قیمت لحظهایهمه قیمتها
«سفینهٔ نجات» در مدار قهرمانی
«سفینهٔ نجات» انیمیشنی کودکانه و قهرمان‌محور است که قصه‌ای فضایی را با مفاهیم اعتقادی و ارزش‌هایی مانند شجاعت، مقاومت، ظلم‌ستیزی و ازخودگذشتگی پیوند می‌دهد. فیلم با تکیه بر نمادپردازی، طنز و موسیقی، روایتی سرگرمکننده برای کودک ارائه می‌کند که تماشای آن برای والدین هم خالی از لطف نیست.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، انیمیشن سینمایی «سفینهٔ نجات»، همان‌طور که از نامش پیداست، قصه‌ای را در فضا روایت می‌کند؛ قصه‌ای قهرمان‌محور و کودکانه که روایت معروف «امام حسین(ع) چراغ هدایت و سفینهٔ نجات است» را نیز به ذهن متبادر می‌کند. با این حال، فیلم قرار نیست مخاطب را صرفاً در لایه‌های اعتقادی خود متوقف کند.
«سفینهٔ نجات» پر از نمادها و عباراتی است که می‌توان آنها را در بستر مفاهیم اعتقادی تأویل و تفسیر کرد، اما این اشارات آن‌قدر پرتکرار و طولانی نمی‌شوند که فرصت جذب مخاطب خاکستری یا کمتر مذهبی را از فیلم بگیرند. از تعزیهٔ روستا تا سفینه‌ای در فضا قصه با طبیعت و حال و هوای روستایی و برگزاری مراسم تعزیه‌خوانی در میدان‌گاهی یک روستای زیبا شروع می‌شود.
لهجه و گویش ترکی شخصیت‌ها علاوه بر اینکه حس آشنایی و اصالت به مخاطب می‌دهد، حاکی از آن است که روستا حوالی زنجان قرار دارد؛ در نزدیکی یک مرکز تحقیقاتی فضایی. محور بخش ابتدایی داستان، پسربچه‌ای به نام هانی است؛ کودکی که مدام از پدربزرگش که حسین‌خوان تعزیه است، می‌خواهد نقش قهرمان را به او بدهد.
اما پدربزرگ به دلیل کودکی و کوچکی هانی، این خواسته را نمی‌پذیرد. در نهایت هم به او می‌گوید «باید سیمت وصل بشه».
این جمله اشاره‌ای به ضرورت اتصال به یک منشأ هدایت و باور است که قرار است قهرمانی هانی را از یک نقش ظاهری به یک رفتار واقعی تبدیل کند و مسیر داستان را به مفاهیم اعتقادی پیوند می‌زند. در سوی دیگر داستان، با دختری فضایی به نام «دریا» روبه‌رو هستیم؛ نامی که وضعیت آبنوس را پس از نجات توسط منجی تداعی می‌کند.
دریا با اینکه خودش در خطر است، به نجات موجودات در حال انقراض علاقه دارد؛ موجوداتی که برای نجاتشان باید بر ترس خودش از آبدزدک‌ها غلبه کند. پدر دریا او را به نترسیدن تشویق می‌کند و به او امید می‌دهد که «منجی حریفشون میشه.» منجی، قهرمان هفت آسمان است که مردم آبنوس در انتظارش هستند تا از سحابی کلاه‌خود به سیارهٔ آنها بیاید و دریایشان را از آبدزدک‌ها پس بگیرد.
نترسیدن؛ اولین قدم قهرمان شدن دریا در بخش‌های مختلف فیلم، برای نجات پدرش و کمک به هانی، در موقعیت‌هایی قرار می‌گیرد که باید با ترس خودش مبارزه کند. از این منظر، کودک با این مفهوم ساده اما مهم مواجه می‌شود که ترس نباید بر انسان غلبه کند و او را شکست دهد.
در کنار شجاعت، ارزش‌هایی مانند مقاومت، همکاری، ظلم‌ستیزی، تلاش برای بهبود وضع جامعه و اطرافیان، و ازخودگذشتگی نیز در قصه حضور دارند. دریا بدی را با خوبی جواب می‌دهد و همین رفتار، به یکی از صفات پسندیده‌ای تبدیل می‌شود که کودک در جریان داستان با آن مواجه است.
