قیمت لحظهایهمه قیمتها
کتاب‌های بدون مجوز در ویترین‌های رسمی؛ مافیای قاچاق جان می‌گیرد؟
حضور کتاب‌های بدون مجوز در ویترین‌های رسمی، نشانهای از احیای شبکه قاچاق و تهدید جدی چرخه سالم نشر کشور است.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، در چند ماه اخیر، توزیع برخی کتاب‌های بدون مجوز از طریق شبکه‌های رسمی در کتاب‌فروشی‌ها خبرساز شده است. پیش‌تر هم گزارشی با عنوان «فروش کتاب بدون مجوز شاه مخلوع در کتاب‌فروشی‌ها» در منتشر شد که به این‌موضوع می‌پرداخت.
یکی از کتاب‌های مورد اشاره، نه مجوز انتشار در ایران دارد نه ناشرش از سال 1992 فعالیتی داشته است؛ ازاین‌رو، از نظر وزارت ارشاد ناشر فعالی به شمار نمی‌رود. پیگیری‌ها نشان داد که در این ماجرا نیز پای شبکه قاچاق کتاب در میان است.
اما این تنها مورد نبوده و موارد دیگری از توزیع کتاب‌های بدون مجوزِ نویسنده‌ای خاص در کتاب‌فروشی‌ها و پلتفرم‌های مجازی به اطلاع خبرنگار رسیده است؛ کتاب‌های نویسنده‌ای که انتشار آثارش در ایران ممنوع است. پیگیری ماجرا از اداره کتاب نشان داد ناشر مذکور برای دریافت مجوز کتاب مورد اشاره درخواست داده، اما درخواست او مغایر با ضوابط نشر اعلام شده است.
بااین‌حال، ناشر کتاب را منتشر کرده و مدعی شده نمی‌دانسته اقدامش جرم محسوب می‌شود. در مقابل وزارت ارشاد نیز وی را مجبور به جمع‌آوری همه نسخه‌های توزیع‌شده کتاب کرده و رسیدگی به تخلف انجام شده را در دستور کار بررسی هیئت رسیدگی به تخلفات ناشران قرار داده است.
بررسی‌ها نشان می‌دهد که اگرچه این مورد توسط ناشری رسمی انجام شده، بازار نشر این روزها آثاری غیرمجاز را نیز در خود جای داده که شبکه قاچاق کتاب عرضه کرده است. این روند به امروز و دیروز محدود نمی‌شود و سال‌هاست گریبان‌گیر حوزه نشر است؛ با این تفاوت که این‌بار شبکه قاچاق کتاب دامنه فعالیت خود را گسترده‌تر کرده و با ورود به شبکه توزیع و کتاب‌فروشی‌ها، آرام‌آرام از حاشیه بازار نشر به بطن آن راه می‌یابد.
بررسی‌ها نشان می‌دهد با وجود ممنوعیت انتشار برخی کتاب‌ها، این آثار در برخی پلتفرم‌های مجازی نیز عرضه شده‌اند و به نظر می‌رسد از طریق شبکه قاچاق کتاب به بازار رسمی نشر راه یافته‌اند. به نظر می‌رسد قاچاق کتاب، پدیده‌ای که در دهه 1390 یکباره گسترش یافت و با تلاش صنف، وزارت ارشاد و نهادهای قضایی تا حد زیادی مهار شد، بار دیگر آرام‌آرام در حال جان‌گرفتن است.
این‌بار، رشد فناوری‌ها و پلتفرم‌های عرضه کتاب می‌تواند فضای بیشتری برای فعالیت این شبکه فراهم کند؛ موضوعی که هم اتحادیه ناشران و کتاب‌فروشان تهران به‌عنوان نماینده صنف و هم وزارت ارشاد به‌عنوان نهاد ناظر، آن را احساس کرده‌اند. تحولات اخیر بازار نشر، ضرورت هوشیاری مضاعف در برابر بازگشت جریان‌های غیرقانونی عرضه کتاب را نشان می‌دهد.
اگرچه قاچاق کتاب در دهه‌های گذشته با اقدامات قاطع تا حد زیادی مهار شده بود، ظهور بسترهای نوین عرضه دیجیتال فضای تازه‌ای برای فعالیت این شبکه ایجاد کرده است. تداوم این روند نه‌تنها اعتبار شبکه توزیع رسمی را تهدید می‌کند، بلکه صیانت از حریم نشر را نیز با چالش مواجه می‌سازد.
از این‌رو، ایجاد سازوکاری هماهنگ و سریع میان اتحادیه ناشران و نهادهای نظارتی وزارت ارشاد برای بستن گلوگاه‌های توزیع کتاب‌های غیرمجاز و جلوگیری از تکرار موارد مشابه، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.
