نگاهی به احزاب فلسطینی 1948 و نقش آنها در انتخابات رژیم صهیونیستی

به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، پس از اشغال فلسطین در سال 1948، با وجود آوارگی بخش اعظم فلسطینی ها از مناطق اشغالی، بخش کوچکی از فلسطینی ها در آنجا باقی ماندند. این جمعیت کم، با گذشت زمان به عنوان شهروندان رژیم صهیونیستی به رسمیت شناخته شدند.

رژیم صهیونیستی این جمعیت را- که اکنون رشد قابل توجهی داشته- به عنوان شهروندان عرب معرفی می کند. اگر چه آنها از همان حقوق شهروندی که صهیونیست ها برخوردارند، برخوردار نبوده و نیستند، اما به عنوان شهروندان عرب اقلیت امکان داشتن نمایندۀ در پارلمان یا همان کنست رژیم صهیونیستی را دارند.

این جمعیت فلسطینی در حال رشد - که به فلسطینی های 1948 یا اعراب 1948 مشهورند- در عرصۀ سیاسی رژیم صهیونیستی با 4 حزب حضور دارند.

احزاب فلسطینی 1948

فلسطینی‌های ساکن سرزمین های 1948، به عنوان شهروندان رسمی رژیم صهیونیستی، برای حضور در فضای سیاسی داخلی، بیش از 13 حزب و جریان سیاسی تأسیس کرده‌اند. از این تعداد، 4 حزب بزرگ فلسطینی در انتخابات حضور داشته، طی دوره های مختلف، نمایندگانی را در کنست رژیم صهیونیستی داشته اند.

1. جبهۀ دموکراتیک برای صلح و برابری (الجبهة الدیمقراطیة للسلام والمساواة)

این حزب- که به مخفف «حَدَش» نامیده می شود- در سال 1977 از ائتلاف حزب کمونیست اسرائیل(ماکی) و چندین گروه چپگرا و جنبش‌ های عربی مستقل تاسیس شد. ریشه ‌های ایدئولوژیک این حزب به حزب کمونیست فلسطین در دوران قیمومیت بریتانیا باز می ‌گردد.

برخلاف برخی احزاب صرفاً عربی، حدش خود را یک حزب مشترک عربی-یهودی می ‌داند و همواره تلاش کرده نمایندگان و اعضای فعال یهودی نیز داشته باشد. نفر اول این حزب «ایمن عوده» است.

در حال حاضر «اوفر کاسیو»- که زمانی نمایندۀ کنست رژیم صهیونیستی بود- به عنوان یک عضو یهودی، نفر دوم این حزب است.

حدش دارای گرایش‌های قوی سوسیالیستی و چپ اقتصادی است؛ از حقوق کارگران، رفاه اجتماعی و کاهش فاصله‌های طبقاتی حمایت می‌کند. حدش خواهان پایان اشغالگری اسرائیل، عقب‌نشینی به مرزهای 1967 و تشکیل یک دولت مستقل فلسطینی در کرانه باختری و نوار غزه به پایتختی قدس شرقی است.

مبارزه با تبعیض علیه اقلیت عرب در رژیم صهیونیستی و دفاع از حقوق مدنی و لغو قوانین تبعیض ‌آمیز (مانند قانون کشور-ملت) از محورهای اصلی فعالیت آن است.

2. جنبش عربی برای تغییر (الحرکة العربیة للتغییر)

این حزب به طور مخفف «تعال» نامیده می شود و به ‌طور کامل با نام و شخصیت دکتر احمد طیبی، پزشک و سیاستمدار برجسته فلسطینی ساکن سرزمین‌های 1948، گره خورده است. او در سال 1996 این حزب را تأسیس کرد و از آن زمان تاکنون رهبری آن را بر عهده دارد.

احمد طیبی پیش از ورود به کنست، به عنوان مشاور یاسر عرفات، رهبر وقت سازمان آزادی ‌بخش فلسطین در امور اسرائیل فعالیت می ‌کرد.

