسلامی که در ماه ژوئن سال گذشته میلادی به میزبانی شهر استانبول ترکیه برگزار شد نیز مجموعه‌ای از ادعاها و مطالبات جمهوری آذربایجان در اعلامیه پایانی و سایر اسناد مصوب گنجانده شده بود.

درج این موارد در اسناد نشست استانبول در آن زمان واکنش منفی مقامات رسمی ایروان را به دنبال داشت و دولت ارمنستان به طور رسمی ناامیدی و نارضایتی خود را از رویکرد اتخاذشده در آن اسناد ابراز کرد.

وزارت امور خارجه جمهوری ارمنستان در واکنش به آن بیانیه‌ها یادآوری کرده بود که این دولت ارمنستان است که پیشنهاد امضای بدون تاخیر و فوری توافق‌نامه صلح را مطرح می‌کند و در عین حال آمادگی کامل دارد تا برای مجموعه‌ای از مسائل و موضوعات مطرح‌شده از سوی جمهوری آذربایجان، راه‌حل‌های سازنده، منطقی و مبتنی بر گفت‌وگو پیدا کند.

روایت طرف ارمنی از رویدادهای خوجالی و نقش منازعات سیاسی داخلی در باکو

در پیوند با قطعنامه مربوط به رویدادهای تاریخی قفقاز جنوبی و حوادثی که 34 سال پیش در منطقه خوجالی رخ داد نیز دیدگاه دو کشور همچنان در تقابل کامل با یکدیگر قرار دارد. طرف ارمنی درباره تحولات سال 1992 میلادی در خوجالی، در حالی که اصل وقوع خون‌ریزی و جان باختن غیرنظامیان در جریان آن حوادث را انکار نمی‌کند، بر این موضوع پافشاری و تاکید دارد که در زمان اجرای عملیات‌های جنگی، یک دالان و گذرگاه بشردوستانه امن برای خروج ساکنان غیرنظامی از منطقه درگیری فراهم شده بود.

با این حال، بر اساس روایت و مستندات مطرح‌شده از سوی طرف ارمنی، برخی نیروها و گروه‌های مسلح داخلی در جمهوری آذربایجان با اهداف سیاسی به سوی شهروندانی که در حال خروج از شهر بودند آتش گشودند تا از طریق ایجاد بحران، جایگاه سیاسی «آیاز مطلب‌اف» رئیس‌جمهور وقت جمهوری آذربایجان را تضعیف و متزلزل کنند.