حضرت زهرا سلام الله علیها در مکتب وحی به بهترین شکل ممکن آراستگی‌های اخلاقی و رفتاری را آموخته بود.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، حضرت صدیقه کبری فاطمه زهرا(س) دخت پیامبر اسلام(ص) و خدیجه(س) و از اهل بیتی است که خداوند هر گونه آلودگی و پلشتی را از آنان دور نموده و به تعبیر رسول اکرم(ص) برترین بانو از بانوان جهان است. (اعلام الوری لأعلام الهدى، ج١، ص١56).
آن بانوی سترگ و نامور در جهان اسلام از اخلاقی والا و آسمانی برخوردار بوده و در مکتب وحی به بهترین شکل ممکن آراستگی‌های اخلاقی و رفتاری را آموخته بود و نمونه آشکار زن کامل بوده و در بخش‌های گوناگون (عبادت و بندگی، علم و خدا ترسی، رفتار فردی، خانوادگی، اجتماعی، حضور عفیفانه در جامعه، دفاع از حق و عدل و...) الگویی وارسته از بانویی فرهیخته و بزرگوار بوده که لازم است همه ما از زن و مرد به فضیلت‌ها و آراستگی‌های رفتاری و اخلاق آسمانی آن برترین بانوی اهل بهشت، بهره جسته و از آن درس بگیریم و در زندگی خود به کار بریم؛ به ویژه در عصر حاضر و تبلیغات گسترده غربی که می‌کوشد حقائق را وارونه جلوه داده و فضیلت‌هایی همچون عفاف و وفاداری خانوادگی را هدف قرار داده و برای زنان و دختران جامعه الگوهایی غربی و تهی از فضیلت‌های الهی و اخلاقی ایجاد کند.
در ادامه با بهره‌گیری از منابع تاریخی و روایی به جلوه‌هایی از پارسایی و زندگی اخلاق مدارانه آن بانوی جهانیان پرداخته می‌شود.
از امیر مومنان علی بن ابی طالب(ع) روایت است که در توصیف حسن خلق همسر بزرگوارش فاطمه(س) چنین فرمود: او هرگز مرا به خشم نیاورد و در کاری با من مخالفت ننمود. هر زمان به او می‌نگریستم، اندوه‌ها و ناراحتی‌ها از من دور می‌شد. (اخلاق حضرت فاطمه، ص18).
همچنین روایت است: (در تقسیم کاری که با توافق میان امام علی"ع" و حضرت زهرا"س" صورت پذیرفت)، ایشان خمیر کردن، پختن نان و کارهای خانه را پذیرفت و علی(ع) نیز کارهای بیرون از جمله تهیه هیزم و تهیه غذا را بر عهده گرفت. روزی علی(ع) به همسرش فرمود: آیا چیزی (غذایی) داری؟
فرمود: به خدایی که حق شما را بزرگ داشت، سه روز است چیزی در منزل نداریم تا با آن از شما پذیرایی کنیم. امام فرمود: چرا مرا باخبر نساختی؟
فرمود: رسول خدا(ص) مرا نهی نمود از شما چیزی بخواهم و فرمود: از پسر عمویت چیزی مخواه. اگر چیزی آورد که آوررد، وگرنه از او درخواست مکن.
حضرت فاطمه زهرا(س) که همسری نمونه بود و به فضایل بسیاری آراسته بوده، مادری مهربان، دلسوز و خوش رفتار برای فرزندانش نیز بوده و آنان را نوازش کرده، به آنان عشق ورزیده و در عین حال در تربیت نیکوی فرزندان نیز کوتاهی نمی‌کرد و فرزندان ایشان، بخشی از روایات مادرشان حضرت زهرا(ع) را نقل و روایت کرده و به فرزندان و نوادگان خود و دیگر دوستداران ایشان در اعصار و نسل‌ها انتقال داده‌اند.
رفتار ایشان با خادم خود فضه نیز قابل توجه و درس‌آموز است؛ ایشان بر خادمش سختگیری نمی‌کرد و طبق سفارش پیامبر(ص)، یک روز فضه کارها را به انجام می‌رساند و روز دیگر، خود بانوی خانه کارهای منزل را می‌کرد تا بر خادم، فشار و سختی وارد نشود. بچه‌داری و خانه‌داری در کنار تحمل سختی‌ها و دشواری‌های کار در منزل بدون کوچکترین شِکوه و اندوه، از برجسته‌ترین جلوه‌های اخلاقی آن بانوی بزرگ اسلام و محبوبترین دخت پیامبر(ص) است. (جلوه‌های رفتاری حضرت فاطمه، ص15).