تعال حزبی ملی‌گرا و دموکراتیک است. هدف اصلی آن مبارزه با تبعیض علیه اقلیت عرب در اسرائیل، بهبود شرایط اقتصادی-اجتماعی شهروندان عرب و دست ‌یابی به برابری کامل حقوقی و مدنی است.

این حزب از تشکیل دولت مستقل فلسطینی در مرزهای 1967 به پایتختی قدس شرقی حمایت می ‌کند و خواهان پایان اشغالگری اسرائیل و انحلال شهرک ‌های یهودی ‌نشین است. تعال تأکید زیادی بر حفظ و تقویت هویت عربی و فلسطینی شهروندان عرب اسرائیل دارد و با قوانینی مانند «قانون کشور-ملت یهود» به‌ شدت مخالف است.

3. مجمع ملی دموکراتیک (التجمع الوطنی الدیمقراطی)

این حزب به حزب «بلد» مشهور است. این حزب در سال 1995 توسط عزمی بشاره، سیاستمدار، مفسر و فیلسوف برجسته فلسطینی و گروهی از روشنفکران فلسطینی بنیان گذاشته شد.

عزمی بشاره بعدها به دلیل اتهام‌های امنیتی از جمله همکاری با حزب‌الله لبنان در جریان جنگ 2006 مجبور به ترک سرزمین های 1948 شد و اکنون در قطر به سر می‌برد.

از چهره‌های شاخص دیگر این حزب می‌توان به حنین زُعبی، نخستین زن نماینده فلسطینی که در رویداد کاروان کمک به غزه مأوی مرمره حضور داشت و سامی ابوشحاده اشاره کرد.

مهم‌ترین و جنجالی‌ترین شعار و نظریه سیاسی حزب بلد این است که اسرائیل نباید به عنوان یک «دولت یهودی» شناخته شود، بلکه باید به یک «دولت دموکراتیک برای تمام شهروندانش» (چه یهودی و چه عرب) تبدیل شود. این دیدگاه ستون فقرات مخالفت بلد با صهیونیسم است.

بلد بر خلاف برخی احزاب عربی که روی همزیستی مدنی داخل اسرائیل تمرکز دارند، روی هویت ملی فلسطینی شهروندان عرب اسرائیل تأکید بسیار زیادی دارد و خود را بخش جدایی‌ناپذیری از ملت فلسطین می‌داند.

این حزب از پایان کامل اشغالگری، حق بازگشت آوارگان فلسطینی و تشکیل دولت مستقل فلسطینی حمایت می‌کند. با این حال، به دلیل طرح ایده «دولت همه شهروندان»، در سیستم سیاسی اسرائیل غالباً متهم به تلاش برای تضعیف ماهیت یهودی دولت می‌شوند.

بلد حزبی کاملاً سکولار است و خواستار عدم دخالت مذهب در سیاست است.

به دلیل مواضع تند ملی‌گرایانه و رد تعریف اسرائیل به عنوان یک «دولت یهودی و دموکراتیک»، حزب بلد و رهبران آن مکرراً هدف اقدامات سخت‌گیرانه از سوی کمیته مرکزی انتخابات اسرائیل و مقامات قضایی قرار گرفته‌اند. در دوره‌های مختلف، تلاش‌هایی برای غیرقانونی اعلام کردن و رد صلاحیت این حزب یا نامزدهای آن (مانند حنین زعبی و سامی ابوشحاده) به اتهام «حمایت از تروریسم» یا «اقدام علیه ماهیت یهودی دولت» صورت گرفته است که برخی از آن‌ها در دادگاه عالی اسرائیل رد یا تایید شده‌اند.

در دورۀ اخیر انتخابات کنست 2026 نیز، سامی ابوشحاده را مجبور به استعفا از حضور در انتخابات کردند.

4. فهرست متحد عربی (القائمة العربیة الموحدة)

این حزب- که به «رعم» مشهور است- یکی از تاثیرگذار ترین و در عین حال متفاوت ‌ترین احزاب عرب در اسرائیل است. این حزب شاخه سیاسی جنبش اسلامی جنوب سرزمین‌های اشغالی محسوب می ‌شود.

