میراث کهن البرز در قلب کرج جان گرفت؛ تکیه 600 ساله برغان حالا در پارک ایران‌کوچک، پیوندگاه تاریخ و آیین است.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، در میان نمادهای شهرها و اقلیم‌های مختلف ایران که در پارک ایران کوچک کرج کنار هم قرار گرفته‌اند، حالا تکیه اعظم برغان نیز جای خود را پیدا کرده است؛ بنایی که تنها بازآفرینی یک سازه تاریخی نیست، بلکه یادآور پیشینه تعزیه، آیین‌های مذهبی و بخشی از هویت فرهنگی البرز است.
تکیه‌ای که ریشه در تاریخ چندصدساله برغان دارد، این بار در فضایی شهری میزبان روایت دیگری از گذشته این سرزمین شده است؛ روایتی که قرار است برای شهروندان کرج، فرصتی تازه برای شناخت میراث فرهنگی استان فراهم کند. افتتاح تکیه اعظم برغان در پارک ایران کوچک بار دیگر موضوع معرفی ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی البرز را به میان آورد.
ایده ساخت این تکیه در پارک ایران کوچک، از تلاش برای بازنمایی نمادهای شاخص استان البرز در مجموعه‌ای شکل گرفت که بناست گوشه‌هایی از فرهنگ و معماری مناطق مختلف ایران را در کنار هم به نمایش بگذارد.
عمار ایزدیار، رئیس کمیسیون برنامه و بودجه شورای اسلامی شهر کرج، با اشاره به روند شکل‌گیری این طرح گفت: در سال 1400، موضوع تعیین تکلیف مالکیت فاز دوم پارک ایران کوچک در شورای شهر مطرح شد و پس از تثبیت مالکیت شهرداری، امکان توسعه این مجموعه فراهم آمد.
وی عنوان کرد: در بررسی گزینه‌های مختلف برای معرفی نمادی از البرز، تکیه اعظم برغان به دلیل جایگاه تاریخی، فرهنگی و مذهبی خود موردتوجه قرار گرفت. برغان در گذشته از مراکز مهم مبادلات و تجارت در جنوب البرز بوده و تکیه اعظم این روستا نیز با قدمتی بیش از 600 سال، یکی از نشانه‌های شناخته‌شده فرهنگ مذهبی منطقه است.
بر همین اساس، ساخت نمونه‌ای از تکیه اعظم برغان با مقیاس یک‌دوم در پارک ایران کوچک در دستور کار قرار گرفت. در کنار آن نیز شکل‌گیری بازار برغان پیش‌بینی شده تا فضایی برای عرضه سوغات و محصولات استان فراهم شود؛ ظرفیتی که می‌تواند بازدید از این مجموعه را به فرصتی برای آشنایی با تولیدات بومی استان تبدیل کند.
نام تکیه اعظم برغان با تعزیه و آیین‌های مذهبی گره خورده است. نسخه‌ها و مجالس قدیمی تعزیه در مناطقی همچون طالقان و برغان، بخشی از میراث فرهنگی البرز را شکل می‌دهند؛ میراثی که حفظ آن تنها با ساخت بناها محقق نمی‌شود و به استمرار اجراها، حضور مردم و معرفی نسل‌های تازه با این آیین‌ها نیاز دارد.
ایزدیار با تأکید بر ظرفیت تعزیه در هویت فرهنگی استان البرز این مجموعه را فضایی مناسب برای اجرای تعزیه، نمایش‌های آیینی و تاریخی دانست و خاطرنشان کرد: امکان برگزاری نمایشگاه و عرضه آثار هنرمندان نیز در این فضا وجود دارد و مشارکت مردم می‌تواند به معرفی بهتر و فعال شدن ظرفیت‌های آن کمک کند.
