اروپا که اکنون در میان آتش اعتراضات خیابانی و سایه سنگین بی‌ثباتی انرژی گرفتار شده، به دنبال راهی برای خروج از بن‌بستی می‌گردد که خود با سیاست‌های گذشته‌اش به آن دچار شده است.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، در حالی که آلمان، فرانسه و انگلیس بار دیگر از آمادگی خود برای بازگشت به میز مذاکره با ایران خبر می‌دهند، واقعیت‌های موجود نشان می‌دهد که این چرخش دیپلماتیک، برخلاف شعارهای «ثبات منطقه‌ای»، بیش از آنکه برخاسته از اراده‌ای سیاسی باشد، محصولِ فشار ناگزیری است که از سوی بحران‌های داخلی و اقتصادی بر پایتخت‌های اروپایی وارد شده است. مشکلاتی که ناشی از موضع گیری های اشتباه اروپا در خصوص درگیری های روسیه –اوکراین و ایران –امریکا رخ داده است.
اروپا که اکنون در میان آتش اعتراضات خیابانی و سایه سنگین بی‌ثباتی انرژی گرفتار شده، به دنبال راهی برای خروج از بن‌بستی می‌گردد که خود با سیاست‌های گذشته‌اش به آن دچار شده است.
اقتصاد اروپا در لرزه
بحران فعلی در اروپا را باید از دریچه قیمت‌های سرسام‌آور انرژی تحلیل کرد. با تشدید تنش‌ها در مسیرهای حیاتی تجارت جهانی از جمله تنگه هرمز و باب‌المندب، هزینه‌های لجستیک و انرژی به شکلی بی‌سابقه جهش یافته است.
داده‌های اکتبر امسال نشان می‌دهد که قیمت گاز طبیعی در اروپا به حدود 87 یورو به ازای هر مگاوات‌ساعت رسیده که نسبت به دوران پیش از تنش‌ها، تقریباً سه برابر شده است. این جهش قیمتی، تنها در بازار گاز محدود نیست؛ بلکه با رکوردشکنی قیمت بنزین و گازوئیل در اتحادیه اروپا، فشار بر سفره مردم را دوچندان کرده است.
نتیجه این فشار اقتصادی، فروپاشی آرامش اجتماعی در کشورهای مختلف است. از اعتراضات گسترده در فرانسه که منجر به درگیری‌های شدید و بازداشت‌های متعدد شده، تا مسدود کردن جاده‌ها توسط رانندگان کامیون در ایتالیا و تنش‌های مرتبط با مسکن در اسپانیا؛ همگی نشان از یک «زمستان پر تنش» دارند.
تحلیلگران هشدار می‌دهند که ذخایر گاز آلمان در پایین‌ترین سطح ۱۵ سال اخیر قرار دارد و این موضوع، ریسک بی‌ثباتی را به اوج رسانده است.
باری که از کی‌یف بر دوش اروپا افتاد
فشار اقتصادی بر اروپا تنها محصول تنش در تنگه هرمز نیست. از فوریه ۲۰۲۲، اتحادیه اروپا و کشورهای عضو آن حدود ۲۰۰ میلیارد یورو کمک مالی، نظامی و بشردوستانه به اوکراین اختصاص داده‌اند و بسته وام ۹۰ میلیارد یورویی برای سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ نیز بار مالی تازه‌ای بر بودجه‌های اروپایی تحمیل کرده است.
هم‌زمان، تحریم‌های ضدروسی صادرات اتحادیه اروپا به روسیه را ۶۱ درصد و واردات از این کشور را ۸۹ درصد کاهش داده است؛ جنگی که بنا به نظر برخی تحلیلگران تنها به این دلیل آغاز شد که ناتو قصد گسترش پایگاه های خود را تا مرزهای روسیه را داشت. بروکسل امروز هم‌زمان با بحران انرژی و اعتراضات خیابانی، هزینه‌های سنگین یک جنگ طولانی و یک سیاست تحریمی پرهزینه را نیز بر دوش می‌کشد؛ ترکیبی که فضای مانور سیاسی آن را به‌شدت محدود کرده است.
آلمان؛ حلقه ضعیف زنجیره اروپا
در میان کشورهای اروپایی، برلین با وضعیت بحرانی‌تری روبروست. عجله آلمان برای اعلام آمادگی جهت مذاکره با ایران، ریشه در ترس از سرایت ناآرامی‌ها به شهرهای خود دارد.
