شبهه‌‌شناسی تهاجمی؛ درسی از استاد مطهری برای مقابله با هجمه‌های فکری

دکتر اسماعیلی تأکید کرد: ریشهٔ شبهات، ذهنِ خالی از مبانی محکمِ اعتقادی است و باید با تقویت بنیان‌های فکری، جوانان را در برابر این هجمه‌ها بیمه کرد.

دکتر معصومه اسماعیلی، عضو هیأت علمی و مدیر گروه‌های معارف و فلسفه دانشکدهٔ هدی، به مناسبت سالگرد شهادت استاد مرتضی مطهری، به بررسی روش این شهید والامقام در تقویت مبانی فکری نسل جوان پرداخت. وی با اشاره به اهمیت آثار شهید مطهری گفت: مکتوبات استاد، چراغ راهی برای جوانان متعهد است که با مطالعهٔ آن‌ها، بنیان‌های فکری خود را محکم می‌کنند.

وی افزود: آثار شهید مطهری، پاسخ‌های متقن و جامعی به شبهات دینی از مبدأ تا معاد ارائه می‌دهد و تمام اصول دین را در بر می‌گیرد. این آثار، جهان‌بینیِ اصیلِ اسلامِ نابِ محمدی (ص) را ترسیم می‌کند و ذهنِ مخاطب را برای مقابله با هجمه‌های فکری، آماده می‌سازد.

دکتر اسماعیلی با تأکید بر استحکام مبانی فکریِ شهید مطهری، این ویژگی را عاملِ توانمندی ایشان در نقدِ اندیشه‌های انحرافی دانست و افزود: اساسِ منطقِ پاسخ به شبهات، همان مسیری است که استاد مطهری برگزیدند. ذهنِ خالی از مبانیِ محکمِ دینی، پذیرای هر شبهه‌ای است و بهترین راه برای مقابله با این موضوع، ریشه‌کنیِ شبهه است.

وی ادامه داد: ریشهٔ شبهات، خالی‌بودنِ ذهن از مبانی محکمِ اعتقادی است. استحکامِ مبانی اعتقادی و آموزشِ صحیحِ معارف، فرد را در برابر شبهات قوی می‌کند تا جایی که خود، پاسخگوی شبهات می‌شود و نیازی به انتظار برای پاسخِ دیگران ندارد.

عضو هیأت علمی دانشکدهٔ هدی، حوزهٔ علمیه را نیازمندِ تأسیسِ نهادهای تخصصی برای پاسخ به شبهات دانست و افزود: شبهات، موضوعاتِ متعددی دارند و پاسخ‌گویی به همهٔ آن‌ها، نیازمندِ تخصص‌های گوناگون است. تشکیلِ کارگروه‌های شبهه‌پژوهی با حضورِ متخصصانِ متعهد و آگاه، ضروری است؛ اما مهم‌تر از آن، بیمه‌سازیِ نوجوانان و جوانان در برابر شبهات است. دانشگاه‌ها و حوزه‌های علمیه باید با تشویقِ جوانان به مطالعهٔ آثار شهید مطهری، ذهنِ آن‌ها را در برابر هجمه‌های فکری تقویت کنند.

وی در بیانِ ویژگی‌هایِ لازم برای پاسخ‌گویی به شبهات گفت: پاسخ‌دهندگان به شبهات باید از نظر علمی در سطح بالایی قرار داشته باشند، سیرهای مطالعاتیِ عمیقی را گذرانده و بر مبانی مسلط باشند، همچنین از قلم و بیانِ مناسبی برای ارتباط با جوانان برخوردار باشند. وی تأکید کرد که شبهه‌پژوهی، یک کارِ جهادی و مستمر است و شبهه‌پژوهان باید با اخبارِ روز آشنا باشند.

استاد حوزه، با اشاره به روشِ شبهه‌پژوهیِ تهاجمی افزود: مهم‌ترین مسأله، شبهه‌پژوهیِ تهاجمی است که مورد تأکیدِ شهید مطهری قرار داشت. شبهه‌پژوهان نباید منتظرِ طرحِ شبهات بمانند، بلکه باید با نقد و بررسیِ مبانی و آموزه‌هایِ طرفِ مقابل، آن‌ها را به چالش بکشند و سستیِ اندیشه‌هایشان را آشکار سازند. شهید مطهری نیز در زمانِ حیاتِ خود، به این روش عمل می‌کردند.