گزارش مشترک اعضای اتحادیه اوراسیا از کاهش شدید درآمدها و افزایش نرخ گاز برای ارمنستان در صورت جدایی خبر داد.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، انتشار گزارش رسمی و مشترک اقتصادی از سوی روسیه، بلاروس، قزاقستان و ارمنستان در درگاه اطلاع‌رسانی دولت روسیه، توجه کارشناسان و رسانه‌های منطقه‌ای را به سمت تحولات قفقاز جلب کرده است.
بر پایه داده‌های ارائه‌شده در این سند، در صورتی که ایروان عضویت خود را در اتحادیه اقتصادی اوراسیا به حالت تعلیق درآورد، حجم حواله‌های ارزی ارسالی از مبدأ روسیه به ارمنستان با افتی بیش از 50 درصد روبه‌رو خواهد شد و از رقم 3 میلیارد و 880 میلیون دلار در سال 2025، به حدود 1 میلیارد و 800 میلیون دلار کاهش می‌یابد.
علاوه بر این، در مجموع تبادلات مالی پیش‌بینی شده که کل حواله‌های نقدی ورودی به ارمنستان از تمامی کشورهای عضو این اتحادیه، از 3 میلیارد و 950 میلیون دلار در سال 2025 به رقم 1 میلیارد و 850 میلیون دلار سقوط کند. چنین افتی می‌تواند شریان‌های ارزی و اقتصاد خرد ارمنستان را با شوکی جبران‌ناپذیر مواجه کند.
افت سنگین حواله‌های ارزی و افزایش 69 درصدی قیمت گاز
در متن این گزارش صراحتاً یادآوری شده که اجرای الزامات عضویت در اتحادیه اروپا، به طور مستقیم ناقض تعهدات پیشین ارمنستان در قبال اتحادیه اوراسیا قلمداد می‌شود.
از این رو، اعضای این بلوک شامل روسیه، بلاروس، قزاقستان و قرقیزستان این اختیار قانونی را دارند که توقف عضویت ایروان را به بحث بگذارند؛ اقدامی که مستقیماً به معنای بازگشت دیوارهای گمرکی، برقراری مجدد تعرفه‌های تجاری و وضع رژیم‌های مالیاتی گذشته خواهد بود.
در کنار چالش‌های بازرگانی، حساس‌ترین محور این ارزیابی به بهای انرژی اختصاص دارد. طبق برآوردهای مطرح‌شده، خروج یا تعلیق عضویت ارمنستان جهش 69 درصدی بهای گاز وارداتی را به همراه دارد؛ به این صورت که نرخ هر هزار مترمکعب گاز طبیعی تحویلی از 177.5 دلار کنونی به 300 دلار افزایش پیدا می‌کند.
کارشناسان بر این باورند که چنین جهشی در قیمت سوخت، تورم سنگین و تعطیلی کارخانه‌ها را در این کشور کوچک حوزه قفقاز به دنبال خواهد داشت.
اهداف پشت‌پرده مسکو و بازتاب آن در افکار عمومی
طرح رسمی این داده‌ها پرسش‌های کلیدی متعددی را در فضای رسانه‌ای مطرح کرده است: هدف اصلی و انگیزه واقعی کرملین از علنی کردن این گزارش در وبگاه دولتی چیست؟ آیا این اقدام نمایانگر اعمال فشار نرم یا تهدیدی مستقیم علیه هیئت حاکمه ارمنستان است؟
آیا تدوین‌کنندگان این سند در پی برانگیختن خشم جامعه ارمنستان از رهگذر نمایش پیامدهای ویرانگر اقتصادی هستند؟ و سرانجام این‌که روسیه با میدان‌داری در این کارزار به دنبال کدامین دستاوردهای راهبردی است؟
شماری از صاحب‌نظران سرشناس بین‌المللی در گفتگو با رسانه‌ها به تحلیل این پرسش‌ها پرداخته و زاویه دید متفاوتی را نسبت به کنش و واکنش‌های اخیر مسکو و ایروان ترسیم کرده‌اند.
اووانیسیان: پیوستن به اروپا صرفاً یک مانور انتخاباتی بود
آمایاک اووانیسیان، رئیس انجمن تحلیل‌گران سیاسی ارمنستان و دکترای علوم سیاسی، ارزیابی متفاوتی از این موضوع دارد و آن را مانند «طوفانی در فنجان آب» ارزیابی می‌کند؛ زیرا معتقد است دولتمردان ارمنستان به طور کامل به این ارقام واقف هستند و در محاسبات سود و زیان تسلط کافی دارند.