وضعیت ذخایر گاز آلمان که تا اواخر اکتبر تنها ۶۱ درصد پر شده (در مقایسه با ۷۵ درصد سال گذشته)، در کنار رکود اقتصادی، این کشور را به آسیب‌پذیرترین بخش از ساختار سیاسی-اقتصادی اروپا تبدیل کرده است.
تاوان سیاست‌های خودساخته: از ماشه تا سکوی پرواز
نکته قابل تامل اینجاست که تغییر رویکرد اروپا، پیامد مستقیم تصمیمات پیشین خود است. فعال‌سازی «مکانیسم ماشه» (اسنپ‌بک) توسط کشورهای اروپایی در سال گذشته، همان عاملی بود که مسیر دیپلماسی را مسدود و تنش‌ها را تشدید کرد.
اکنون همان تنش‌ها که از مسیر تنگه هرمز به اقیانوس‌ها سرایت کرده بود، به شکل بحران انرژی به خانه‌های اروپایی‌ها بازگشته است.
هرچند اروپا همواره مدعی بی‌طرفی در درگیری‌های منطقه‌ای بوده، اما واقعیت‌های میدانی روایت دیگری دارند. اعتراف مارک روته، دبیرکل ناتو، مبنی بر اینکه اروپا عملاً به «یک سکوی بزرگ برای قدرت‌نمایی ایالات متحده» تبدیل شده و هزاران پرواز آمریکایی از حریم هوایی اروپا برای عملیات علیه ایران انجام شده، نشان می‌دهد که پایتخت‌های اروپایی اگرچه در ظاهر از جنگ فاصله گرفته‌اند، اما زیرساخت‌های خود را در خدمت اهداف واشنگتن قرار داده‌اند.
اکنون، اروپا باید میان تعهدات سیاسی خود و واقعیت‌های تلخ اقتصادی‌اش، انتخابی دشوار داشته باشد.
بومرنگ سیاست‌های اروپا؛ وقتی پیامدهای تصمیمات، به خانه بازمی‌گردد
آنچه امروز در پایتخت‌های اروپایی رخ می‌دهد، مصداق بارز یک «بومرنگ» است؛ سیاست‌هایی که سال‌ها پیش با فشار و ایجاد چالش برای ایران پرتاب شدند، اکنون با شتابی بیشتر به سمت خودِ اروپا بازگشته‌اند. اروپایی‌ها در سال گذشته با فعال‌سازی «مکانیسم ماشه»، مسیر دیپلماسی را مسدود کردند و فضای تنش را به شدت تشدید نمودند.
در آن زمان، دیپلماسی ایران صراحتاً هشدار داده بود که اروپا با این تصمیم، خود را از چرخه حل‌وفصل پرونده ایران خارج می‌کند؛ هشداری که امروز با تحقق بحران‌های انرژی و ناآرامی‌های اجتماعی، به واقعیت بدل شده است.
نکته تامل‌برانگیز این است که اروپا در طول این سال‌ها، هیچ‌گونه گذری از فشار یا تمایلی به ایجاد فضای تنش‌زدایی نشان نداد و همواره در مسیر ایجاد چالش برای ایران گام برداشت. اما حالا که این تنش‌ها از مسیر تنگه هرمز به لرزه درآوردن اقتصاد اروپا منجر شده، آن‌ها به دنبال بازگشت به میز مذاکره هستند.
این چرخش، نه یک حرکت راهبردی، بلکه بازگشتِ پیامدهای تصمیمات خودشان است.
حتی ادعای بی‌طرفی اروپا در درگیری‌های اخیر نیز با ابهامات جدی روبروست. اگرچه این کشورها در ظاهر از درگیری مستقیم کناره‌گیری کرده‌اند، اما اعترافات دبیرکل ناتو نشان می‌دهد که اروپا عملاً به «سکوی پرتاب» و زیرساخت پشتیبان ماشین جنگی آمریکا در عملیات علیه ایران تبدیل شده است.
این بازی دوگانه — یعنی هم‌زمان فشار سیاسی و نظامی و هم‌زمان اعلام آمادگی برای مذاکره — نشان می‌دهد که اروپا هنوز با واقعیت‌های میدان و پیامدهای سیاست‌های خود روبرو نشده است.
مذاکره از موضع ضعف؛ مدیریت بحران یا تغییر راهبرد؟
آمادگی آلمان، فرانسه و بریتانیا برای گفتگو، برخاسته از یک اراده سیاسی برای صلح نیست، بلکه واکنشی به فشارهای بی‌امان خیابان‌ها، نرخ تورم و تهدید ذخایر گاز است. وقتی مذاکره از موضع «ناچاری» و «مدیریت بحران» آغاز شود، با مذاکره‌ای که از سرِ تعهد به دیپلماسی باشد، تفاوت ماهوی دارد.