در این میان، تأکید هانی به دریا که «تو هم نقشی داری و باید پیداش کنی» نیز می‌تواند برای کودکان درس‌آموز باشد. قهرمان بودن در اینجا صرفاً به معنای قرار گرفتن در مرکز ماجرا نیست؛ هر شخصیت باید نقش خود را پیدا کند و در مسیر داستان مسئولیتی بر عهده بگیرد.
ترکیب جذاب رجزخوانی و طنز در یک قصه یکی از ویژگی‌های جذاب فیلم، آهنگین و قافیه‌دار بودن بعضی دیالوگ‌هاست؛ به‌خصوص در زمان تقابل و مبارزه که حال‌وهوایی شبیه رجزخوانی را تداعی می‌کند. این ویژگی به گفت‌وگوها ریتم می‌دهد و آنها را برای مخاطب کودک جذاب‌تر می‌کند.
فیلم در کنار این ویژگی، طنزی لطیف و ملموس دارد که کودکان نیز به‌خوبی متوجه آن می‌شوند و از آن لذت می‌برند. موسیقی و ترانه‌های بامفهوم هم در انتقال مفاهیم مهم و باورهای ارزشمند به مخاطب خردسال و نوجوان نقش دارند.
البته همهٔ انتخاب‌های زبانی فیلم به یک اندازه مناسب مخاطب خردسال نیستند. برای نمونه، یکی از شخصیت‌ها در جایی از فیلم می‌گوید: «عوض شدم که عوضی نشم.» شاید دریافت مفهوم این عبارت برای خردسالان سخت باشد.
از سوی دیگر، احتمالاً والدین ترجیح می‌دهند کودکانشان در معرض تکرار واژهٔ «عوضی» در چندین دیالوگ قرار نگیرند. بدها فرصت جبران پیدا می‌کنند یکی دیگر از مفاهیمی که فیلم بر آن تأکید دارد، قدرشناسی و جبران لطف و کمک دیگران است.
در ادامه، مثبت و همراه شدن شخصیت‌های منفی و تلاش آنها برای جبران اشتباهاتشان نیز وجه دیگری از همین مسیر است. اینکه شخصیت‌های منفی در جریان اتفاقات فیلم، عوض می‌شوند و برای جبران خطاهای خود تلاش می‌کنند، می‌تواند برای کودک آموزنده باشد و مفهوم امکان تغییر و جبران را در قالبی داستانی به او منتقل کند.
قصه‌ای فضایی با نشانه‌های عاشورایی پیوند قصهٔ فیلم با ماجرای عاشورا، یکی از مهم‌ترین لایه‌های «سفینهٔ نجات» است. اساساً نام فیلم برگرفته از حدیثی دربارهٔ امام حسین(ع) است و بسیاری از نشانه‌ها و مفاهیم موجود در داستان را می‌توان در بستر همین مفاهیم اعتقادی تأویل و تفسیر کرد.
فیلم پر از نمادپردازی‌هایی است که می‌کوشد مفاهیم مهم و باورهای ارزشمند را در قالب شخصیت‌ها و نمودهای کودکانه به مخاطب خردسال و نوجوان خود منتقل کند. در این میان، کودک می‌بیند که باورمندی به آموزه‌های شیعی می‌تواند به تغییرات اساسی در عملکرد و رفتار فرد منجر شود؛ از تحمل نکردن ظلم و حمایت از مظلوم گرفته تا غلبه بر ترس‌های شخصی.
در مجموع، «سفینهٔ نجات» تلاش می‌کند این مفاهیم را در دل یک قصهٔ کودکانه و فضایی عرضه کند؛ قصه‌ای که در کنار سرگرمی، مفاهیمی مثل مقاومت، شجاعت، همکاری، ظلم‌ستیزی، تلاش برای بهبود وضع جامعه و ازخودگذشتگی را نیز پیش روی مخاطب قرار می‌دهد. اخبار رسانه‌ای را از صفحهٔ هنر و رسانه دنبال کنید.