اووانیسیان در تشریح این شرایط ابراز می‌دارد: «بارها اشاره کرده‌ام مصوبه‌ای که پارلمان ارمنستان در سال 2025 پیرامون آغاز تمهیدات الحاق به اتحادیه اروپا از سر گذراند، طرحی انتخاباتی از جانب حزب حاکم برای تهییج هواداران در آستانه رقابت‌های پارلمانی اخیر بود.
در آن برهه، جریان مخالف با اتکا به پشتیبانی آشکار روسیه می‌کوشید با به کار بردن برگه قره‌باغ، روحیه مقامات را در هم بشکند و نیکول پاشینیان را به خیانت و عقب‌نشینی در برابر آذربایجان متهم کند.
در چنین تنگنایی، دولت نیازمند آن بود که با وعده شیرین همگرایی با غرب، اذهان رأی‌دهندگان را با خود همراه کند تا نشان دهد با عبور از قره‌باغ، کشور سبک‌بال به سمت اروپا حرکت می‌کند.»
شکست محاسبات مخالفان و بازگشت به مدار مصلحت‌سنجی
این استاد علوم سیاسی در بخش دیگری از اظهارات خود بیان می‌کند: «دیدگاه من این بود که نیروهای پاشینیان پس از پیروزی در رقابت‌ها، شعارهای تند غرب‌گرایانه را مهار کرده و برای تفاهم با مسکو و دیگر اعضای اوراسیا گام برمی‌دارند. اکنون این پیش‌بینی محقق شده و مخالفان پارلمانی با بن‌بست سختی روبه‌رو شده‌اند، زیرا آرزوی آن‌ها مبنی بر تشدید نزاع میان ایروان و مسکو رنگ باخت.
روبرت کوچاریان با خیال بروز درگیری حتمی میان پاشینیان و ولادیمیر پوتین ادعا کرده بود دست به انقلاب خواهد زد، اما اکنون به جای هدایت اعتراضات، در بازداشتگاه به سر می‌برد؛ در حالی که پوتین در حاشیه اجلاس سران کشورهای همسود به گرمی شانه پاشینیان را لمس کرد. این مشی نشانه آن است که در جهان قدرت برندگان سرزنش نمی‌شوند و رئیس‌جمهور روسیه کارکشته‌تر از آن است که این واقعیت را نادیده بگیرد.»
کورنوسوا: کرملین از شکنندگی معیشتی ارمنستان بهره می‌برد
در مقابل، اولگا کورنوسوا، کارشناس مسائل سیاسی روسیه و سردبیر وبگاه «افتر امپایر»، دیدگاهی ناهمسو دارد.
وی تصریح می‌کند مسکو حضور پررنگی در روند انتخابات اخیر ارمنستان ایفا کرد و به سبب نتیجه نهایی به شدت ناکام ماند.
کورنوسوا یادآور می‌شود: «روسیه سعی داشت با طرح شبهه در سلامت آرا، مشروعیت انتخابات را زیر سؤال ببرد اما راه به جایی نبرد. از همین رو، سند کنونی تلاشی برای ارعاب جامعه و تخریب محبوبیت پاشینیان تلقی می‌شود.
در شرایط کنونی باید دید شبکه‌های رسانه‌ای و ارتش سایبری وابسته به روسیه چگونه این ارقام را برجسته می‌کنند. هدف کرملین تحمیل نگرانی به افکار عمومی ارمنستان است تا هزینه سیاسی فاصله گرفتن از مسکو را بالا ببرد.»
این پژوهشگر روس در جمع‌بندی تحلیل خود می‌گوید: «کرملین تحمل خروج پایتخت‌های همسایه از حوزه نفوذ خود را ندارد، در حالی که جهت‌گیری ایروان آشکارا به سمت دور شدن از مدار روسیه است.
به همین علت، مسکو ابزار اقتصادی را به کار گرفته است؛ چرا که اوضاع معیشتی ارمنستان بسیار آسیب‌پذیر است. امیدواری کرملین بر این پایه استوار است که از طریق تهدیدات تجاری، مانع گسست ارمنستان از بلوک اوراسیا شود و بدین ترتیب وزن چانه‌زنی خود را در معادلات ژئوپلیتیکی قفقاز حفظ کند.»
