قیمت لحظهایهمه قیمتها
بازتاب ترور اولین عادی‌ساز صلح با رژیم صهیونیستی در رسانه‌ها
وقتی انور سادات در جریان رژهٔ نظامی ارتش مصر ترور شد، خبر این حادثه خیلی زود به رسانه‌های جهان رسید. اما برای رسانه‌های غربی، او رهبر کشوری بود که با اسرائیل صلح کرده و به یکی از نزدیک‌ترین متحدان آمریکا در غرب آسیا تبدیل شده بود. این جایگاه، در روایت رسانه‌ای از ترور او هم خود را نشان داد.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، ترور انور سادات در ۶ اکتبر ۱۹۸۱، در شرایطی رخ داد که مصر پس از سال‌ها جنگ با اسرائیل، وارد مسیری متفاوت در سیاست خارجی شده بود. صلح با اسرائیل و نزدیکی به آمریکا، سادات را به یکی از مهم‌ترین و در عین حال مناقشه‌برانگیزترین رهبران خاورمیانه تبدیل کرده بود.
به همین دلیل، روایت رسانه‌ای از ترور او نمی‌توانست صرفاً به چگونگی وقوع یک حمله محدود بماند. بلکه ناگزیر به تفسیر شخصیت سادات، سیاست‌هایش و مخالفان او نیز می‌پرداخت.
در این گزارش، چهار روایت رسانه‌ای از روز ترور و روزهای پس از آن را بررسی می‌کنیم تا ببینیم رسانه‌ها خبر ترور را چگونه گزارش کرده‌اند و از خلال آن، چه تصویری از سادات و میراث سیاسی او ساخته‌اند.
قهرمان‌سازی از سادات به خاطر صلح با اسرائیل یونایتد پرس اینترنشنال (UPI) همان روز در گزارشی با عنوان «انور سادات؛ رئیس‌جمهور ترور شدهٔ مصر»، سادات را «انقلابی پرشور»ی نامید که پس از رسیدن به ریاست‌جمهوری، اعراب و اسرائیل را بیش از هر زمان دیگری به صلح نزدیک کرد، جهان عرب را دچار شکافی عمیق ساخت و اتحادی نزدیک (هرچند غیررسمی) با آمریکا برقرار کرد. در گزارش آمده که «دو اقدام فوق‌العادهٔ سادات، تصمیم به جنگ با اسرائیل در اکتبر ۱۹۷۳ و اقدام شگفت‌انگیز او برای سفر شخصی به اورشلیم در نوامبر ۱۹۷۷ در جست‌وجوی صلح» بوده است.
از نظر رسانه‌ای، این گزارش به‌وضوح در سمت انور سادات و پروژهٔ صلح او با اسرائیل قرار می‌گیرد. قاب اصلی متن، سادات را یک رهبر جسور، عمل‌گرا و صلح‌طلب نشان می‌دهد که با «دیپلماسی شوک» تابوها را شکست و اعراب و اسرائیلی‌ها را به صلح نزدیک کرد.
استفاده از تعابیری مانند «اقدام فوق‌العاده»، «جسورانه»، «انسانی» و مقایسهٔ سفر او به اورشلیم با فرود انسان بر ماه، به نوعی در مسیر قهرمان‌سازی رسانه‌ای تعریف می‌شود. در مقابل، مخالفانش عمدتاً با برچسب‌هایی مانند «تندرو»، «بنیادگرا» و «رادیکال» قاب‌بندی می‌شوند؛ بنابراین خشونت علیه سادات، در این روایت، بیشتر به‌عنوان واکنش نیروهای افراطی به روند صلح دیده می‌شود.
نکتهٔ مهم این است که گزارش، علل و زمینه‌های نارضایتی از سادات را کاملاً حذف نمی‌کند. اما این عوامل در مرکز روایت قرار نمی‌گیرند و بیشتر به عنوان موانعی در مسیر «پروژهٔ صلح» مطرح می‌شوند.
در نتیجه، سادات با کلماتی مثل صلح و جسارت، اسرائیل و آمریکا به عنوان طرف‌های صلح، و مخالفان سادات نیز نیروهای رادیکال و مانع صلح معرفی می‌شوند. بنابراین گزارش از نظر زاویهٔ دید، آشکارا به روایت حامیان سادات و روند صلح کمپ‌دیوید نزدیک‌تر است تا روایت مخالفان او.
مخالفان سادات، مخالف صلح و ثبات نامیده می‌شوند واشنگتن‌پست نیز در گزارشی با عنوان «سادات در رژهٔ نظامی ترور شد» به تحلیل این اتفاق پرداخت. این روزنامه نیز از نظر قاب‌بندی رسانه‌ای، سادات را عمدتاً در جایگاه «رهبر صلح‌طلب، متحد آمریکا و قربانی تروریسم سیاسی» قرار می‌دهد.
در همان جملهٔ اول با عباراتی مثل «متحد کلیدی آمریکا» و «سربازانی که به او حمله کردند» جهت روایت مشخص می‌شود. در متن نیز چند بار بر نقش سادات در پایان دادن به جنگ اعراب و اسرائیل، پیمان کمپ‌دیوید و دریافت جایزهٔ نوبل تأکید می‌شود و واکنش مناخم بگین و رونالد ریگان در ستایش «مبارز صلح» برجسته می‌شود.
حتی حس و جزئیات مرگ، مثل خون‌ریزی، جراحات، تلاش پزشکان و لحظهٔ اعلام مرگ، با جزئیات زیاد روایت شده و از سادات تصویری عاطفی به شکل یک قربانی می‌سازد. در مقابل، مهاجمان عمدتاً با واژگانی مانند «افراطی»، «بنیادگرای اسلامی» و «سازمان راست‌گرای مسلمان» معرفی می‌شوند.
