هر چقدر ظرفیت انسان برای خدمت به مردم بیشتر باشد، خداوند نعمتهای بیشتری را نصیب او میکند.
روزهای سخت، زمانِ آشکار شدنِ بزرگی و عظمت انسانها است. بسیاری از افراد تا زمانی که شرایط عادی است، بزرگ به نظر میرسند، اما با بروز بحرانها و مشکلات، ظرفیت واقعی آنها مشخص میشود. انسانهای بزرگ، کسانی هستند که در شرایط سخت و دشوار به یاری دیگران میشتابند.
در این مواقع، هر نعمت و توانایی، مسئولیتآور است. کسی که از نفوذ، علم، قدرت، آبرو، ثروت یا آرامش بیشتری برخوردار است، پناهِ مردم میشود. رجوع مردم به او، نشان از این دارد که او سهم بیشتری در گرهگشایی و کمک به اطرافیان دارد. خسته شدن از مردم و فرار از مسئولیت، انسان را از جایگاهش دور میکند، اما تحملِ سختیهای دیگران، عظمتِ او را ماندگار میسازد.
امام محمد تقی(ع) در این باره میفرمایند: «ما عَظُمَتْ نِعَمُ اللّه ِ عَلى اَحَدٍ إلاّ عَظُمَتْ إلَیْهِ حوائِجُ النّاسِ». یعنی هرگاه نعمت خدا بر کسی زیاد شود، نیازهای مردم نیز به سمت او سرازیر میشود. گاهی انسان تصور میکند افزایش درخواستها، نشانه ی سختی زندگی است، در حالی که این روایت، نگاه ما را تغییر میدهد و نشان میدهد که همین رجوع مردم، نشانهی وسعت نعمت الهی است.
آن حضرت(ع) هشدار میدهند که اگر کسی نتواند این مسئولیت را بپذیرد، نعمت الهی را به نابودی کشانده است. بسیاری از نعمتها، تنها با شکر زبانی باقی نمیمانند، بلکه با خدمت، صبر و تحمل حفظ میشوند. آبرو، محبوبیت، قدرت مدیریت و حتی علم، زمانی ماندگار خواهند بود که انسان آنها را در خدمت مردم قرار دهد، نه وسیلهای برای برتریجویی و فاصله گرفتن از دیگران.
همین معنا را امام حسین(ع) با بیانی لطیفتر بیان میفرمایند: «إنَّ حَوائِجَ النّاسِ اِلَیكُم مِن نِعَمِ اللّه ِ عَلَیكُم». یعنی نیازمند شدن مردم به شما، خود یک نعمت الهی است. بسیاری از انسانها آرزو دارند در زندگیشان اثرگذار باشند، اما نمیدانند که یکی از نشانههای اثرگذاری، همین است که مردم در سختیها به آنها مراجعه کنند و به آنها امید داشته باشند.
بر اساس این دیدگاه، انسان مؤمن نباید از مراجعهی مردم احساس خستگی یا بیارزشی کند. البته کمک کردن همیشه آسان نیست، اما هنر انسانهای بزرگ این است که در سختترین روزها، چراغ امید دیگران باقی بمانند. جامعه نیز در بحرانها، بیش از هر چیز به چنین انسانهایی نیاز دارد؛ کسانی که درها را نمیبندند و از بار مردم فرار نمیکنند.
در واقع، این دو روایت، یک معیار مهم برای سنجش عظمت انسان به ما ارائه میدهند. بزرگی، تنها در سخن گفتن، شهرت یا مقام اجتماعی نیست، بلکه در میزان تحمل انسان برای خدمت به دیگران آشکار میشود.
هرچه انسان ظرفیت بیشتری برای خدمت به مردم داشته باشد، خداوند نعمتهای بیشتری را نصیب او میکند. شاید به همین دلیل است که برخی انسانها در سختترین روزها، نهتنها کوچک نمیشوند، بلکه عظمت واقعیشان بروز میکند.
