بر اساس پیش‌نویس شیوه‌نامه گمرک، اظهار کالا در گمرکات مرزی زمینی ممنوع می‌شود.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، گمرک جمهوری اسلامی ایران پیش‌نویس شیوه‌نامه اجرایی تسهیل فرآیندهای گمرکی و حمل یکسره کالا از مبادی ورودی و خروجی کشور را منتشر کرده است؛ پیش‌نویسی که در صورت ابلاغ و اجرا، تغییراتی در فرآیندهای صادرات، واردات و ترانزیت کالا ایجاد خواهد کرد.
این پیش‌نویس با استناد به اجزای 3 و 4 بند «الف» ماده 57 قانون برنامه هفتم پیشرفت و در راستای اجرای مصوبه شماره 81933 مورخ 16 مهر 1405 ستاد ملی گذر تدوین شده است.
پایان اظهار صادراتی در گمرکات مرزی زمینی
یکی از مهم‌ترین تغییرات پیش‌بینی‌شده در این شیوه‌نامه، ممنوعیت پذیرش اظهارنامه قطعی صادرات در گمرکات مرزی زمینی است. بر این اساس، صادرکنندگان محموله‌های حمل زمینی باید تشریفات گمرکی صادرات را در گمرکاتی غیر از گمرک مرز خروج انجام دهند و گمرکات مرزی صرفاً محل عبور، کنترل نهایی و خروج کالا خواهند بود.
مطابق این پیش‌نویس، مسئولیت انجام تشریفات صادراتی بر عهده گمرک مبدأ داخلی خواهد بود. این گمرکات موظف‌اند با اعمال مدیریت ریسک، کنترل‌های لازم از جمله ارزیابی دقیق محموله‌های مسیر قرمز، نمونه‌برداری، استعلام نظر آزمایشگاه در موارد مشمول، وصول عوارض صادراتی و دریافت مجوزهای قانونی را انجام دهند.
در عین حال، گمرکات مرز خروج نیز موظف به نظارت و کنترل نهایی محموله‌ها با استفاده از ابزارهایی مانند دوربین پلاک‌خوان، تجهیزات توزین و دستگاه‌های آشکارساز خواهند بود.
البته برای استان‌های ایلام و گلستان و همچنین برخی گمرکات مستقر در مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی، استثناهایی در نظر گرفته شده است. بر این اساس، محموله‌های تولیدشده در این استان‌ها یا متعلق به دارندگان کارت بازرگانی صادره از اتاق‌های بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی یا اتاق تعاون همان استان، حتی در صورت خروج از مرز دیگر، می‌توانند در گمرکات مربوط اظهار شوند.
همچنین محموله‌های صادراتی که تشریفات آنها در گمرکات داخلی با ارزیابی فیزیکی انجام شده است، باید با حامل‌های واجد شرایط پلمب به سمت مرز خروج ارسال شوند؛ مگر آنکه با توجه به نوع کالا امکان استفاده از این حامل‌ها وجود نداشته باشد.
تسهیلات جدید برای ترخیص کالاهای وارداتی
در بخش واردات نیز پیش‌نویس شیوه‌نامه چند تغییر مهم را پیش‌بینی کرده است. بر اساس یکی از این موارد، در صورت داشتن تخصیص ارز، تقدم تاریخ ثبت سفارش یا ثبت آماری بر تاریخ صدور بارنامه، تخلیه یا قبض انبار کالا در اماکن گمرکی، مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و مناطق ویژه اقتصادی الزامی نخواهد بود.
همچنین مغایرت اطلاعات کالا از جمله سال ساخت، کشور سازنده، ارزش، گمرک مقصد و مرز ورود با اطلاعات ثبت سفارش، با رعایت محدودیت‌های زمانی سال ساخت و حجم مجاز در قوانین و مقررات، به‌تنهایی مانع ترخیص نخواهد بود؛ مشروط بر اینکه کالا در زمره کالاهای ممنوع قرار نداشته و مشمول قاچاق نباشد.
در مورد کالاهای دارای مغایرت در سال ساخت، ارزش و کشور سازنده که مشمول تأییدیه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی هستند نیز مهلت حداکثر هفت‌روزه از زمان اظهار برای دریافت تأییدیه این وزارتخانه پیش‌بینی شده است.
البته ترخیص قطعی کالاهای وارداتی با مصرف مستقیم انسانی، دامی، دارویی، بهداشتی یا سلامت‌محور همچنان منوط به رعایت ضوابط بهداشتی و فنی مربوط خواهد بود.
محدودیت دو ساعته توقف کالا در مبادی ورودی برای نمونه‌برداری
در بخش ترانزیت نیز تسهیلاتی برای انتقال کالا از مبادی ورودی به گمرک مقصد در نظر گرفته شده است. بر اساس پیش‌نویس، گمرکات اجرایی مکلف‌اند درخواست تجار، تولیدکنندگان، شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی و دستگاه‌های اجرایی را برای ترانزیت شخصی و اداری از مبادی ورودی مجاز به گمرک مقصد بپذیرند تا تشریفات کامل گمرکی در مقصد انجام شود.
همچنین در ترانزیت اداری، ارسال کالا بدون الزام به اخذ مجوز پیش‌بینی شده است؛ موضوعی که پیش از این نیز طی بخشنامه‌ای در اسفند 1404 به گمرکات اجرایی ابلاغ شده بود.
نکته دیگر، تعیین حداکثر دو ساعت برای توقف کالا در مبادی ورودی به‌منظور نمونه‌برداری قرنطینه دامی و گیاهی است. بر این اساس، در صورت ارجاع اظهارنامه به واحد مربوط در سازمان همجوار، چنانچه ظرف دو ساعت مجوز صادر نشود، این موضوع مانع ادامه تشریفات گمرکی ترانزیت نخواهد بود و گمرک باید فرآیند انتقال کالا را ادامه دهد.
در این پیش‌نویس همچنین بر امکان ترانزیت خارجی محموله‌های عبوری به مقصد مناطق آزاد و ویژه بدون نیاز به ارائه مجوز ثبت سفارش از سوی شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی و صاحبان کالا تأکید شده است. ترانزیت خودروهای سواری به مقصد مناطق آزاد نیز بدون ثبت سفارش و ثبت آماری مجاز خواهد بود؛ هرچند ارسال خودروهای مشمول قانون خودرو به مناطق ویژه همچنان مستلزم ثبت سفارش و رعایت ضوابط سال ساخت است.
لغو دستورالعمل‌های مغایر با شیوه‌نامه جدید
بر اساس بخش صادرات پیش‌نویس، با ابلاغ شیوه‌نامه جدید، دستورالعمل‌های مغایر با آن از جمله بخشنامه شماره 281/96/1227208 مورخ 7 بهمن 1396 لغو خواهد شد.
به این ترتیب، پیش‌نویس جدید گمرک علاوه بر تغییر محل انجام تشریفات صادراتی، موضوعاتی همچون تسهیل ترخیص کالاهای دارای مغایرت اطلاعاتی، کاهش توقف کالا در مبادی ورودی و انتقال تشریفات ترانزیت به گمرک مقصد را نیز پوشش داده است.
این شیوه‌نامه در حال حاضر در مرحله پیش‌نویس قرار دارد و جزئیات آن پس از طی مراحل قانونی و ابلاغ رسمی، مبنای اقدام گمرکات اجرایی خواهد بود.
