حساسیت جامعه ایرانی نسبت به تحریف نام «خلیج فارس» امری شناخته شده است، اما حال با تبدیل شدن «تنگه هرمز» به نامی پرتکرار در رسانهها، ضرورت دفاع از تمامیت این نام نیز دوچندان شده است.
در ماه های اخیر، با افزایش تنش ها و توجه جهانی به تنگه هرمز، این گذرگاه آبی راهبردی به یکی از پرتکرارترین نام های جغرافیایی در رسانه ها و محافل سیاسی بین المللی تبدیل شده است. میلیون ها نفر در سراسر جهان این روزها نام “تنگه هرمز” را می شنوند و درباره آن سخن می گویند، امری که اهمیت پاسداری از نام کامل و دقیق آن را دوچندان می کند.
حسن قریبی، رئیس سابق روابط بین الملل فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی، در یادداشتی تاکید کرد که همانند حساسیت به تحریف نام “خلیج فارس” که بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی ایران است، باید نسبت به استفاده ناقص از نام “تنگه هرمز” نیز هوشیار بود.
وی می نویسد: «نام “خلیج فارس” تنها یک عنوان جغرافیایی نیست، بلکه بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی ایران است که در طول قرنها در اسناد، نقشهها و متون معتبر جهان ثبت شده است.»
سال هاست که ایرانیان نسبت به تحریف نام خلیج فارس حساسیت نشان می دهند. این حساسیت موجه از وقتی آغاز شد که برخی دولت ها، رسانه ها و جریان های سیاسی عربی، تحت تأثیر اغراض سیاسی و تعصبات پان عربیستی، می کوشند با حذف واژه «فارس» و استفاده از عناوینی مانند «خلیج» یا «خلیج عربی»، این واقعیت تاریخی را کمرنگ کنند.
همان گونه که حذف واژه «فارس» از نام خلیج فارس برای ایرانیان پذیرفتنی نیست، باید نسبت به حذف نام «هرمز» از تنگه هرمز نیز حساس بود. به کار بردن اصطلاح ناقص «تنگه» به جای «تنگه هرمز»، هرچند ممکن است از سر اختصار یا سهل انگاری باشد، اما در نهایت به کمرنگ شدن نام اصلی می انجامد. نام های جغرافیایی با تکرار زنده می مانند و با حذف یا تقلیل، به تدریج از حضور خود در حافظه عمومی فاصله می گیرند.
قریبی با اشاره به نمونه ای که اخیراً در یک شبکه عرب زبان مشاهده کرده، مبنی بر استفاده یکی از هموطنان ایرانی از اصطلاح “مضیق (تنگه)” به جای “تنگه هرمز”، انتظار می رود نه تنها رسانه ها، تحلیلگران، سیاستمداران و نهادهای بین المللی از نام کامل “تنگه هرمز” استفاده کنند و به کاربرد دقیق آن پایبند باشند، بلکه مسئولیت اصلی بر عهده خود ماست. اگر خودمان در نوشته ها، گزارش ها، مصاحبه ها و سخنرانی هایمان به «تنگه» اکتفا کنیم، چگونه می توانیم از دیگران انتظار داشته باشیم نام کامل آن را به کار ببرند؟
منبع: تسنیم
