سیاست‌های جمعیتی بدون در نظر گرفتن امنیت روانی و حمایت عاطفی نتیجهبخش نیست.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، مسئله فرزندآوری در سال‌های اخیر به یکی از چالش‌های اصلی جوامع شهری، به‌ویژه در مناطق پرجمعیت غرب استان تهران تبدیل شده است. بسیاری از زوج‌های جوان در مواجهه با این پرسش که آیا ناتوانی مالی عامل اصلی پرهیز از فرزندآوری است یا اضطراب‌های نهفته و تصویر تاریک از آینده، دچار تردید هستند.
مینا زیادی، کارشناس روانشناسی، ضمن تحلیل ریشه‌های روانی این موضوع، اظهار کرد: نمی‌توان مسئله فرزندآوری را صرفاً به اقتصاد یا اضطراب نسبت داد، بلکه ما با تعامل فشار اقتصادی و ناامنی روانی مواجه هستیم. زوج جوانی که درآمدش را برای نیازهای فعلی ناکافی می‌بیند، هنگام فکر کردن به فرزندآوری، فراتر از هزینه‌های پوشاک و تغذیه، مجموعه‌ای از سناریوهای تهدیدآمیز را در ذهن ترسیم می‌کند.
اقتصاد؛ موتور محرک اضطراب آینده‌نگر
این کارشناس ادامه داد: در روانشناسی، وقتی فرد آینده را با سناریوهای تهدیدآمیز تصور می‌کند، تصمیم‌گیری‌اش تحت تأثیر سوگیری منفی قرار می‌گیرد. در مناطق متراکمی همچون بهارستان، به دلیل تلاقی فشارهای اقتصادی مسکن و اشتغال با مقایسه اجتماعی، این ترس‌ها تشدید می‌شود.
در واقع بسیاری از این زوج‌ها از ناتوانی در ایفای نقش والدگری هراس دارند و چون احساس می‌کنند از پسِ زندگی خود برنمی‌آیند، مسئولیت یک انسان دیگر برایشان به یک ریسک بزرگ تبدیل می‌شود.
تله «والدگری بی‌نقص» در فضای مجازی
زیادی با اشاره به نقش مخرب فضای مجازی در کاهش میل به فرزندآوری تصریح کرد: مقایسه اجتماعی و تصویر ایده‌آلی که شبکه‌های اجتماعی از والدگری ارائه می‌دهند، باعث شده تا کمال‌گرایی والدینی به ترمز روانی تبدیل شود. مادران و پدران تصور می‌کنند اگر نتوانند فرزند خود را با استانداردهای پرهزینه فضای مجازی تربیت کنند، والد موفقی نیستند.
حال آن که بخش مهمی از رشد سالم کودک، دلبستگی ایمن و حضور عاطفی والد است، نه صرفاً کلاس‌های آموزشی گران‌قیمت یا امکانات لاکچری.
تک‌فرزندی؛ آسیب‌زا یا یک ضرورت اجتماعی
وی در خصوص مخاطرات تک‌فرزندی افزود: باید مراقب بود که تک‌فرزندی را ذاتاً آسیب‌زا معرفی نکنیم. مسئله اصلی در مناطق پرفشار، نداشتن خواهر و برادر نیست، بلکه کمبود فرصت‌های ارتباطی است.
اگر خانواده به جای ایجاد احساس گناه، روی شبکه اجتماعی سالم، ورزش و ارتباط با همسالان متمرکز شود، می‌توان انزوای اجتماعی را مدیریت کرد.
سلامت روان مادر؛ گمشده‌ی سیاست‌های جمعیتی
این کارشناس روانشناسی با تأکید بر اینکه مادری در شرایط عادی نیز با تغییرات جسمی و هورمونی همراه است، اضافه کرد: وقتی این تجربه با فقر، مسکن نامناسب و نبود حمایت همسر و جامعه ترکیب شود، مادر دچار فرسودگی روانی می‌شود. صحبت از افزایش جمعیت بدون توجه به سلامت روان مادر، می‌تواند نتیجه معکوس داشته باشد.
باید مفهوم حمایت از فرزندآوری از حمایت صرفاً مالی به حمایت همه‌جانبه، شامل مشاوره پیش از بارداری، مدیریت اضطراب و مشارکت پدر تغییر کند.
چرا دهه هفتادی‌ها به دنبال بازتعریف تعهد هستند؟
زیادی در واکنش به ترند رفتاری نسل جدید و کاهش میل به تعهدات والدینی گفت: ترجیح می‌دهم به جای واژه «فرار از مسئولیت»، از مفهوم «بازتعریف سبک زندگی» استفاده کنم. نسل جدید به دلیل تجربیات متفاوتی از جمله بی‌ثباتی شغلی و طلاق‌های اطرافیان، اولویت‌های متفاوتی برای خود دارند.
راه مؤثر برای مواجهه با این نسل، ادبیات سرزنش‌آمیز نیست، بلکه باید به آن‌ها نشان داد که فرزندآوری لزوماً به معنای پایان رشد فردی یا از دست دادن هویت شخصی‌شان نیست.
نیاز به بسته چندبعدی حمایتی
وی در پایان خاطرنشان کرد: اگر سیاست‌گذاران صرفاً روی زمین و پول تمرکز کنند، بخشی از واقعیت زندگی را نادیده گرفته‌اند. برای پایداری در افزایش فرزندآوری، باید به جای تمرکز بر تعداد نوزاد، روی امنیت روانی خانواده و کیفیت تجربه والدگری سرمایه‌گذاری کنیم.
باید ترس از آینده و فرسودگی والدگری را با برنامه‌های مدون روانشناختی کاهش دهیم تا مسیر فرزندآوری برای زوج‌ها به تجربه‌ای شیرین و ایمن تبدیل شود.
