هویت گمشده کرج/ شهری که هنوز روایت مشترکی از گذشته ندارد؟

به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، ـ زهرا کرامت| 20 مهرماه در حالی به عنوان روز کرج گرامی داشته می‌شود که مسئولان و فعالان فرهنگی استان البرز تأکید دارند این مناسبت نباید به برگزاری یک مراسم یا برنامه چندساعته محدود شود، بلکه باید به فرصتی برای بازخوانی تاریخ، معرفی داشته‌های فرهنگی و تقویت احساس تعلق شهروندان به کرج تبدیل شود.

در نگاه مسئولان فرهنگی، کرج تنها یک شهر مهاجرپذیر و پرجمعیت نیست؛ شهری است که در لایه‌های مختلف تاریخی، اجتماعی و فرهنگی خود ظرفیت‌هایی دارد که بخشی از آن‌ها برای حتی ساکنان امروز شهر نیز ناشناخته مانده است. شناخت و معرفی این ظرفیت‌ها می‌تواند زمینه‌ساز تقویت هویت شهری و بازتعریف جایگاه فرهنگی کرج باشد.

روز کرج نباید در تقویم متوقف شود

نادر زینالی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان البرز از کرج با تأکید بر ضرورت عبور از نگاه مناسبتی به روز کرج، این روز را فرصتی برای بازشناسی هویت تاریخی و فرهنگی شهر عنوان کرد.

وی افزود: هویت یک شهر تنها در بناهای تاریخی خلاصه نمی‌شود و بخش مهمی از آن در حافظه مردم، روایت‌های خانوادگی، عکس‌های قدیمی، اسناد و خاطرات نسل‌های گذشته قرار دارد. می‌توان خاطرات و اسناد مردم را در قالب کتاب، مستند، پادکست و محتوای دیجیتال بازآفرینی کرد تا بخشی از حافظه تاریخی کرج از فراموشی در امان بماند.

زینالی سه محور «هویت»، «هفته هویت و فرهنگ کرج» و «مسیر گردشگری هویت» را از جمله ظرفیت‌هایی دانست که می‌توانند به جریان‌سازی فرهنگی پیرامون روز کرج کمک کنند و گفت: هویت‌سازی زمانی از سطح شعار فراتر می‌رود که در زندگی روزمره شهر نیز دیده شود؛ از معماری و مبلمان شهری گرفته تا نام‌گذاری معابر، رویدادهای فرهنگی، تولیدات هنری و معرفی ظرفیت‌های گردشگری.

هویت‌سازی با یک مراسم یک‌روزه اتفاق نمی‌افتد

ابراهیم شریفی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان البرز از کرج بر ضرورت استمرار برنامه‌های فرهنگی مرتبط با روز کرج تأکید کرد و ادامه داد: اگر روز کرج صرفاً به یک مناسبت تقویمی محدود شود، اثرگذاری آن در هویت‌بخشی به شهر چندان نخواهد بود.

وی با بیان اینکه برای احیای هویت فرهنگی باید مجموعه‌ای از فعالیت‌های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و حتی اجتماعی در یک مسیر مستمر دنبال شود، به تشکیل کارگروه فرهنگی برای برنامه‌ریزی روز کرج اشاره کرد و از تقسیم وظایف میان دستگاه‌های مختلف خبر داد.

شریفی افزود: معرفی استعدادهای فرهنگی، اجتماعی، هنری و قرآنی شهر باید در برنامه‌های این مناسبت موردتوجه قرار گیرد. حتی تولید محتوا و نگارش درست درباره کرج نیز می‌تواند به مرور زمان در شکل‌گیری تصویر هویتی شهر اثرگذار باشد چراکه هویت شهری تنها با برگزاری رویداد ساخته نمی‌شود و به تداوم روایت‌ها و معرفی ظرفیت‌های شهر نیاز دارد.

همه دستگاه‌ها باید پای کار هویت کرج باشند

حمید حشمدار، معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی فرمانداری ویژه شهرستان کرج با اشاره به برنامه‌ریزی دستگاه‌های مختلف برای این مناسبت، بر حضور مجموعه‌های فرهنگی، دانشگاه‌ها، آموزش‌وپرورش و دستگاه‌های مرتبط با میراث فرهنگی، کشاورزی و محیط‌زیست در این جریان تأکید کرد.

وی با بیان اینکه معرفی کرج نباید به یک برنامه محدود شود و لازم است ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی شهر در طول سال نیز موردتوجه قرار گیرد، بر لزوم استمرار تولیدات مکتوب، تصویری و مستند درباره کرج تأکید و اذعان کرد: انباشت این آثار در طول زمان می‌تواند به شکل‌گیری یک حافظه فرهنگی منسجم از شهر کمک کند.

معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی فرمانداری ویژه شهرستان کرج ادامه داد: حتی ظرفیت‌های اداری و شهری نیز می‌توانند در این مسیر مورداستفاده قرار گیرند؛ از انعکاس نام و مناسبت روز کرج در مکاتبات و برنامه‌های دستگاه‌ها گرفته تا استفاده از ظرفیت تابلوهای شهری و فضاهای عمومی برای معرفی هویت تاریخی و فرهنگی شهر.

