آنکارا در هول و ولای تصمیم سخت علی اف برای سفر به ترکیه

به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، برکناری اوکتای سارال مشاور ارشد اردوغان، رویداد سیاسی مهمی بود که مانند یک بمب خبری عمل کرد، اما باز هم نتوانست به تنش سیاسی بین آنکارا و باکو پایان دهد.

سارال به عنوان مشاور ارشد رئیس جمهور ترکیه، از ممنوعیت حجاب برای دختران و معلمین در مدارس جمهوری آذربایجان انتقاد کرده بود و باکو این اقدام را به مثابه مداخله در مسائل خودش قلمداد کرده و خواهان برکناری او شد.

تحلیلگران در همان زمان اعلام کردند که برکناری این چهره متنفذ و مقتدر تیم اردوغان، شرط الهام علی اف برای سفر به آنکارا به منظور حضور در نشست سران سازکان دولت‌های ترک بوده است. ولی امروز، پرتیراژترین روزنامه چاپ آنکارا یعنی سوزجو، در عکس و تیتر صفحه نخست، از این موضوع خبر داد که علی اف باز هم برای سفر به آنکارا قول مساعد نداده است.

تیتر روزنامه مزبور چنین است: «باکو، برادر بزرگ نمی‌خواهد». در توضیح این تیتر آمده که مقامات باکو، با وجود برکناری اوکتای سارال و اعلام قاطعانه این موضوع که از این به بعد آنکارا به هیچ وجه به خودش اجازه نمی‌دهد در مسائل داخلی جمهوری آذربایجان دخالت کند، باز هم گله‌مند هستند و معتقدند که ترکیه در برابر جمهوری آذربایجان و دیگر کشورهای ترک زبان ادعای برادر بزرگ بودن دارد و می‌خواهد برای آنها تعیین تکلیف کند.

امین چول آشان از مشهورترین تحلیلگران ترکیه درباره رویدادهای اخیر نوشت: «خودمانیم؛ باکو درس مهمی به رهبران ما داد. مواضع جمهوری آذربایجان، حاکی از این بود که ترکیه نباید در بین کشورهای ترک منطقه خود را به عنوان برادر بزرگتر جا بزند».

اسماعیل سایماز از مشهورترین تحلیلگران آنکارا، امروز در روزنامه سوزجو اعلام کرده که در تماس با منابع دیپلماتیک باکو، متوجه شده که فضای حاکم بر گفتگوی تلفنی علی اف - اردوغان مثبت نبوده و او احتمالاً حاضر نیست به آنکارا برود.

اسماعیل سایماز نوشته است: «اوکتای سارال، یکی از مهمترین مشاورین اردوغان بود که در اوج اقتدار، علیه همه پیام می‌نوشت و از تحلیلگران منتقد اردوغان گرفته تا سران احزاب مخالف را با تندترین پیام‌ها مورد خطاب قرارمی داد. اما همین که دو جمله علیه علی اف نوشت، چاقوی جراحی روی گردنش گذاشتند!

حفظ رابطه با علی اف برای اردوغان چنان اهمیتی دارد که سارال، پس از 10 سال قدرت نمایی و در اوج قدرت، ناچار شد به خانه برود. نکته جالب اینجاست: این اولین بار بود که سارال، بدون توهین و بدون بی‌ادبی پیامی می‌نوشت!

با این حال، پست او در شبکه‌های اجتماعی که ممنوعیت حجاب در مدارس را محکوم می‌کرد، باکو را به شدت خشمگین کرد. جمهوری آذربایجان همچنین 31 نفر، از جمله فاتح اربکان، رهبر حزب دوباره رفاه را از ورود به کشور منع کرد.

به موازات همه اینها، حکم بازداشت برای هفت شهروند ترکیه صادر شد. اما به نظر نمی‌رسد که باکو آرام بگیرد».