اروپا در حالی از مذاکره سخن می‌گوید که هم‌زمان در نشست‌های منطقه‌ای (مانند نشست استانبول)، بر فشارها و امنیت آبراه‌ها تأکید می‌کند؛ این تناقض نشان می‌دهد که اروپا هنوز تمایلی به تغییر بازی ندارد، بلکه صرفاً می‌خواهد از شدت ضربات بومرنگی که پرتاب کرده، بکاهد.
در نهایت باید گفت اروپا امروز میان سه جبهه گرفتار شده است: اعتراضات داخلی در خیابان‌ها و بحران انرژی در خانه‌ها — و در پس‌زمینه، هزینه‌های سنگین یک جنگ طولانی در اوکراین و پیامدهای تحریم‌های ضدروسی. اگر آمادگی برای مذاکره با ایران صرفاً تلاشی برای آرام کردن بازارها و مهار اعتراضات باشد، این حرکت تنها یک عقب‌نشینی تاکتیکی برای بقای سیاسی خواهد بود، نه یک چرخش راهبردی.
شواهد نیز همین را نشان می‌دهد: اولویت اروپا در طرح دو مرحله‌ای خود، ابتدا بازگشایی تنگه هرمز است و تنها در مرحله بعد، موضوع هسته‌ای. تا زمانی که اروپا مسئولیت سیاست‌های فشارمحور خود را نپذیرد و دست از بازی دوگانه برندارد، هرگونه گفت‌وگو تنها نسخه‌ای موقت برای پنهان کردن بحران‌های ساختاری خود خواهد بود.
پیشنهاد اروپایی‌ها درباره اوکراین شبیه اولتیماتوم است و کمکی به حل بحران نمیکند.
رسانهها از بالا گرفتن اختلافات در کشورهای اروپایی بر سر مشارکت در تداوم حمایتهای مالی از اوکراین خبر دادند.
دیمیتریف معتقد است که اروپا با عدم اصلاح اشتباهات و شانه خالی کردن از مسئولیت، خود را نابود خواهد کرد.
مقصر دانستن مسکو در ناآرامی‌ها، نشانه ضعف رهبران اروپایی و عدم پذیرش مسئولیت خود آنهاست.
معاون وزیر خارجه روسیه گفت: برای دستیابی به صلح در اوکراین، اتحادیه اروپا باید از حمایت از کی‌یف دست بردارد.
نماینده اسلواکی درپارلمان اروپا، با انتقاد ازکمک بیشتر به اوکراین، از گرانی و فشار اقتصادی بر مردم اروپا گفت.
به گفته رویترز، محموله 40 هزار تنی گازوئیل روسیه پس از توافق پوتین و ترامپ، راهی نیویورک آمریکا شد.
هدف از مذاکرات با آمریکا و اوکراین امنیت روسیه است که باید ساختار امنیتی اروپا را هم شامل شود.
آسیای مرکزی بهدلیل موقعیت راهبردی، اقتصاد رو به رشد و گسترش همکاریهای منطقه‌ای، اکنون بیش از پیش مورد توجه قدرتهای جهانی قرار گرفته است.
یک دیپلمات اروپایی با اشاره به تنش تازه در روابط اوکراین و آمریکا، از ناامیدی اروپا نسبت به واشنگتن سخن گفت.
یک منبع امنیتی از اقدامات خصمانه اوکراین در استقرار ریزپرندهها در کشورهای منطقه پرده برداشت.
دولت آلمان ضمن هشدار درباره دستکم گرفتن تهدید روسیه، مسکو را به تلاش برای نابودی نظم سیاسی اروپا متهم کرد.
فرستاده ترامپ تروریست امروز سه شنبه برای دیدار با رئیس جمهور اوکراین راهی نروژ خواهد شد.
دبیر مطبوعاتی پوتین اعلام کرد که احتمال برگزاری نشست سهجانبه رهبران روسیه، آمریکا و چین افزایش یافته است.
معاون وزیر خارجه روسیه گفت: تصمیم ترامپ درباره تحریمها نشان تمایل واشنگتن برای کمک به حل مناقشه اوکراین است.
افزایش قیمت انرژی، کاهش ذخایر گاز، ناامنی در تنگههای هرمز و باب‌المندب و تداوم جنگ اوکراین، اروپا را در آستانه فصل سرد با آزمونی دشوار روبهرو کرده است.
وزارت خارجه روسیه به ناتو درباره تهدید امنیت کالینینگراد هشدار داده تا این ائتلاف از این خط قرمز عبور نکند.
