البرز 9 برابر سد کرج آب زیرزمینی از دست داد!

به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، داوود نجفیان، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان البرز امروز در نشست خبری با اصحاب رسانه با اشاره به موضوع مدیریت منابع آب و ضرورت عبور از شرایط بحرانی گفت: ما در کشور ذخایر و ظرفیت‌های بزرگی داریم که می‌توان با استفاده از آن‌ها، پروژه‌های انرژی و زیرساختی را در سراسر کشور و در بخش‌های مختلف، از جمله آب توسعه داد.

وی مطرح کرد: حوزه آب از جمله بخش‌های جدایی‌ناپذیر کشور است. ما سالیان طولانی با ناترازی بسیار شدیدی در این حوزه مواجه بوده‌ایم؛ ناترازی‌ای که در بخش‌های مختلف از جمله آب شرب، کشاورزی و صنعت وجود دارد و میزان مصرف در این بخش‌ها در بسیاری از موارد بیشتر از ظرفیت منابع آبی استان‌ها بوده است.

البرز در حقیقت میزبان بخشی از جمعیت کشور است که به این استان مهاجرت کرده‌اند.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان البرز افزود: همچنین بخش عمده‌ای از صنایع استان، کارکرد ملی دارند. در شرایط فعلی نمی‌توانیم صرفاً به نقد گذشته بپردازیم، بلکه باید برای مدیریت وضعیت موجود اقدام کنیم.

اقدامات بزرگی در زمینه جبران کمبود زیرساخت‌ها، تعمیر و توسعه شبکه‌های انتقال و توزیع آب شرب در روستاها و بخش‌های مختلف انجام و طرح‌های مهم و کلیدی در سال‌های اخیر اجرا شده‌اند.

نجفیان بیان کرد: این تصور وجود داشت که کرج و البرز به دلیل قرار گرفتن در کنار تهران، از تمامی زیرساخت‌های موردنیاز برخوردار هستند اما در عمل با کمبودهای زیرساختی بزرگی مواجه بودیم. در طول سال‌های اخیر بخش عمده این کمبودها برطرف شده و طرح‌های مربوطه به مرحله اجرا و بهره‌برداری رسیده‌اند.

در بخش آب استانداردهایی وجود دارد و نباید از خطوط قرمز آن عبور کنیم.

وی با بیان اینکه استانداردهای جهانی و حتی استانداردهای تعیین‌شده در داخل کشور، با توجه به مسائل و مشکلاتی که در حوزه منابع آب داریم، اهمیت زیادی دارند، اذعان کرد: در البرز از نظر سرانه و میزان مصرف، با مشکلاتی مواجه هستیم و در بخش توزیع و انتقال نیز بیش از 100 درصد منابع قابل برنامه‌ریزی را مصرف کرده‌ایم. حدود 75 درصد مصارف آب استان البرز از منابع آب زیرزمینی تأمین می‌شود.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان البرز افزود: این در حالی است که طی چند سال گذشته توانسته‌ایم میزان برخورداری استان از آب‌های سطحی و ذخایر دو سد طالقان و کرج را دو برابر کنیم اما به دلیل رشد جمعیت، همچنان با مشکلاتی مواجه هستیم. در سال گذشته سد کرج به شرایطی استثنایی در طول تاریخ بهره‌برداری خود رسید و حجم ذخیره آب آن به حدود 6 میلیون مترمکعب کاهش پیدا کرد.

برداشت سالانه 50 میلیون مترمکعب آب اضافه در البرز

نجفیان عنوان کرد: در این شرایط، بیشترین بارگذاری، مصرف و رهاسازی از سد طالقآنجام شد. این سد که ظرفیت ذخیره آن 420 میلیون مترمکعب است، در سال گذشته به حدود 100 میلیون مترمکعب رسید.

امسال نیز در برخی بخش‌های جامعه و فضای مجازی نگرانی‌هایی درباره پایداری تأمین آب مطرح شده است. حتی اگر بارش‌ها اتفاق بیفتد، تنها 30 درصد مصرف استان از منابع آب سطحی تأمین می‌شود.

وی با اشاره به اینکه 70 درصد دیگر به منابع آب زیرزمینی وابسته است، اضافه کرد: در بخش آب زیرزمینی نیز با ناترازی شدیدی مواجه هستیم. میزان آب زیرزمینی قابل برنامه‌ریزی برای البرز حدود 180 میلیون مترمکعب است اما چون میزان مصرف ما به‌ویژه با توجه به افزایش جمعیت، بیش از ظرفیت قابل برنامه‌ریزی است، ناچاریم سالانه حدود 40 تا 50 میلیون مترمکعب بیشتر از این میزان برداشت کنیم.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان البرز اظهار کرد: در حال حاضر، به‌صورت تجمعی و طی دهه‌های گذشته، نزدیک به یک میلیارد و 600 میلیون مترمکعب از منابع آب زیرزمینی و آبخوان‌های استان را از دست داده‌ایم؛ رقمی که نزدیک به 9 برابر حجم سد کرج است. همه می‌دانید که تبعات افت آب زیرزمینی و از دست دادن ظرفیت آبخوان‌ها چیست.

