ثبت روایت مقاومت در جنگ12 روزه و تحمیلی سوم در کتاب های درسی

به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، مدرسه مکانی است برای یادگیری الفبا، نوشتن نخستین کلمات و امید برای ساختن آینده‌ای بهتر اما برای دانش‌آموزان مدرسه شجره طیبه میناب، زنگ مدرسه با صدای انفجار همراه شد. حمله به این مدرسه در نخستین روز حملات دشمن آمریکایی و صهیونیستی علیه ایران در 9 اسفند 1404 به شهادت 168 نفر و زخمی شدن ده‌ها نفر منجر شد.

110 دانش‌آموز، 26 معلم و چهار نفر از والدین در میان جان‌باختگان این تجاوز وحشیانه بودند و مدرسه شجره طیبه میناب به یکی از تلخ‌ترین نمادهای آسیب دیدن کودکان و غیرنظامیان در جریان جنگ تبدیل شد. یاد و نام این دانش‌آموزان حالا از قاب تصاویر و روایت‌های خبری فراتر رفته و به محتوای آموزشی مدارس وارد شده است تا نسل‌های بعدی با بخشی از تاریخ معاصر ایران و سرگذشت کودکانی آشنا شوند که فرصت ادامه تحصیل و تجربه رؤیاهایشان توسط دشمنان این کشور از دست رفت.

آنگونه که مسئولان سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی به گفتند: با بازنگری در برخی کتاب‌های درسی، طراحی بسته‌های تربیت و یادگیری و استفاده از ظرفیت‌های هنری و تصویری، روایت مقاومت در 2 جنگ 12 روزه و تحمیلی سوم به‌ویژه فاجعه مدرسه شجره طیبه میناب را در برنامه آموزشی دانش‌آموزان قرار داده است. زنگ میناب نامی که در کتاب درسی ماندگار شد یکی از مهم‌ترین اقدامات در این زمینه، ورود روایت مدرسه شجره طیبه میناب به کتاب‌های درسی دوره ابتدایی است.

در کتاب هدیه‌های آسمان پایه ششم درس دوازدهم با عنوان زنگ میناب به این واقعه اختصاص یافته است. این درس در صفحات 72 تا 79 کتاب قرار دارد و تلاش می‌کند روایت جنگ تحمیلی سوم، شهادت دانش‌آموزان میناب و رشادت‌های نیروهای مسلح را در قالب محتوایی متناسب با گروه سنی دانش‌آموزان ارائه کند.

در این درس، روایت از فضای نمایشگاهی آغاز می‌شود که در محل باقی‌مانده مدرسه شجره طیبه شکل گرفته است که دانش‌آموزان، معلمان و خانواده‌های مینابی در آن تلاش کرده‌اند یاد و خاطره کودکان جان‌باخته را زنده نگه دارند. حضور خبرنگاران خارجی و غرفه‌هایی با موضوعاتی از جمله کودکان میناب، اقتدار دفاعی و رهبر شهید انقلاب نیز بخشی از روایت این درس را تشکیل می‌دهد.

انتخاب عنوان زنگ میناب نیز از این جهت قابل توجه است که زنگ مدرسه، نمادی از آغاز آموزش و زندگی روزمره دانش‌آموزان است اما در این روایت، همین زنگ به یادآورنده روزی تلخ در تاریخ یک مدرسه و دانش‌آموزانی است که دیگر به کلاس درس بازنگشتند. در کنار این درس، کتاب هدیه‌های آسمان پایه پنجم نیز در درس پانزدهم با عنوان این داستان را دوبار باید خواند به موضوع جنگ، دشمنی‌های آمریکا و اسرائیل با ایران، ایستادگی و تدابیر رهبر شهید انقلاب می‌پردازد.

این محتوا در صفحات 106 تا 115 کتاب ارائه شده و بخشی از رویکرد جدید در بازتاب تحولات معاصر در محتوای آموزشی است. بازنگری در محتوای کتاب‌های درسی توجه به شهدای میناب تنها به کتاب‌های هدیه‌های آسمان محدود نمانده است.

سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی هم‌زمان با بازنگری در محتوای برخی کتاب‌ها، تلاش کرده است موضوع جنگ‌های اخیر، دفاع ملی و تجربه مقاومت را در پایه‌های مختلف تحصیلی وارد کند. بر اساس توضیحات علی لطیفی رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی در کتاب مطالعات اجتماعی پایه نهم، مطالبی درباره جنگ و مدیریت جنگ در ایران اضافه شده است.

