58 ماده معدنی در خراسان جنوبی، رؤیای عسلویه معدنی را به زیرساخت و سرمایه گره زده است.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، خراسان جنوبی با برخورداری از 58 ماده معدنی، صدها محدوده و پروانه معدنی و ظرفیت‌های قابل‌توجه در حوزه طلا، زغال‌سنگ، مواد نسوز و بنتونیت، یکی از مستعدترین مناطق کشور برای توسعه فعالیت‌های معدنی به شمار می‌رود؛ ظرفیتی که در صورت جذب سرمایه‌گذاری، تکمیل زیرساخت‌ها و توسعه صنایع فرآوری می‌تواند این استان را به یکی از قطب‌های مهم معدنی و صنعتی کشور تبدیل کند.
با وجود برخورداری از این ظرفیت‌ها، بخش معدن خراسان جنوبی همچنان با چالش‌هایی از جمله کمبود زیرساخت‌های حمل‌ونقل، محدودیت تأمین آب و برق، فاصله فناوری و دانش فنی و نیاز به سرمایه‌گذاری‌های کلان مواجه است؛ مسائلی که عبور از مرحله استخراج و حرکت به سمت تولید محصولات با ارزش افزوده بالاتر را با دشواری‌هایی روبه‌رو کرده است.
58 ماده معدنی؛ پشتوانه توسعه اقتصادی خراسان جنوبی
علیرضا خامه‌زر، رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی بیرجند، با اشاره به ظرفیت‌های معدنی استان اظهار کرد: خراسان جنوبی دارای 58 ماده معدنی است و در سه تا چهار ماده معدنی در شمار استان‌های رکورددار کشور قرار دارد.
وی با بیان اینکه حدود 700 پروانه معدنی در استان ثبت شده و نزدیک به 20 هزار نفر در این بخش فعالیت می‌کنند، افزود: تنوع ذخایر معدنی و ظرفیت‌های شناسایی‌شده، زمینه مناسبی برای توسعه فعالیت‌های معدنی و افزایش سهم این بخش در اقتصاد استان فراهم کرده است.
خامه‌زر با اشاره به ظرفیت‌های طلای خراسان جنوبی گفت: در یکی از شهرستان‌های استان 17 محدوده طلا شناسایی شده که سه معدن از این تعداد فعال هستند و سالانه حدود یک‌هزار و 200 تا یک‌هزار و 300 کیلوگرم شمش طلا از این معادن استخراج می‌شود.
رئیس اتاق بیرجند با تأکید بر ضرورت توسعه صنایع تبدیلی و تکمیل زنجیره ارزش معدن بیان کرد: ادامه فعالیت‌ها نباید صرفاً به استخراج و فروش مواد خام محدود شود، بلکه باید با ایجاد واحدهای فرآوری و صنایع پایین‌دستی، ارزش افزوده بیشتری در داخل استان ایجاد شود.
وی با اشاره به شرایط اقلیمی و محدودیت منابع آبی خراسان جنوبی، توسعه صنایع کم‌آب‌بر را یکی از اولویت‌های اساسی استان دانست و تصریح کرد: استفاده از ظرفیت‌های معدنی باید با مدیریت صحیح منابع و متناسب با شرایط محیطی منطقه دنبال شود.
معرفی ظرفیت‌ها؛ نخستین گام برای جذب سرمایه‌گذاران
در همین راستا، داود رئیسی، رئیس خانه معدن خراسان جنوبی، نیز با تأکید بر ضرورت معرفی توانمندی‌های معدنی استان به سرمایه‌گذاران گفت: حضور در نمایشگاه‌های تخصصی از جمله نمایشگاه بین‌المللی ایران کانماین فرصتی برای معرفی ذخایر معدنی، توسعه ارتباطات اقتصادی و فراهم کردن زمینه ورود سرمایه‌گذاران جدید به استان است.
