پناهیان: تحول در ادبیات دینی و تبلیغی، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر

حجت‌الاسلام پناهیان با تأکید بر اهمیت بصیرت در دین، بر لزوم تحول در رویکردهای دینی و تبلیغی تأکید کرد و دین را بیش از تکلیف، مدرسه‌ بصیرت دانست.

حجت‌الاسلام والمسلمین علیرضا پناهیان، در گفت‌وگویی به تبیین مفهوم «ساده‌اندیشی» و آسیب‌های آن در عرصه سیاست و دین پرداخت. وی با تأکید بر ضرورت تحول در ادبیات دینی و تبلیغی، گفت: باید در جامعه ما وقتی کلمه «دین» شنیده می‌شود، مردم بیشتر از اینکه به یاد تکلیف بیفتند، به یاد تشخیص بیفتند و انسان دین‌دار نه به‌عنوان فردی مطیع، بلکه به‌عنوان انسانی متفکر و هوشمند تصور شود.

وی با اشاره به آیه شریفه «هَٰذَا بَصَائِرُ لِلنَّاسِ» (سوره جاثیه، آیه‌ ۲۰) اظهار داشت: قرآن فقط اطلاعات نمی‌دهد، بلکه انسان را متفکر بار می‌آورد و قدرت تشخیص و تجزیه‌وتحلیل را در او تقویت می‌کند. دین ما تنها دین تکلیف نیست بلکه شاید مهم‌تر از آن دین تشخیص است.

این کارشناس دینی با تأکید بر تفاوت میان اطاعت محض و پیروی مبتنی بر بصیرت، گفت: مشکل رسول‌الله(ص) و امیرالمؤمنین(ع) این نبود که مردم ولایت‌گریز بودند؛ بلکه مشکل این بود که مردم حاضر بودند هرکسی را بدون شایستگی لازم، تبعیت کنند. آنها ولایت‌مداران با بصیرت می‌خواستند، نه پیروان منفعلی که حاضر باشند از هر کسی تبعیت کنند.

پناهیان با استناد به کلام نورانی امیرالمؤمنین(ع) که فرمودند: «لَایَحْمِلُ هَذَا الْعِلْمَ إِلَّا أَهْلُ الْبَصَرِ وَ الصَّبْرِ» (نهج‌البلاغه، حکمت ۱۴۷)، افزود: پیروی از دین سخت است، چون قدرت تشخیص می‌خواهد؛ و الا اجرای بسیاری از قسمت‌های دین سختی ندارد و همین سختی تشخیص است، انجام تکلیف را ارزشمند می‌سازد.

حجت‌الاسلام پناهیان با نقل قول‌هایی از امام خمینی(ره) و امام شهید سید علی خامنه‌ای(ره)، ساده‌اندیشی را «نقطه مقابل بصیرت» و «عامل اصلی انحراف در مسیر انقلاب» حتی برای بعضی مذهبی‌ها و برخی انقلابی‌ها دانست. او گفت: مشکل اصلی بل غرب‌گراها و سازشکاران هم همین ساده‌لوحی است. هر کسی از هوشمندی و عقل کافی برخوردار باشد محال است از انقلاب و مواضع انقلابی فاصله بگیرد.

حجت‌الاسلام پناهیان در پاسخ به این پرسش که «چگونه ساده‌اندیش نباشیم؟»، بر «گفت‌وگوی بصیرتی» به‌عنوان راهکار اصلی تأکید کرد و گفت: به‌جای برچسب‌زنی‌های سنگین مانند منافق یا ضد انقلاب، بهتر است بگوییم: ساده‌اندیش نباشیم. این عبارت هم محترمانه است، هم باب گفت‌وگو را باز می‌کند و هم طرف مقابل را به تفکر دعوت می‌نماید.

وی افزود: اگر دیدیم کسی با وجود گفت‌وگو، راه را مسدود کرد، تکلیف از ما برداشته می‌شود؛ اما تا آن زمان، وظیفه ما دعوت به بصیرت و پرهیز از قضاوت‌های شتاب‌زده است.

در پایان این برنامه، حجت‌الاسلام پناهیان با اشاره به مفهوم «بعثت مردم» که در بیانات اخیر رهبر معظم انقلاب مطرح شده، خاطرنشان کرد: برانگیختگی مردم ناشی از بصیرت است، نه هیجان زودگذر. این بصیرت است که به انسان اطمینان قلبی می‌دهد و شیرازه رابطه امام و امت را حفظ می‌کند.