استقبال سرد از اوراق بدهی دولت؛ بازدهی ۴۰ درصدی، انگیزه کافی برای سرمایه‌گذاران ایجاد نکرد

در نهمین حراج اوراق دولتی سال ۱۴۰۵، تنها ۳۱.۱ هزار میلیارد ریال اوراق به فروش رفت که نشان‌دهنده عدم جذابیت کافی نرخ‌های پیشنهادی برای سرمایه‌گذاران است. حراج بعدی در ۲۰ مرداد برگزار می‌شود.

در نهمین مرحله حراج اوراق مالی اسلامی دولتی در سال ۱۴۰۵، دولت موفق به جذب تنها ۳۱.۱ هزار میلیارد ریال از مجموع عرضه‌های خود شد. این میزان فروش، که بخش عمده آن از طریق بازار سرمایه و با مشارکت سرمایه‌گذاران حقیقی و حقوقی صورت گرفت، حاکی از مشارکت محدود شبکه بانکی است.

بر اساس اعلام بانک مرکزی، در حراج برگزار شده در تاریخ ۱۴ مردادماه، تنها یک بانک یا مؤسسه اعتباری غیربانکی با سفارش ۲ هزار میلیارد ریالی برای خرید اوراق «اراد۲۹۶» اقدام کرد که تمامی آن توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی پذیرفته شد. در مقابل، سایر خریداران در بازار سرمایه ۲۹.۱ هزار میلیارد ریال از اوراق «اراد۲۸۳» را خریداری کردند. در مجموع، فروش اوراق دولتی در این حراج به ۳۱.۱ هزار میلیارد ریال رسید. این در حالی است که کل فروش اوراق مالی اسلامی دولتی در ۹ حراج برگزارشده در سال جاری، به ۱۴۶۷ هزار میلیارد ریال بالغ شده است.

نکته قابل توجه در این مرحله، فاصله معنادار میان حجم عرضه و میزان فروش اوراق است. وزارت اقتصاد در این حراج اوراقی با نمادهای اراد۲۸۳، اراد۲۸۶، اراد۲۹۶، اراد۲۹۷ و اراد۲۹۸ عرضه کرد. همچنین مبلغ قابل عرضه اوراق «اراد۲۹۸» با سررسید تیر ۱۴۰۸، پیش از برگزاری حراج به ۳۰۰ هزار میلیارد ریال افزایش یافته بود، اما برای این اوراق هیچ سفارشی ثبت نشد.

بازده تا سررسید اوراق فروخته شده نیز در سطح بالایی قرار داشت. نرخ بازده تا سررسید «اراد۲۸۳» ۳۹.۹ درصد و برای «اراد۲۹۶» ۳۹.۸ درصد ثبت شد. این ارقام در حالی است که نرخ سود اسمی سالانه اوراق عرضه‌شده ۲۳ درصد اعلام شده بود. این اختلاف فاحش میان نرخ سود اسمی و بازده تا سررسید، بیانگر معامله اوراق در قیمت‌هایی پایین‌تر از ارزش اسمی و مطالبه بازدهی بالاتر از سوی خریداران در شرایط کنونی بازار است.

در واقع، نرخ بازده تا سررسید صرفاً سود کوپن اوراق را نشان نمی‌دهد، بلکه تغییرات قیمت خرید اوراق تا زمان سررسید را نیز در بر می‌گیرد. بالا ماندن این نرخ می‌تواند نشان‌دهنده این باشد که سرمایه‌گذاران، با توجه به شرایط نقدینگی، انتظارات تورمی و فرصت‌های سرمایه‌گذاری رقیب، برای خرید بدهی دولت، بازده بیشتری را مطالبه می‌کنند.

بانک مرکزی اعلام کرده است که دهمین حراج اوراق مالی اسلامی دولتی روز سه‌شنبه ۲۰ مردادماه برگزار خواهد شد. مهلت ارسال سفارش‌ها برای بانک‌ها، مؤسسات اعتباری غیربانکی، شرکت‌های بیمه و نهادهای مالی، از ساعت ۸ تا ۱۲ روز یکشنبه ۱۸ مرداد تعیین شده است.

در حراج جدید، اوراق مرابحه عام کوپن‌دار با پرداخت سود شش‌ماهه عرضه خواهد شد. اوراق «اراد۲۸۳» با سررسید خرداد ۱۴۰۸ به ارزش ۳۱.۱ هزار میلیارد ریال، «اراد۲۸۶» با سررسید تیر ۱۴۰۸ به ارزش ۱۳۶.۴ هزار میلیارد ریال، «اراد۲۹۶» با سررسید آذر ۱۴۰۷ به ارزش ۵۲.۷ هزار میلیارد ریال، «اراد۲۹۷» با سررسید مهر ۱۴۰۷ به ارزش ۱۰۷.۷ هزار میلیارد ریال و «اراد۲۹۸» با سررسید تیر ۱۴۰۸ به ارزش ۳۰۰ هزار میلیارد ریال در فهرست عرضه قرار دارند.

فروش اوراق بدهی یکی از مسیرهای تأمین مالی دولت و جایگزینی برای روش‌های تورم‌زاتر از جمله اتکا به منابع بانک مرکزی به شمار می‌رود. با این حال، موفقیت این ابزار در تأمین مالی بودجه، به جذابیت نرخ‌ها، شرایط بازار پول و سرمایه، زمان‌بندی عرضه‌ها و توان جذب نقدینگی توسط سرمایه‌گذاران وابسته است. استمرار عرضه‌های کم‌فروش می‌تواند هزینه تأمین مالی دولت را افزایش داده و ضرورت هماهنگی بیشتر میان سیاست بدهی، مدیریت نقدینگی و شرایط بازار را پررنگ‌تر کند.

منبع: تسنیم