کنار رفتن «حجاب ابزار» برای مستندسازی یک فرصت است؛ فرا رفتن از گزارش

به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، مصطفی دالایی فیلمبردار و مستندساز و عضو هیئت داوران بخش مستند نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت، با اشاره به تنوع آثار حاضر در این دوره بیان کرد: اینکه در این رویداد سینمایی جدیدترین آثار مستندسازان کشور، به‌ویژه فیلمسازان جوان، را ببینم و از تجربه‌ها و خلاقیت‌های آنها بیاموزم جای خرسندی دارد. در میان آثار، کارهایی وجود دارد که نوآوری و خلاقیت در آنها حرف اول را می‌زند و در برخی دیگر نیز با وجود بهره‌گیری از شیوه‌های آشناتر مستندسازی، سوژه‌های تازه‌ای مطرح شده است.

وی افزود: امیدوارم با دقت و تجربه‌ای که در زمینه تماشای آثار مستند داریم، بتوانیم قضاوت درستی انجام دهیم؛ چراکه فیلم‌های منتخب و برگزیده جشنواره می‌توانند به الگویی برای دیگر مستندسازان تبدیل شوند.

دوربین‌های امروز فرصت ثبت سوژه‌های ازدست‌رفته را فراهم کرده‌اند

این مستندساز با تأکید بر اینکه پیشرفت فناوری را نباید تهدیدی برای سینمای مستند دانست، عنوان کرد: به اعتقاد من، حجاب تکنیک و ابزار در حال کنار رفتن است و این اتفاق بسیار خوبی است. امروز یک معلم می‌تواند با رعایت ملاحظات لازم و کسب اجازه از مسئولان مدرسه و خانواده‌ها، سوژه‌ای جذاب را با تلفن همراه خود ثبت کند.

یک دانش‌آموز، دانشجو یا شهروند عادی نیز ممکن است در زندگی روزمره با اتفاقی مواجه شود که ارزش تصویربرداری داشته باشد.

وی افزود: در شرایط بحرانی نیز ممکن است افرادی با تلفن همراه خود تصاویری ثبت کنند که از نظر اهمیت و ارزش مستند، بسیار قابل توجه باشد. این امکان کمک می‌کند سوژه‌هایی که پیش‌تر به دلیل محدودیت امکانات تصویربرداری از دست می‌رفتند، امروز ثبت شوند.

در مستندسازی سوژه حرف اول را می‌زند

دالایی با بیان اینکه دسترسی آسان به دوربین به معنای بی‌نیازی از آموزش و مهارت نیست، اظهار کرد: در مستندسازی «سوژه» اهمیت بسیار زیادی دارد، اما پس از انتخاب سوژه، شناخت ابزار، تسلط بر فیلمبرداری، کارگردانی و تدوین نیز مطرح می‌شود. نباید تصور کنیم که با در دسترس قرار گرفتن دوربین‌های جدید، آموزش، دقت و اصول کار را می‌توان کنار گذاشت.

فناوری باید به تسهیل فرایند مستندسازی کمک کند، نه اینکه جایگزین دانش و مهارت شود. پس از انتخاب سوژه، نحوه پرداخت آن نیز اهمیت زیادی دارد.

این فیلمبردار با اشاره به تجربه‌های دوران دفاع مقدس گفت: در سال‌های جنگ تحمیلی، اتفاقات و رویدادهای بسیاری در جبهه‌ها رخ می‌داد، اما گروه‌های تصویربرداری محدود بودند. اگر تعداد گروه‌های مستقر در جبهه‌ها را در نظر بگیریم، روشن می‌شود که امکان ثبت همه اتفاقات در مناطق عملیاتی وجود نداشت؛ درحالی‌که هر نقطه از منطقه عملیاتی می‌توانست روایت و داستانی مستقل داشته باشد.

وی افزود: در آن زمان، تصویربرداری با نگاتیو، ظهور فیلم و مراحل بعدی آماده‌سازی اثر، فرایندی زمان‌بر بود. اما امروز می‌توان با تلفن همراه تصویربرداری کرد، تدوین اولیه را انجام داد و در مدت کوتاهی تصاویر را در اختیار مخاطبان قرار داد.

این تحول، امکان ثبت و انتقال سریع‌تر رویدادها را فراهم کرده است.

دالایی با تأکید بر نگاه مثبت خود به این تغییرات گفت: من همچنان از دوربین‌های جدید استفاده می‌کنم و در شرایط مختلف تلاش می‌کنم ابزار تصویربرداری در دسترسم باشد. حتی در برخی موقعیت‌ها که امکان همراه داشتن دوربین حرفه‌ای وجود نداشته، از تلفن همراه برای ثبت سوژه‌ها و گفتگو با افراد استفاده کرده‌ایم.

همین تصاویر گاهی نقطه شروعی برای پیگیری و ساخت آثار بعدی شده‌اند.

روایت رنج مردم در آثار مستند جنگ

عضو هیئت داوران بخش مستند نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت بیان کرد: جشنواره در شرایطی برگزار می‌شود که کشور جنگ‌های سرنوشت‌سازی را پشت سر گذاشته و این وضعیت در بخشی از آثار مستند نیز بازتاب پیدا کرده است. برخی فیلمسازان توانسته‌اند خود را به این رویدادها برسانند و آثاری متناسب با شرایط روز تولید کنند که شایسته قدردانی است.

وی با اشاره به اینکه برخی آثار از سطح گزارش صرف فراتر رفته‌اند، افزود: در تعدادی از فیلم‌ها، مستندسازان به لایه‌های عمیق‌تری از بحران توجه کرده‌اند. آنها تنها به ثبت صحنه‌های رویداد اکتفا نکرده‌اند، بلکه با امدادگران گفتگو کرده و زندگی، نگرش، اندوه و تجربه‌های انسانی آنها را نیز به تصویر کشیده‌اند.

این بخش از آثار برای من بسیار جالب بود.

دالایی عنوان کرد: نمایش رنج مردم، افرادی که از زیر آوار بیرون آورده می‌شوند و واکنش‌های انسانی هم‌وطنان در شرایط دشوار، از جمله موضوعاتی است که در آثار برخی مستندسازان دیده می‌شود. ثبت این تجربه‌ها اهمیت زیادی دارد؛ زیرا مستند می‌تواند ابعاد انسانی حوادث را برای مخاطبان روشن کند.

وی با اشاره به تنوع موضوعی آثار جشنواره گفت: همه فیلم‌ها به جنگ‌های اخیر اختصاص ندارند. بخشی از آثار به دوران هشت سال دفاع مقدس، جنگ‌های پیرامونی و مسائل سیاسی مرتبط با مداخلات کشورهای استکباری و استعمارگر می‌پردازند.

این تنوع موضوعی و تلاش مستندسازان برای پرداختن به مسائل مختلف، قابل توجه و تجلیل است.

دالایی در پایان اظهار کرد: دسترسی گسترده به ابزارهای تصویربرداری فرصتی ارزشمند برای ثبت رویدادها و روایت تجربه‌های انسانی فراهم کرده است؛ فرصتی که در کنار آموزش، شناخت سوژه و پرداخت خلاقانه می‌تواند به تولید آثار مستند ماندگار منجر شود.

نوزدهمین جشنواره بین المللی‌ فیلم مقاومت از هفتم تا چهاردهم آبان ۱۴۰۵ به دبیری جلال غفاری قدیر در پردیس سینمایی ملت برگزار می‌شود.