مختار سائقی از نقشآفرینی در «دیوار دفاعی» و تقابل وجدان انسانی با دستور مافوق در این سریال تاریخی میگوید.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، سریال «دیوار دفاعی» به کارگردانی احمد کاوری و تهیه‌کنندگی مسعود ده‌نمکی، مخاطب را به سال‌های منتهی به ملی‌شدن صنعت نفت می‌برد؛ دوره‌ای که مناسبات میان کارگران ایرانی، مردم جنوب کشور و نیروهای انگلیسی، بخشی از تحولات اجتماعی و سیاسی آن روزگار را شکل می‌داد.
این مجموعه 30 قسمتی، رویدادهای تاریخی را از دریچه زندگی شخصیت‌هایی روایت می‌کند که هر یک در مواجهه با قدرت، مردم و مسئولیت اجتماعی، انتخاب‌های متفاوتی دارند. در این میان، فوتبال نیز به یکی از عناصر داستان تبدیل شده و بستری برای نمایش همدلی و اتحاد ایرانیان است.
مختار سائقی در این مجموعه نقش حسام، معاون شهربانی کل، را ایفا می‌کند؛ شخصیتی که با وجود حضور در ساختار اداری، در موقعیت‌های حساس تلاش می‌کند جانب مردم را بگیرد و در برابر رفتارهای نادرست سکوت نکند.
حسام؛ مأموری که در بزنگاه‌ها طرف مردم را می‌گیرد
* شخصیت حسام چه ویژگی‌هایی دارد و چقدر به روحیات شخصی شما نزدیک است؟
حسام معاون شهربانی کل است، اما رفتارش همیشه مطابق انتظارات و جریان معمول دستگاه اداری پیش نمی‌رود. در موقعیت‌هایی که دیگران در برابر مردم قرار می‌گیرند، او تلاش می‌کند کنار مردم باشد.
شخصیت دلسوزی دارد و برایش مهم است که تصمیم‌ها و اقداماتش به نفع مردم تمام شود.
از طرفی، بعضی از این ویژگی‌ها در زندگی شخصی خودم هم وجود دارد. اگر در خیابان با انسانی گرفتار یا حتی حیوانی آسیب‌دیده مواجه شوم، معمولاً نمی‌توانم به‌سادگی از کنار آن عبور کنم و تا جایی که بتوانم برای کمک اقدام می‌کنم.
احساس می‌کنم این روحیه از درون وجودم سرچشمه می‌گیرد و احتمالاً آقای کاوری هم همین ویژگی را در من دیده بودند و تشخیص دادند که می‌توانم آن را به شخصیت حسام منتقل کنم.
شباهت‌های شخصیتی سائقی با کاراکتر حسام
* همکاری با احمد کاوری و مسعود ده‌نمکی چطور شکل گرفت؟
پیش از این در مجموعه‌های «مهمان‌کشی» و «دختر گمشده» با آقای کاوری همکاری داشتم و همین آشنایی قبلی، زمینه شناخت متقابل ما را فراهم کرده بود. زمانی که درباره دلیل انتخابم برای نقش حسام سؤال کردم، ایشان به ویژگی‌های شخصیتی من اشاره کردند و معتقد بودند بخشی از روحیاتم با این کاراکتر تناسب دارد.
با آقای مسعود ده‌نمکی نیز پیش‌تر در پروژه‌های مختلف همکاری کرده بودم و شناخت قبلی از یکدیگر داشتیم. این آشنایی‌ها باعث شد حضور در «دیوار دفاعی» در فضایی آشنا شکل بگیرد.
در «مرد هزار چهره» مهران مدیری هم نقش استوار کریمی را بازی کردم
* برای ایفای نقش در مجموعه‌ای با موضوع تاریخی، چقدر درباره آن دوره مطالعه کردید؟
مطالعه تاریخ همیشه برایم جذاب بوده است. رمان تاریخی «خواجه تاجدار» را در دو جلد خوانده‌ام و درباره دوره رضاشاه، نهضت ملی‌شدن صنعت نفت و شخصیت دکتر مصدق نیز مطالعاتی داشته‌ام.
به همین دلیل فضای تاریخی داستان برایم ناآشنا نبود و تا حدودی می‌توانستم شرایط اجتماعی و دشواری‌هایی را که مردم آن زمان تجربه کرده بودند، درک کنم.
پیش از این هم چند مرتبه نقش‌های نظامی را بازی کرده بودم و برای رسیدن به باورپذیری در چنین شخصیت‌هایی، تلاش کرده‌ام درباره جزئیات رفتاری و موقعیت شغلی آنها تحقیق کنم. برای نمونه، در مجموعه «مرد هزارچهره» به کارگردانی مهران مدیری، نقش استوار کریمی را برعهده داشتم.
بعد از پخش مجموعه، حتی برخی از افرادی که سابقه فعالیت نظامی داشتند، درباره پیشینه من سؤال می‌کردند؛ در حالی که آنچه باعث باورپذیری نقش شده بود، مطالعه و دقت در جزئیات شخصیت بود.
در این پروژه نیز هر زمان درباره بخشی از شخصیت یا موقعیت‌های داستانی ابهامی داشتم، با آقای کاوری صحبت می‌کردم. ایشان با اشاره به منابعی که مطالعه کرده بودند، اطلاعات و راهنمایی‌های لازم را در اختیارم می‌گذاشتند.