برخلاف شاخه شمالی جنبش اسلامی سرزمین های 1948- که کنست را تحریم کرده، فعالیت آن حزب نیز توسط رژیم صهیونیستی ممنوع اعلام شده- شاخه جنوبی و حزب رعم بر مشارکت در فرآیند دموکراتیک اسرائیل و فعالیت از داخل سیستم تاکید دارد.

رهبر سرشناس و کنونی این حزب منصور عباس است.

در حالی که احزاب عربی دیگر بر مسائل ملی فلسطینی و سیاست ‌های کلان تمرکز می ‌کنند، رعم اولویت اصلی خود را حل مشکلات روزمره شهروندان فلسطینی 1948، نظیر بودجه آموزش، بودجه شهرداری‌ ها، مبارزه با جرم و جنایت در جامعه فلسطینیان 1948، و به رسمیت شناختن روستاهای بادیه ‌نشین (بدوی) در صحرای نقب قرار داده است. رعم دارای گرایش ‌های مذهبی و اجتماعی سنت ‌گراست و در مسائلی مانند حقوق کارگران، خانواده و مسائل اجتماعی-فرهنگی مواضع محافظه ‌کارانه اسلامی دارد.

حزب رعم در سال 2021 دست به یک اقدام ساختار شکنانه در تاریخ سیاست اسرائیل زده، وارد ائتلاف کابینۀ رژیم صهیونیستی شد. تا قبل از سال 2021، هیچ حزب مستقل فلسطینی وارد دولت ‌های ائتلافی رژیم صهیونیستی نشده بود.

اما منصور عباس تصمیم گرفت از ائتلاف با سایر احزاب عربی جدا شده و برای اولین بار وارد «دولت تغییر» (به رهبری نفتالی بنت و یائیر لاپید) شود. با این اقدام، رعم توانست در ازای حمایت از دولت، بودجه ‌های میلیاردی برای توسعه زیر ساخت ‌ها و خدمات در بخش‌‌های عرب ‌نشین جذب کند.

رعم از تشکیل دولت مستقل فلسطینی حمایت می‌کند و مخالفت خود را با اشغالگری اعلام داشته است، اما رویکردش این است که پیگیری حقوق شهروندان فلسطینی داخل سرزمین های اشغالی نباید منوط به حل ‌و فصل نهایی مناقشه صهیونیست‌ها با فلسطین شود، بلکه این دو مسیر را از هم تفکیک می‌کند.

چینش احزاب فلسطینی در انتخابات 2026

در انتخابات 2026، احزاب فلسطینی یک ائتلاف به نام «فهرست مشترک عربی» ایجاد کردند. این ائتلاف از سال 2015 به همین شکل در انتخابات رژیم صهیونیستی حضور یافته بود اما در چند سال اخیر دچار گسست شده بود.

اما این بار دوباره احزاب «حدش»، «تعال» و «بلد» یکبار دیگر با فهرست مشترک عربی شرکت کردند.

این ائتلاف، موجب تجمیع آراء این احزاب شده، آنها در آخرین نظرسنجی های قبل از انتخابات 2026، تعدد 9 کرسی در اختیار داشتند.

در آن طرف، حزب «رعم» نیز حدود 5 کرسی را در اختیار گرفت که مجموع کرسی های فلسطینی ها را به 14 کرسی افزایش می دهد. حال، در وضعیتی که نه ائتلاف اپوزیسیون، نه ائتلاف کابینه امکان کسب 61 کرسی را ندارند، این احزاب فلسطینی هستند که تعیین کننده سرنوشت انتخابات رژیم صهیونیستی هستند.

هر یک از این دو جریان بخواهد ائتلاف ایجاد کند، چاره ای ندارد که به سراغ احزاب فلسطینی بیاید. هرچه میزان مشارکت فلسطینی‌ها بالاتر رود، این قدرت در احزاب فلسطینی بیشتر خواهد شد.

چرا که افزایش مشارکت، بر میزان کرسی های فلسطینی ها- که معمولاً مشارکت شان در انتخابات پایین است- اثر مثبت خواهد گذاشت.