مُدِ برهنگی بلای جان هویت نوجوان امروز

فشار روانی دوگانه (خانه در مقابل جامعه) خیلی از نوجوانان، در خانه یک الگو می‌بینند (والدین متعهد) و در فضای مجازی و خیابان، الگویی کاملاً متفاوت. این دوگانگی، آنها را به استرس، پنهان‌کاری و حتی پرخاشگری می‌کشاند.

مثلاً دختری که در خانه به او گفته شده است؛ پوشش داشته باشد، اما در مدرسه دوستانش بی‌حجاب‌ هستند، میان دوراهی «مورد قبول خانواده بودن» یا «مورد قبول دوستان بودن» گرفتار می‌شود. راهکارهای مهارت‌محور برای کاهش فشار روانی دوگانه ۱.

گفتگوی بی قضاوت در خانه والدین به‌جای امرونهی مستقیم، فضایی باز برای گفتگو جهت شنیدن نگرانی‌های نوجوان ایجاد کنند. مثلاً از دخترشان بپرسند: «در مدرسه با چه چالش‌هایی در مورد پوشش روبه‌رو می‌شوی؟

دوستانت چه دیدگاهی دارند؟...» این کار باعث می‌شود دختر احساس نکند بین دو جبهه گرفتار شده است. ۲.

تفکیک «ارزش» از «هنجار اجتماعی» به نوجوان کمک کنیم که بین «باور قلبی خودش» و «فشار گروه» تفاوت قائل شود. از او بپرسیم: «اگر هیچ‌کس نگاهت نمی‌کرد، خودت دوست داشتی چه پوششی داشته باشی؟» این سؤال، قضاوت را به خود نوجوان واگذار می‌کند و خودش به‌ضرورت پوشش پیشنهادی والدین می‌رسد.

۳. تمرین «نه گفتن محترمانه» به دختر یاد بدهیم که در برابر دوستانش بدون پرخاشگری بگوید: «این انتخاب منه، لطفاً بهش احترام بگذار!» این مهارت، او را از پنهان‌کاری و استرس نجات می‌دهد.

۴. انتخاب آگاهانه به‌جای اجبار به‌جای «باید بپوشی»، بگوییم: «این پوشش به تو کمک می‌کند در جمع‌های مختلف، آرامش بیشتری داشته باشی.» این‌طوری نوجوان، پوشش را یک «ابزار توانمندی» می‌بیند، نه یک «قید تحمیلی».

۵. مدیریت فضای مجازی با هم محتوای صفحاتی را که دنبال می‌کنند مرور کنیم و دربارهٔ تأثیر آن بر ذهنیتشان گفتگو؛ نه با قصد ردکردن، بلکه باهدف «سواد رسانه‌ای».

۶-معرفی الگوهای موفق با پوشش دلخواه نوجوان افراد موفقی که هم پوشش مدنظر نوجوان را دارند و هم عزت‌نفس بالایی به او معرفی کنیم تا نوجوان ببیند می‌توان هم مقبول بود و هم مستقل. به او کمک کنیم «هویت مستقل» خودش را پیدا کند تا استرس و پنهان‌کاری تبدیل به «انتخاب آگاهانه» و «اعتمادبه‌نفس» شود.

ریشه‌یابی آسیب‌ها در نوجوانان این تغییرات در الگوی پوشش نوجوانان، هرگز یک‌شبه رخ نداده و حاصل زنجیره‌ای از غفلت‌های کوچک و بزرگ است؛ از یک سو، خانواده‌ها آن‌چنان درگیر مشغله‌های اقتصادی و زندگی ماشینی شده‌اند که فرصت گفت‌وگوی عمیق با فرزندان را ازدست‌داده‌اند و از سوی دیگر، فضای مجازی با هجوم بی‌وقفه محتوای مبتذل و مدل‌های پوششی غیربومی، دارد آرام‌آرام «حیا» را در ذهن نوجوانان به یک ارزش دست‌وپاگیر و کهنه تبدیل می‌کند. در این میان، نظام آموزشی ما نیز معمولاً یا سکوت می‌کند یا با برخوردهای صرفاً خشک و دستوری، نه‌تنها جذابیتی برای نوجوان ایجاد نمی‌کند، بلکه گاهی او را به مقاومت بیشتر وادار می‌کند.

راهکارهای نجات از بحران برای خروج از این بحران خاموش، به‌جای تکیه بر ابزارهای تنبیهی و نظارتی، باید به سراغ یک بازسازی بنیادین در روش‌های تربیتی رفت؛ به این معنا که پدر و مادرها پیش از هر چیزی، خودشان الگوی عملی یک پوشش متعهدانه و باکرامت باشند، زیرا نوجوانان، گفتار را به‌سرعت فراموش می‌کنند اما رفتار در ذهنشان حک می‌شود. در کنار این، مدرسه و رسانه نیز می‌توانند با تولید محتوای جذاب و داستانی، فلسفه‌ حجاب را نه به‌عنوان یک محدودیت، بلکه به‌عنوان یک «امتیاز شخصیتی» برای نوجوانان تبیین کنند؛ مثلاً نشان دهند که حیا و پوشش مناسب، به نوجوان قدرت «نه گفتن» به نگاه‌های مزاحم و انتخاب یک هویت مستقل را می‌دهد.

همچنین لازم است که نظام آموزشی، بحث مد و پوشش را به‌جای حذف، به‌عنوان یک موضوع فرهنگی و هنری وارد کلاس‌های درس کند و با برگزاری کارگاه‌های گفت‌وگو، به نوجوانان بیاموزد که چگونه در برابر موج رسانه‌ای، یک انتخاب آگاهانه داشته باشند. مطالب مشابه را از صفحهٔ زندگی دنبال کنید.