وقتی وجدان انسانی بر دستور اداری مقدم می‌شود
* بازسازی فضای تاریخی جنوب ایران چه تجربه‌ای برای شما داشت؟
پیش از این هم در آثار تاریخی و پروژه‌هایی با حال‌وهوای مشابه حضور داشته‌ام و نمی‌توانم بگویم چنین فضایی برایم کاملاً تازه بود. با این حال، حضور در دکورهایی که برای بازآفرینی محیط آن دوره طراحی شده بودند، جذابیت خاص خودش را داشت.
برای من در درجه نخست، شناخت درست شخصیت و برقراری ارتباط آن با مخاطب اهمیت داشت. دکور و فضای تاریخی تا اندازه‌ای به نزدیک شدن مخاطب به گذشته کمک می‌کند، اما در نهایت این بازی و شخصیت‌پردازی است که باید تماشاگر را با داستان همراه کند.
تلاشم این بود که حسام به شکلی ارائه شود که مخاطب بتواند او را باور کند و با رفتار و تصمیم‌هایش ارتباط برقرار سازد.
حسام در برابر تعرض انگلیسی‌ها می‌ایستد
* یکی از موقعیت‌های مهم داستان، ماجرای تعرض انگلیسی‌ها به دختر فرماندار است. این اتفاق چه تأثیری در شکل‌گیری شخصیت حسام دارد؟
یکی از موقعیت‌هایی که برای من جذابیت زیادی داشت، همین اتفاق است. حسام در جایگاهی قرار دارد که ممکن است از او انتظار داشته باشند موضوع را نادیده بگیرد یا اجازه ندهد ماجرا آشکار شود، اما او چنین رویکردی را نمی‌پذیرد و در برابر این رفتار می‌ایستد.
به نظرم همین تصمیم‌هاست که شخصیت حسام را از یک مأمور معمولی متمایز می‌کند. او می‌توانست صرفاً به چارچوب وظایف اداری خود پایبند بماند، اما ترجیح می‌دهد در برابر اتفاقی که آن را نادرست می‌داند، سکوت نکند.
برای من این وجه از شخصیت اهمیت زیادی داشت؛ چون نشان می‌دهد مسئولیت انسانی گاهی فراتر از جایگاه و موقعیت شغلی افراد قرار می‌گیرد.
فوتبال اینجا همه را متحد می‌کند
* فوتبال در «دیوار دفاعی» صرفاً یک رقابت ورزشی نیست و به نوعی به اتحاد ایرانیان گره می‌خورد. این عنصر چه جایگاهی در قصه دارد؟
فوتبال در این مجموعه کارکردی فراتر از یک ورزش دارد. در آن دوره، کارگران صنعت نفت با یکدیگر زندگی و کار می‌کردند و رقابت‌های ورزشی فرصتی برای نزدیک شدن آنها به هم بود.
مسابقات فوتبال میان ایرانی‌ها و انگلیسی‌ها زمینه‌ای برای جمع شدن مردم و شکل‌گیری نوعی همبستگی فراهم می‌کرد. این گردهمایی‌ها فقط به زمین فوتبال محدود نمی‌شد و افراد می‌توانستند در همین فضا درباره مسائل و دغدغه‌های دیگری نیز صحبت کنند.
به این ترتیب، فوتبال بهانه‌ای برای ایجاد ارتباط و اتحاد میان ایرانیان بود و در دل داستان، نقشی فراتر از یک اتفاق ورزشی پیدا می‌کند.
* عنوان «دیوار دفاعی» هم به همین مفهوم اتحاد و ایستادگی اشاره دارد؟
بله، اصطلاح دیوار دفاعی در نگاه اول یک مفهوم فوتبالی است، اما در داستان معنای گسترده‌تری پیدا می‌کند. آنچه اهمیت دارد، اتحاد و ایستادگی در برابر تهدیدهاست.
فوتبال بستری برای کنار هم قرار گرفتن افراد فراهم می‌کند، اما هدف نهایی در این روایت، دفاع از ایران و منافع مردم است. به همین دلیل عنوان سریال با مضمون کلی قصه ارتباط دارد.
این بازخوانی‌های تاریخی مردم را آگاه‌تر می‌کند
* به نظر شما پرداختن به دوره ملی‌شدن صنعت نفت چه ضرورتی برای مخاطب امروز دارد؟
یکی از موضوعات مهم این داستان، آگاه کردن مخاطب نسبت به اتفاقاتی است که پیش از تولد ما در این سرزمین رخ داده است. بسیاری از افرادی که امروز زندگی می‌کنند، شاید شناخت دقیقی از شرایط آن دوران و دشواری‌هایی که مردم تحمل کرده‌اند، نداشته باشند.
بازگشت به چنین مقاطعی کمک می‌کند بدانیم چه کسانی در موقعیت‌های دشوار برای دفاع از منافع مردم و کشورشان تلاش کردند و چه هزینه‌هایی پرداختند. به نظرم پرداختن به تاریخ فقط مرور اتفاقات گذشته نیست، بلکه فرصتی برای شناخت بهتر جامعه امروز نیز فراهم می‌کند.
وقتی درباره زندگی و انتخاب‌های انسان‌هایی صحبت می‌کنیم که پیش از ما در این سرزمین حضور داشته‌اند، در واقع بخشی از ریشه‌های اجتماعی و فرهنگی خودمان را می‌شناسیم.