حسین سعیدی‌سیرایی، رئیس کمیسیون فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شورای اسلامی شهر کرج نیز با اشاره به جایگاه تعزیه در البرز، آن را یکی از برندهای فرهنگی استان دانست و مطرح کرد: ایجاد نمونه‌ای از این ظرفیت در ایران کوچک، فرصتی برای نمایش بخشی از داشته‌های فرهنگی منطقه است.
وی افزود: در ابتدای طرح این پرسش مطرح بوده که با توجه به نزدیکی برغان به کرج، چه ضرورتی برای ساخت نمونه‌ای از تکیه آن در پارک ایران کوچک وجود دارد؟ با شکل‌گیری این مجموعه، ظرفیت و زیبایی آن بیش‌ازپیش نمایان شده و تجربه ایجاد چنین فضاهایی می‌تواند زمینه‌ای برای توسعه مجموعه‌های فرهنگی مشابه در نقاط مختلف شهر باشد.
کرج شهری است که در سال‌های گذشته با گسترش جمعیت و تغییر چهره محله‌ها، بیش از گذشته نیازمند معرفی ریشه‌های تاریخی و فرهنگی خود شده است. بسیاری از شهروندان، این شهر را با سیمای امروز آن می‌شناسند، درحالی‌که بخش مهمی از هویت البرز در آثار و محوطه‌هایی نهفته که هر یک روایتی از زندگی، معماری و تمدن این منطقه را در خود دارند.
سعیدی‌سیرایی در این زمینه به آثاری همچون تپه ازبکی، تپه مهرشهر، کاروانسرای شاه‌عباسی، کاخ سلیمانیه و تکیه برغان اشاره کرد و ادامه داد: ظرفیت‌های تاریخی و تمدنی کرج و البرز باید به شکل مناسب‌تری به شهروندان معرفی شوند. آشنایی مردم با پیشینه شهر می‌تواند احساس تعلق و افتخار به هویت محلی را تقویت کند.
در این میان، پارک ایران کوچک می‌تواند نقشی فراتر از یک فضای تفریحی داشته باشد؛ فضایی برای دیدن و شناختن نشانه‌هایی از فرهنگ مناطق مختلف کشور و آشنایی با آنچه هر منطقه را از دیگری متمایز می‌کند. حضور تکیه اعظم برغان در این مجموعه نیز فرصتی است تا بخشی از میراث مذهبی و آیینی البرز، در دسترس گروه بیشتری از شهروندان قرار گیرد.
مهرداد کیانی، شهردار کرج نیز عنوان کرد: بهره‌برداری از چنین مجموعه‌ای، پایان مسیر نیست. آنچه می‌تواند تکیه برغان را به بخشی زنده از فضای فرهنگی کرج تبدیل کند، برنامه‌ریزی برای استفاده مستمر از آن است؛ از اجرای تعزیه در مناسبت‌های مذهبی تا برگزاری نمایش‌های آیینی، فعالیت‌های هنری و نمایشگاه‌های مرتبط با فرهنگ بومی.
سعیدی‌سیرایی نیز خواستار بررسی زمینه استفاده مداوم از این فضا برای اجرای تعزیه و برنامه‌های فرهنگی در شورای اسلامی شهر شد. این پیشنهاد می‌تواند راهی برای پیوند دادن بنای بازآفرینی‌شده با فعالیت‌های فرهنگی روزمره باشد؛ پیوندی که به یک سازه، معنایی فراتر از حضور در منظره پارک می‌بخشد.
تکیه اعظم برغان اکنون در پارک ایران کوچک قرار گرفته است؛ جایی که گذشته و امروز می‌توانند در کنار یکدیگر دیده شوند. این مجموعه زمانی به بخشی اثرگذار از هویت شهری تبدیل می‌شود که صدای تعزیه در آن طنین‌انداز شود، هنرمندان فرصت عرضه آثار خود را پیدا کنند و شهروندان برای شناخت تاریخ و فرهنگ سرزمینشان به آن بازگردند.