فرونشست زمین را در غرب استان داریم.

نجفیان با اشاره به اینکه در برخی مناطق، میزان فرونشست به بیش از 30 سانتی‌متر در سال می‌رسد، اذعان کرد: تمام زیرساخت‌های حیاتی استان در معرض تأثیرات این وضعیت قرار دارند. اگر جلوی برداشت‌های بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی را نگیریم، ساختار زیرساختی استان با مشکل مواجه می‌شود و پایداری آن برای آینده نیز به خطر می‌افتد.

ما در سال گذشته و امسال اقدامات خوبی انجام داده‌ایم.

وی با اشاره به وابستگی حدود 75 درصد تأمین آب استان به منابع زیرزمینی گفت: برای مدیریت تنش مصرف آب شرب برنامه‌هایی را اجرا کرده‌ایم. برداشت از بخش عمده چاه‌های آب شرب را در شعاع دو هزار متری محدود کرده‌ایم تا بتوانیم پایداری منابع را حفظ کنیم.

بر اساس تکالیف باید 15 درصد از میزان برداشت خود را کاهش دهیم. قرار نیست میزان برداشت ما از منابع آب سطحی و زیرزمینی افزایش یابد.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان البرز اضافه کرد: بلکه باید نسبت به سال گذشته 15 درصد کاهش برداشت داشته باشیم. تمام زیرساخت‌هایی که اجرا کرده‌ایم، به پایداری تأمین آب استان کمک کرده است.

در همین زمینه، خطوط انتقال و رینگ سراسری را اجرا کرده‌ایم که بخش عمده آن‌ها در غرب استان قرار دارند. همچنین طرح جامع آب استان البرز که در سال‌های گذشته وجود نداشت، آغاز شده است.

مصرف آب در البرز دو برابر استاندارد است

نجفیان با اشاره به اینکه طرح‌های بزرگی نیز در این زمینه در دستور کار قرار دارند که عملیات اجرایی آن‌ها آغاز خواهد شد، بیان کرد: طرح انتقال آب نیز از جمله طرح‌هایی است که در این زمینه دنبال می‌شود اما واقعیت این است که تمام اقداماتی که انجام می‌دهیم و تمامی زیرساخت‌هایی که برای جبران کمبودها اجرا می‌کنیم، به‌تنهایی نمی‌توانند پایداری مستمر منابع آب شرب استان را تضمین کنند.

وی ادامه داد: حتی اگر تمام کمبودهای زیرساختی را جبران کنیم و پروژه‌های سنگینی را به اجرا برسانیم، نمی‌توانیم بگوییم که به پایداری کامل منابع آب استان خواهیم رسید. پایداری آب استان زمانی اتفاق می‌افتد که بارگذاری‌های بیش از حدی را که در سفره‌های آب زیرزمینی و ظرفیت‌های آبی استآنجام شده است، برگردانیم و آن‌ها را به حداقل برسانیم.

باید بارگذاری‌های اضافه را کاهش دهیم.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان البرز عنوان کرد: در این زمینه اقدامات بزرگی در حال انجام بوده که یکی از آن‌ها پر کردن چاه‌های غیرمجاز است. امسال نیز با وجود شرایط حساسی که در جامعه وجود دارد توانسته‌ایم از ابتدای سال جاری تاکنون یک هزار حلقه چاه را پر کنیم.

چاه‌های فاقد کنترل هوشمند و نظارت لازم را نیز شناسایی و برای نصب تجهیزات کنترلی و هوشمندسازی آن‌ها اقدام می‌کنیم.

نجفیان افزود: اما موضوع مهم دیگری که وجود دارد، ظرفیت مصرف آب در استان است. البرز با وجود محدودیت بسیار بالای منابع آبی و تراکم بالای جمعیت، سرانه مصرف بالایی دارد و سرانه مصرف آب در آن تقریباً دو برابر استاندارد تعیین‌شده است.

استانداردی که در داخل کشور تعیین شده، حدود 110 تا 120 لیتر برای هر نفر بوده اما سرانه مصرف در استان البرز بسیار بیشتر از این میزان است.