کتاب آمادگی دفاعی پایه نهم نیز با تغییرات اساسی روبه‌رو شده و موضوعاتی مانند جنگ‌های تحمیلی دوم و سوم، مدرسه شجره طیبه میناب، تنگه هرمز، مقاومت و ایستادگی ملت ایران را دربر گرفته است. همچنین در کتاب تاریخ معاصر ایران پایه یازدهم، فصلی به تحولات و رخدادهای جدید اختصاص یافته است تا دانش‌آموزان در دوره متوسطه بتوانند با ابعاد تاریخی و اجتماعی این وقایع آشنا شوند.

یکی از نکات مهم در این بازنگری آن است که محتوای آموزشی به روایت یک واقعه محدود نمانده و تلاش شده موضوعاتی مانند شناخت شرایط جنگ، مدیریت بحران، دفاع ملی نیز در قالب مطالب آموزشی مورد توجه قرار گیرد. "از ایرانمان دفاع می‌کنیم" در کنار اصلاح کتاب‌های درسی، بسته‌های تربیت و یادگیری با عنوان از ایرانمان دفاع می‌کنیم نیز طراحی و تولید شده‌اند. هدف از تولید این بسته‌ها، آشنایی دانش‌آموزان با ابعاد اجتماعی، سیاسی و ملی جنگ تحمیلی 12 و 40 روزه و تقویت مفاهیمی مانند همبستگی، مقاومت و دفاع از میهن است.

در این بسته‌ها، دانش‌آموز قرار نیست صرفاً تاریخ یک جنگ یا نام تعدادی از شهدا را حفظ کند بلکه باید بتواند درباره پیامدهای جنگ بر زندگی مردم، آسیب‌پذیری کودکان و غیرنظامیان، اهمیت همبستگی اجتماعی و مسئولیت افراد در قبال جامعه خود شناخت بیشتری به دست آورد. برای هماهنگی این اقدامات نیز کارگروه ترویج فرهنگ ایثار، مقاومت، شهادت و دفاع ملت ایران در جنگ‌های تحمیلی دوم و سوم با مشارکت بخش‌های مرتبط در آموزش‌وپرورش تشکیل شده است تا روند بازنگری و تکمیل محتوای آموزشی دنبال شود.

ایران عزیز پیوند هویت ملی با محتوای آموزشی یکی دیگر از اقدامات سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، استفاده از طرح‌های تصویری و پیام‌های مرتبط با هویت ملی در پشت جلد کتاب‌های درسی است. در این طرح که با عنوان ایران عزیز دنبال شده، مفاهیمی مانند غرور ملی، عزت ملی و تلاش برای ساختن ایران قوی در قالب پیام‌های متنی و تصویری متناسب با سن دانش‌آموزان ارائه شده است.

برای اجرای این طرح، ابتدا با بررسی بیانات رهبر شهید انقلاب، مفاهیم مرتبط با عزت و سربلندی ایران استخراج و سپس آثار هنری متناسب با موضوع هر کتاب انتخاب شده‌اند. در این فرایند، گروهی از هنرمندان و تصویرگران نیز مشارکت داشته‌اند.

بر اساس اعلام رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، طرح ایران عزیز در پشت جلد بیش از 30 عنوان کتاب درسی مورد استفاده قرار گرفته است. این تصاویر قرار است در کنار محتوای آموزشی، مفاهیمی مانند هویت ملی، مسئولیت‌پذیری و مشارکت در ساخت آینده کشور را به دانش‌آموزان منتقل کنند.

ثبت یک واقعه در حافظه نسل آینده آنچه درباره ورود نام و روایت شهدای میناب به کتاب‌های درسی اهمیت دارد، صرفاً تعداد درس‌ها و صفحات اختصاص‌یافته به این واقعه نیست بلکه مسئله اصلی، چگونگی روایت یک تجربه تلخ برای نسلی است که شاید هیچ‌گاه فرصت شناخت مستقیم دانش‌آموزان مدرسه شجره طیبه را نداشته باشد. کتاب درسی یکی از ماندگارترین ابزارهای انتقال تجربه‌های تاریخی و اجتماعی به نسل‌های آینده است.

کودکی که امروز در پایه پنجم یا ششم ابتدایی درس می‌خواند، ممکن است سال‌ها بعد با مرور همان صفحات درباره مدرسه‌ای در میناب و دانش‌آموزانی بخواند که روزی برای آموختن به کلاس درس رفتند و دیگر بازنگشتند. از این منظر، ثبت واقعه میناب در کتاب‌های درسی می‌تواند فرصتی برای گفت‌وگو درباره امنیت کودکان، حرمت مدرسه، آثار جنگ بر زندگی غیرنظامیان باشد.

با این حال مسئولان سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی گفته‌اند که کار اصلی روایت شهدای میناب در کتاب‌های درسی سال 1406 رقم می‌خورد.