سایماز در ادامه می‌گوید: «با مقامات عالی‌رتبه آذربایجانی و روزنامه‌نگاران صحبت کردم. از آنها پرسیدم که باکو چه برداشتی از این تنش دارد؟

آنها معتقدند که سارال مشاور ارشد رئیس جمهور است و هرگز بدون اطلاع اردوغان چیزی را به اشتراک نمی‌گذارد و قبل از آن که به علی اف حمله کند، از اردوغان اجازه گرفته است.

آنها به لحن اقتدارگرایانه در سمت سارال، به ادعای برتری که آنکارا را به عنوان برادر بزرگ و باکو را به عنوان خواهر قرار می‌دهد، اعتراض دارند. دو سال پیش و زمانی که اردوغان در چند سخنرانی گفت: همچنان که وارد قره باغ شدیم، ممکن است وارد هر جای دیگری شویم، مقامات باکو به شدت از او دلخور شدند.

به همین خاطر، روزنامه نگاران در همان زمان، به دستور علی اف نوشتند: پیروزی قره‌باغ متعلق به مردم آذربایجان است و کمک‌های نظامی ارسالی در قبال پول بوده و از ترکیه تا قوروش آخر پرداخت شده است».

الهام علی اف رئیس جمهور آذربایجان، دیروز باز هم در یک سخنرانی دیگر، بدون آن که به نام ترکیه اشاره کند، به تندی انتقاد کرده و گفته، هر که می‌خواهد درباره وضعیت کشور ما حرف بزند و انتقاداتی بیان کند، اول به آینه بنگرد و مشکلات خودش را ببیند.

تحلیلگران ترکیه می‌گویند، بیان این سخنان علی اف، به این معنی است که او تصمیم گرفته از این به بعد در برابر ترکیه، مواضع و رویکردهای خود را تغییر دهد.

سایماز می‌گوید: اردوغان شخصاً برای دلجویی، با علی اف تماس گرفته ولی تماس تلفنی خوب پیش نرفت. هنوز مشخص نیست که آیا علی‌اف در نشست سازمان کشورهای ترک زبان در آنکارا در تاریخ 29 و 30 اکتبر شرکت خواهد کرد.

ولی در هر حال، بنا به سخن منابع باکو؛ «روابط آذربایجان و ترکیه مانند گذشته نخواهد بود».

روزنامه قرار گازته چاپ آنکارا نیز امروز در صفحه نخست به تنش بین آنکارا – باکو پرداخته و تیتر جنجالی «بازداشتی‌های علی اف» را به کار برد.

قرار به این اشاره کرده که دولت اردوغان به منظور دلجویی از مقامات باکو، در چند روز گذشته، بیش از 4 فعال رسانه‌ای – دینی و اجتماعی را به دلیل انتشار پیام‌های انتقادی علیه علی اف دستگیر کرده و از سه نفر نیز بازجویی به عمل آمده است.

حالا تحلیلگران آنکارا می‌گویند: اگر گزارش اسماعیل سایماز درست باشد و الهام علی‌اف در نهایت در اجلاس سران سازمان کشورهای ترک در آنکارا شرکت نکند، این غیبت صرفاً یک عدم حضور عادی و نمادین نخواهد بود؛ زیرا اجلاس در شرایطی برگزار می‌شود که پس از مناقشه بر سر اظهارات اوکتای سارال، آنکارا عملاً با اخراج او، یک امتیاز به باکو داده است.

بنابراین، نخستین پیام غیبت علی‌اف این است که جمهوری آذربایجان دیگر حاضر نیست حتی در چارچوب جغرافیای موسوم به «جهان ترک» رابطه خود با ترکیه را رابطه‌ای عمودی و مبتنی بر ملاحظات آنکارا تعریف کند و عضویت در یک پروژه مشترک، به معنای پذیرش حق ترکیه برای اظهارنظر درباره امور داخلی باکو نیست.

پیام دوم، تثبیت یک اصل بسیار مهم در سیاست خارجی علی‌اف است: «هم‌پیمان، آری. تابع و پیرو، خیر».