تا جاییکه به همسرش علی(ع) فرمود: ای ابا الحسن، من از خدای خود شرم دارم از شما چیزی بخواهم که توان انجامش را نداری. (نهج الحیاة، ص19).
رازداری، فداکاری، ارج نهادن به شخصیت کودکان و توجه فراوان به فرزندان و تربیت اسلامی آنان، توجه به امور فرهنگی زنان، بالا بردن فرهنگ جامعه، تلاش برای رشد فکری مردم و پاسخ دادن به پرسش‌ها و شبهات فکری و اعتقادی آنان، توجه به همسایگان و دعای خیر برای آنان، ادب، عفاف و پارسایی بسیار، از دیگر ویژگی‌های بانوی جهانیان فاطمه زهرا(س) بوده است. آن بانوی بزرگوار وقت بسیاری را به راز و نیاز با خدای بی‌همتا می‌گذراند و از جمله دعای پرمعنایی (مشهور به دعای نور) را به سلمان فارسی شاگرد برجسته مکتب وحی و ولایت، آموخته است که گوشه‌ای از مراتب عرفانی و مقامات معنوی آن بانوی بزرگ را منعکس می‌سازد.
از این رو حضرت زهرا(س) محبوبترین فرد نزد پیامبر خدا(ص) بوده و هرگاه ایشان به سفر می‌رفت، با دخترش فاطمه(س) خداحافظی کرده و پس از بازگشت، ابتدا به دیدار او می‌رفت. (نهج الحیاة، ص58). این علاقه دو طرفه بود و حضرت زهرا(س) نیز به پدر بزرگوارش علاقه فراوانی داشت؛ تا جاییکه فرمود: از دنیای شما سه چیز را دوست دارم: تلاوت کتاب خدا، نگاه به چهره رسول خدا(ص) و انفاق (دستگیری از نیازمندان) در راه خدا.
راستگویی نیز از دیگر ویژگی‌های ایشان به شمار می‌رفت؛ تا جاییکه یکی از همسران رسول خدا(ص) روایت کرده: کسی را ندیده‌ام راستگوتر از فاطمه(س) باشد، جز پدرش. (چهل حدیث در فضایل حضرت زهرا، ص29).
عفاف، پاکدامنی، مراعات حدود محرم و نامحرم و مرزهایی که خداوند برای ایجاد جامعه سالم و بدور از آلودگی و بی‌عفتی فرمان داده، از دیگر اهتمام‌های ایشان بود و در نگاه ایشان، خیر و خوبی برای یک زن زمانی است که مرد نامحرمی را نبیند و مرد نامحرم نیز او را نبیند (تا مفسده و گناهی پیش نیاید).
پیامبر خدا(ص) به دخترش فاطمه(س) فرمود: آیا خشنود نیستی سرور بانوان جهان هستی؟ فاطمه(س) پاسخ داد: پس مریم دخت عمران کجاست (و چه جایگاهی دارد)؟
رسول خدا پاسخ فرمود: دخترم، او سرور زنان زمانه خود بود و تو سرور بانوان در همه جهانیان هستی. به خدایی که مرا به رسالت مبعوث نمود، تو را به همسری کسی درآوردم که سروری در دنیا و سروری در آخرت است و تنها مومن او را دوست دارد و تنها منافق از او بیزار است. (بشارة المصطفى لشیعة المرتضى، ص118).
حسن ختام این نوشتار مختصر، چند بیتی از شاعر نامدار ایرانی خواجوی کرمانی (شاعر قرن هفتم و هشتم) است که در ثنای آن بانو چنین سرود:
منظومه محبت زهرا و آل او/ بر خاطر کواکب ازهر نوشته اند دوشیزگان پرده نشین حریم قدس/ نام بتول بر سر مَعجَر نوشته اند
نویسنده: محمد جواد گودینی مدرس دانشگاه
فهرست منابع:
1- انصاری، عذرا، جلوه های رفتاری حضرت زهرا(س)، قم، مرکز انتشارات حوزه علمیه 1377 2- تاج لنگرودی، محمد مهدی، اخلاق حضرت فاطمه(س)، انتشارات ممتاز 1382 3- دشتی، محمد، نهج الحیاة، موسسه تحقیقاتی امیر المومنین(ع) 1372 4- طبرسی، فضل بن حسن، اعلام الوری لأعلام الهدى، بیروت، دار المعرفة 1979 5- طبری، محمد بن ابی القاسم، بشارة المصطفى لشیعة المرتضى، مؤسسة النشر الاسلامی 1422ق 6- گودینی، محمد جواد، چهل حدیث در فضایل حضرت زهرا(س)، تهران 1397