وی با اشاره به اینکه خراسان جنوبی در گذشته به دلیل فاصله جغرافیایی از مراکز اقتصادی کشور کمتر مورد توجه فعالان معدنی قرار داشت، افزود: طی سال‌های اخیر سرمایه‌گذاران جدیدی وارد استان شده‌اند و فعالیت‌های معدنی و صنعتی رشد کرده است، اما برای تداوم این روند باید ظرفیت‌های موجود به‌درستی معرفی شود.
رئیسی با بیان اینکه شناخت جامع ذخایر معدنی پیش‌نیاز برنامه‌ریزی بلندمدت است، اظهار کرد: خراسان جنوبی هنوز در ابتدای مسیر شناسایی کامل ظرفیت‌های معدنی خود قرار دارد و توسعه اکتشافات در بخش دولتی و خصوصی باید با جدیت دنبال شود.
رئیس خانه معدن خراسان جنوبی همچنین تکمیل زنجیره ارزش، ایجاد واحدهای فرآوری و جلوگیری از خام‌فروشی را از ضرورت‌های توسعه این بخش دانست و تأکید کرد: هدف‌گذاری باید به‌گونه‌ای باشد که استان از مرحله شناسایی و استخراج عبور کرده و به یکی از استان‌های شاخص معدنی و صنعتی کشور تبدیل شود.
زیرساخت؛ مهم‌ترین مانع جهش معدنی شرق کشور
یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که فعالان اقتصادی استان بر آن تأکید دارند، کمبود زیرساخت‌های مورد نیاز برای توسعه معادن است؛ موضوعی که به گفته رئیس خانه معدن خراسان جنوبی، تقریباً در تمام بخش‌های صنعتی استان وجود دارد.
رئیسی تأمین آب، برق و زیرساخت‌های حمل‌ونقل را از نیازهای اساسی توسعه فعالیت‌های معدنی دانست و گفت: بدون رفع موانع زیرساختی، امکان جهش فعالیت‌های معدنی و صنعتی فراهم نخواهد شد.
وی با اشاره به محدودیت منابع و پراکندگی جغرافیایی معادن استان، تمرکز زیرساخت‌ها در مناطق دارای بازدهی اقتصادی بالاتر را ضروری دانست و افزود: تدوین نقشه راه معدنی، شناسایی اولویت‌های زیرساختی و جانمایی پارک‌های فرآوری و خوشه‌های صنعتی و معدنی می‌تواند به استفاده بهینه از امکانات موجود کمک کند. در کنار زیرساخت‌های انرژی و آب، توسعه شبکه حمل‌ونقل نیز از الزامات اساسی رونق بخش معدن خراسان جنوبی به شمار می‌رود؛ چراکه فاصله معادن از مراکز صنعتی و بازارهای مصرف، هزینه انتقال مواد اولیه و محصولات معدنی را افزایش می‌دهد.
خراسان جنوبی در اندیشه تبدیل شدن به عسلویه معدنی
احمد پروین، رئیس کمیسیون معدن اتاق بازرگانی بیرجند و عضو هیئت‌مدیره خانه معدن استان، هم با تأکید بر ظرفیت‌های گسترده معدنی خراسان جنوبی اظهار کرد: بهره‌گیری از این ظرفیت‌ها می‌تواند استان را از شرایط کم‌برخورداری خارج کرده و به یکی از پیشران‌های اقتصادی کشور تبدیل کند.
وی تحقق این هدف را نیازمند برنامه‌ریزی منسجم، همگرایی دستگاه‌های اجرایی و مشارکت مردم دانست و افزود: با استفاده از ظرفیت‌های شناسایی‌شده و ذخایر معدنی در حال اکتشاف، امکان تبدیل خراسان جنوبی به عسلویه معدنی کشور وجود دارد.
پروین مشارکت مردم را یکی از راهکارهای تأمین منابع مالی مورد نیاز بخش معدن عنوان کرد و گفت: باید زمینه ورود سرمایه‌های خرد مردم به فعالیت‌های معدنی در قالب تعاونی‌های فراگیر و شرکت‌های مشارکتی فراهم شود تا این منابع در مسیر توسعه معدن و زنجیره‌های ارزش افزوده قرار گیرد.