وی اذعان کرد: البته بخشی از این میزان به تلفات شبکه مربوط می‌شود که برای جبرآن نیز برنامه‌ها و طرح‌هایی در دست اجرا داریم اما بخش عمده موضوع به رفتار ما و الگوی مصرف آب بازمی‌گردد. اگر به سایر استان‌های کشور نیز نگاه کنیم، برخی کلان‌شهرها مانند مشهد، با وجود اهمیت و جایگاه آن‌ها و همچنین کارکرد ملی مشابه استان البرز و تهران، در زمینه مصرف آب شرایط متفاوتی دارند.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان البرز با اشاره به اینکه در استان تهران نیز میزان مصرف بالاست، افزود: اگر استانداردهای جهانی را بررسی کنیم، می‌بینیم برخی کشورهای توسعه‌یافته با وجود اینکه محدودیت منابع آبی ندارند، تنها حدود 10 تا 12 درصد از ظرفیت مصرف خود را به کار می‌گیرند و سرانه مصرف آن‌ها کمتر از 100 لیتر است، در حالی که در برخی مناطق میزان مصرف به حدود 230 لیتر می‌رسد.

20 همت هزینه هم ضامن پایداری آب البرز نیست

نجفیان با بیان اینکه برای اجرای تمام طرح‌های جامع و زیرساختی موردنیاز استان، نزدیک به 20 هزار میلیارد تومان اعتبار نیاز داریم، عنوان کرد: حتی اگر چنین اعتباری نیز وجود داشته باشد و بتوانیم از منابع بالادستی، استان‌های دیگر و منابع آب سطحی، آب را به استان منتقل کنیم، باز هم به پایداری منابع آب سطحی و زیرزمینی استان نخواهیم رسید.

وی اظهار کرد: سفره‌های آب زیرزمینی ما که در گذشته در عمق 20 تا 30 متری قرار داشتند، اکنون در برخی مناطق به عمق 250 متری رسیده‌اند و کیفیت آب نیز با مشکل مواجه شده است. تنها اقدامی که می‌توآنجام داد و البته کار بسیار سختی هم نیست، مدیریت مصرف است.

ما در کشور خودمان نمونه‌هایی از این موضوع را داریم و در کشورهای مختلف نیز تجربه‌های موفقی در این زمینه وجود دارد.

نجفیان تصریح کرد: کشورهایی مانند آفریقای جنوبی که سال‌ها با مشکلات و محدودیت‌های آبی مواجه بوده‌اند، با استفاده از مدیریت مصرف توانسته‌اند شرایط پایداری را در بخش آب و زیرساخت‌های خود ایجاد کنند. اگر بتوانیم مانند کشورهای توسعه‌یافته، سرانه مصرف را به حدود 110 لیتر برسانیم یا حتی به سطح مصرف کشورهایی مانند هلند نزدیک شویم، می‌توانیم شرایط استان را بهبود دهیم.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان البرز با بیان اینکه اگر سرانه مصرف در استان به حدود 140 لیتر برسد، قطعاً در سال آینده در زمینه تنش آبی و تأمین آب شرب با مشکلات کمتری مواجه خواهیم شد، اذعان کرد: این موضوع صرفاً یک مسئله زیرساختی نیست، بلکه به فرهنگ‌سازی نیز ارتباط دارد. ما همواره برنامه‌های خوبی در استان برگزار کرده‌ و جشنواره‌های مختلفی داشته‌ایم که بسیار تأثیرگذار بوده‌اند.

وی اظهار کرد: برای اینکه بتوانیم این سرمایه را برای نسل فعلی و نسل آینده حفظ کنیم، مجبور هستیم الگوی مصرف خود را اصلاح کنیم. این موضوع با تغییر رفتار، حساسیت نسبت به ظرفیت‌های آبی و توجه بیشتر به مسئله آب امکان‌پذیر است.

در شهر جدید مهستان، اشتهارد و سایر نقاط استان البرز نیز طرح‌هایی در حال اجراست که عملاً به افزایش جمعیت منجر می‌شود.

نجفیان مطرح کرد: اگر رفتار خود را اصلاح نکنیم و میزان مصرف سرانه را کاهش ندهیم، مطمئن باشید که در سال‌های آینده اصلی‌ترین چالش البرز، چالش تأمین آب شرب خواهد بود. در برخی مناطق استان عملاً برای تأمین آب شرب به مرحله‌ای رسیده‌ایم که کف‌شکنی چاه‌ها نیز پاسخگو نیست و به لایه‌های غیرقابل نفوذ نزدیک می‌شویم.

تنها کاری که می‌توانیم با آن به بهبود شرایط کمک کنیم، مدیریت مصرف است.

وی با بیان اینکه اگر بتوانیم مخازن استان را توسعه دهیم و آبفا زیرساخت‌های مربوطه را تکمیل کند، شاید بتوانیم در مدیریت پیک مصرف تابستان کمک کنیم و مانع از بروز قطعی آب شویم، ادامه داد: اما اگر سرانه مصرف را کاهش ندهیم، ظرفیت آبی استان را از دست خواهیم داد و دیگر منابع آب زیرزمینی لازم را برای تأمین نیازهای عادی و چشم‌انداز آینده استان در اختیار نخواهیم داشت.