کرج؛ موزاییکی از فرهنگ‌های مختلف

حسین سعیدی‌سیرائی، رئیس کمیسیون فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شورای اسلامی شهر کرج نیز از کرج هویت کرج را موضوعی جدا از تنوع قومی و فرهنگی ساکنان آن نمی‌داند و با اشاره به پیشینه تاریخی و مذهبی منطقه گفت: کرج از ظرفیت بالایی برای شکل‌دهی به یک هویت مشترک شهری برخوردار است.

وی با اشاره به اینکه در این هویت اقوام و فرهنگ‌های مختلف ساکن شهر می‌توانند خود را بخشی از یک مجموعه واحد بدانند و با تأکید بر استفاده از ظرفیت رسانه‌ها، نخبگان فرهنگی و هنری و نمایندگان گروه‌های مختلف اجتماعی اظهار کرد: این ظرفیت‌ها می‌توانند در ایجاد احساس تعلق میان شهروندان نقش‌آفرین باشند.

رئیس کمیسیون فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شورای اسلامی شهر کرج عنوان کرد: کرج را می‌توان مجموعه‌ای از فرهنگ‌های مختلف دانست که در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند و قرار نیست هویت‌سازی به معنای حذف این تفاوت‌ها باشد، بلکه هدف باید ایجاد یک هویت مشترک شهری باشد. هویت زمانی ماندگار می‌شود که شهروندان خود را در ساختن و روایت آن سهیم بدانند.

«ایران کوچک» نیازمند یک روایت مشترک است

حسین عسگری، نویسنده، البرزپژوه و پژوهشگر تاریخ ایران از کرج با تأکید بر اینکه روزهای فرهنگی شهرها نباید به برنامه‌هایی تشریفاتی و صرفاً مناسبتی تبدیل شوند، مطرح کرد: چنین مناسبت‌هایی باید بازتاب‌دهنده ارزش‌ها، دغدغه‌ها و امیدهای واقعی مردم باشند و بتوانند میان گروه‌های مختلف اجتماعی پیوند ایجاد کنند.

وی با اشاره به تنوع فرهنگی و زبانی ساکنان کرج، این شهر را نمونه‌ای از «ایران کوچک» دانست و بیان کرد: معرفی هویت کرج باید در چارچوب هویت ملی ایران دنبال شود. در چنین شهری نمی‌توان هویت را بر پایه یک قوم، زبان یا گروه اجتماعی تعریف کرد، بلکه باید زمینه‌ای فراهم شود تا همه گروه‌های فرهنگی خود را در روایت مشترک شهر ببینند.

این نویسنده، البرزپژوه و پژوهشگر تاریخ ایران نسبت به برنامه‌هایی که صرفاً از سوی دستگاه‌های دولتی طراحی و اجرا می‌شوند هشدار داد و بر نقش مردم، هنرمندان، رسانه‌ها و نهادهای فرهنگی در شکل‌گیری هویت شهری تأکید کرد.

برآیند صحبت‌های مسئولان و کارشناسان فرهنگی البرز نشان می‌دهد که یک نقطه مشترک در میان دیدگاه‌های آنان وجود دارد؛ روز کرج نباید صرفاً یک عنوان در تقویم باقی بماند، بلکه باید به فرصتی برای بازشناسی هویت تاریخی و فرهنگی شهر و تقویت پیوند شهروندان با میراث آن تبدیل شود.

با وجود تفاوت در پیشنهادها و زاویه نگاه‌ها، از ثبت خاطرات و اسناد مردم و ایجاد مسیرهای گردشگری گرفته تا مشارکت اقوام، رسانه‌ها، دانشگاه‌ها، هنرمندان و دستگاه‌های اجرایی، همگی بر یک موضوع تأکید دارند که هویت کرج نیازمند یک برنامه مستمر و فراتر از یک مراسم مناسبتی است.

در این میان، مسئولان فرهنگی بر ثبت میراث ملموس و ناملموس شهر و مدیریت شهری بر مشارکت شهروندان و گروه‌های مختلف اجتماعی تأکید داشته و پژوهشگران نیز بر ضرورت شناخت تاریخ و روایت دقیق گذشته کرج اصرار دارند. آنچه از این دیدگاه‌ها به دست می‌آید این است که مسئله روز کرج، تنها برگزاری یک مراسم در 20 مهرماه نیست.

مسئله اصلی، چگونگی تبدیل این مناسبت به یک جریان فرهنگی مستمر برای شناخت گذشته، روایت امروز و ساختن تصویری مشترک از آینده کرج است. اگر این اتفاق رخ دهد، روز کرج می‌تواند از یک مناسبت تقویمی فراتر برود و به فرصتی برای بازگرداندن تاریخ و فرهنگ شهر به متن زندگی شهروندان تبدیل شود.