وی همچنین تأمین زیرساخت‌ها را از مسئولیت‌های مهم دولت دانست و تأکید کرد: در کنار ورود سرمایه‌گذاران و مشارکت مردم، حمایت دولت برای ایجاد زیرساخت‌های مورد نیاز ضروری است تا ظرفیت‌های معدنی به تولید، اشتغال و ارزش افزوده تبدیل شوند.
ضرورت تدوین چشم‌انداز 20 ساله برای بخش معدن
محمدرضا مجیدی، دبیرکل مجمع مجالس آسیایی و رئیس پژوهشکده تحقیقات راهبردی مجمع تشخیص مصلحت نظام، نیز با اشاره به ظرفیت‌های اقتصادی خراسان جنوبی اظهار کرد: معادن از سرمایه‌های ارزشمند این استان هستند و می‌توانند نقش مهمی در توسعه شرق کشور و منطقه خاوران ایفا کنند.
وی معرفی توانمندی‌های معدنی استان در نمایشگاه‌های داخلی و بین‌المللی را فرصتی برای جذب سرمایه‌گذاران دانست و بر ضرورت تدوین چشم‌انداز 20 ساله بخش معدن تأکید کرد.
مجیدی توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل، به‌ویژه اتصال ریلی خراسان جنوبی را از الزامات تحقق اهداف معدنی استان برشمرد و افزود: با توجه به جایگاه استان در کریدورهای شمال به جنوب و شرق به غرب، صنعت معدن می‌تواند به‌عنوان پشتیبان این مسیرهای ارتباطی، نقش مؤثری در توسعه اقتصادی منطقه ایفا کند.
تکمیل زنجیره ارزش؛ مسیر عبور از خام‌فروشی
حسین موهبتی زهان، معاون توسعه مدیریت و منابع استانداری خراسان جنوبی، نیز با تأکید بر ظرفیت‌های گسترده معدنی استان، تکمیل زنجیره ارزش را از الزامات تحول اقتصادی منطقه دانست.
وی اظهار کرد: باید زنجیره معدن از مرحله استخراج مواد خام تا فرآوری و تولید محصولات نهایی با ارزش افزوده بالا در داخل استان تکمیل شود؛ اقدامی که می‌تواند درآمد استان را افزایش داده و زمینه بهره‌برداری مؤثرتر از ذخایر معدنی را فراهم کند.
موهبتی زهان جذب سرمایه‌گذاران و استمرار حضور هدفمند در نمایشگاه‌های تخصصی داخلی و بین‌المللی را از عوامل مهم توسعه این بخش عنوان کرد و افزود: معرفی فرصت‌های سرمایه‌گذاری و توانمندی‌های معدنی استان می‌تواند زمینه حضور شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران جدید را فراهم کند.
آنچه از مجموع دیدگاه فعالان اقتصادی، مسئولان و متولیان بخش معدن خراسان جنوبی برمی‌آید، این است که برخورداری از ذخایر متنوع معدنی به‌تنهایی تضمین‌کننده توسعه اقتصادی نیست و تبدیل این ظرفیت‌ها به ثروت پایدار، نیازمند مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ است. توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل، تأمین پایدار آب و برق، جذب سرمایه‌های داخلی و خارجی، ورود فناوری‌های نوین، مشارکت مردم و تکمیل زنجیره ارزش از استخراج تا تولید محصولات نهایی، مهم‌ترین الزاماتی هستند که می‌توانند مسیر تبدیل خراسان جنوبی به قطب معدنی و صنعتی کشور را هموار کنند.
در این میان، تدوین نقشه راه بلندمدت معدن با نگاه ویژه به محدودیت‌های اقلیمی و منابع آبی استان، ضرورتی انکارناپذیر است؛ چراکه آینده معدن خراسان جنوبی نه در افزایش صرف استخراج، بلکه در ایجاد ارزش افزوده، اشتغال پایدار، توسعه صادرات و توزیع منافع این ثروت در زندگی مردم منطقه رقم خواهد خورد.
