در میان بناهای تاریخی تخت فولاد اصفهان، مسجدی با کاشی‌کاری‌های چشم‌نواز و رنگ‌های متفاوت وجود دارد که میان مردم به «مسجد صورتی» شناخته می‌شود؛ مسجد رکن‌الملک، بنایی قاجاری که بیش از یک قرن از ساخت آن می‌گذرد و هنوز هم در کنار ارزش معماری، محل برگزاری آیین‌های مذهبی است.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، اگر در میان آرامستان تاریخی تخت فولاد قدم بزنید، در میان انبوه تکیه‌ها و بناهای تاریخی، سردری کاشی‌کاری شده و متفاوت نگاه را به‌سوی خود جلب می‌کند؛ بنایی که پشت این سردر، حیاط‌ها، ایوان‌ها، گنبد فیروزه‌ای، شبستان‌های تابستانی و زمستانی و کتیبه‌هایی از شعر و آیات قرآن را در خود جای‌داده است. این بنا همان مسجد و مدرسه تاریخی رکن‌الملک است؛ مسجدی که به دلیل رنگ و ظرافت بخشی از کاشی‌کاری‌هایش، در سال‌های اخیر با عنوان «مسجد صورتی» نیز میان علاقه‌مندان به معماری و گردشگری شناخته می‌شود.
مسجدی که نام سازنده‌اش را گرفت مسجد رکن‌الملک در ابتدای تخت فولاد و در مجاورت تکیه محمدجعفر آباده‌ای قرار دارد و به همت میرزا سلیمان خان رکن‌الملک شیرازی، نایب‌الحکومه اصفهان در دوره ظل‌السلطان، ساخته شد. نام نخستین این بنا «مسجدالاقصی» بود، اما به‌تدریج در میان مردم به نام سازنده آن، یعنی رکن‌الملک، شهرت پیدا کرد.
کتیبه‌ها و ماده‌تاریخ‌های موجود در بخش‌های مختلف بنا نیز اطلاعاتی از روند ساخت و تکمیل مسجد در اوایل قرن چهاردهم هجری قمری ارائه می‌کنند. رکن‌الملک تنها یک مسجد نساخت؛ مجموعه‌ای شامل مسجد، مدرسه، آب‌انبار، حجره‌ها و آرامگاه را شکل داد که امروز یکی از نمونه‌های قابل‌توجه معماری مذهبی دوره قاجار در اصفهان به شمار می‌رود.
از یک شبستان تا گنبد فیروزه‌ای پس از عبور از سردر اصلی، حیاط کوچک مسجد و حجره‌های پیرامون آن دیده می‌شود. در ادامه، دالانی این بخش را به صحن اصلی متصل می‌کند؛ صحن بزرگی که گنبد فیروزه‌ای، چهار ایوان، رواق‌ها و حوض مرکزی آن، تصویری کامل از معماری مسجد ایرانی را پیش چشم بازدیدکننده قرار می‌دهد.
کاشی‌کاری‌های رنگارنگ، نقوش اسلیمی، کتیبه‌های قرآنی و اشعار رکن‌الملک در بخش‌های مختلف مسجد به چشم می‌خورد. در کنار این تزیینات، خط ثلث و نستعلیق استادان دوره قاجار نیز بخشی از هویت هنری بنا را شکل داده است.
مسجد دو شبستان تابستانی و زمستانی دارد. شبستان زمستانی برای حفظ گرمای بیشتر، پایین‌تر از سطح صحن ساخته شده و شبستان تابستانی نیز در بخش جنوبی مسجد و زیر گنبد اصلی قرار گرفته است.
در کنار بنا، آب‌انبار تاریخی و مدرسه نیز قرار داشته و آرامگاه میرزا سلیمان خان رکن‌الملک و همسرش نیز در مجموعه مسجد واقع شده است. اما قصه مسجد رکن‌الملک تنها به معماری و کاشی محدود نمی‌شود.
فلسفه شکل‌گیری آن با یک آیین مذهبی گره‌خورده است. بر اساس روایت‌های تاریخی، در دوره‌ای که خشکسالی و کم‌آبی اصفهان را با دشواری روبه‌رو کرده بود، رکن‌الملک از عالمان شهر برای برگزاری نماز استسقا درخواست کمک کرد.
پس از آن، آقا نجفی اصفهانی به رکن‌الملک پیشنهاد کرد مسجدی در تخت فولاد بنا کند تا میرزا رضا کلباسی در آن به وعظ و برگزاری دعای کمیل بپردازد. به‌این‌ترتیب، مسجدی در تخت فولاد شکل گرفت که از همان ابتدا قرار بود علاوه بر اقامه نماز، محل اجتماع مردم برای دعا و نیایش باشد؛ سنتی که بنا بر روایت‌های موجود، پس از گذشت بیش از یک قرن همچنان ادامه دارد.
رکن‌الملک؛ سیاستمداری که مسجد را به یادگار گذاشت محمود فروزبخش، کارشناس تاریخ معاصر و اصفهان‌پژوه با اشاره به جایگاه رکن‌الملک در تاریخ اصفهان اظهار داشت: رکن‌الملک حدود ۱۴۰ سال پیش در دوره‌ای که اصفهان شرایط سختی را تجربه می‌کرد، مسئولیت نایب‌الحکومه را بر عهده داشت و در کنار فعالیت‌های اداری، ارتباط نزدیکی با مردم داشت. وی افزود: برای شناخت رکن‌الملک باید توجه داشت که او در دوره‌ای فعالیت می‌کرد که بخش قابل‌توجهی از آثار تاریخی اصفهان از بین رفت، اما در منابع تاریخی، رکن‌الملک به‌عنوان شخصیتی شناخته می‌شود که ارتباط خود را با مردم حفظ کرده و تلاش داشته است در همان شرایط به امور آنان رسیدگی کند.
فروزبخش با اشاره به ویژگیهای شخصیتی رکن‌الملک بیان کرد: رکن‌الملک فردی اهلقلم، شعر و ادب بود و در حوزه روزنامهنگاری نیز فعالیت داشت و این موضوع نشان می‌دهد که فعالیت او تنها به مدیریت امور حکومتی محدود نمیشد. این کارشناس فرهنگ و تاریخ معاصر ادامه داد: رکن‌الملک در سختترین شرایط تلاش کرد نام نیکی از خود به جا بگذارد و مسجد و مدرسهای که امروز در تخت فولاد باقیمانده، یکی از مهمترین یادگارهای اوست.
جایی که علم، هنر و معماری به هم رسیدند فروزبخش با اشاره به ویژگیهای مسجد رکن‌الملک گفت: این مسجد از زیباترین مساجد دوره قاجار در اصفهان است و در آن میتوان تلفیقی از علم، ادب، هنر و معماری را مشاهده کرد. وی افزود: فلسفه اصلی ساخت مسجد این بود که مردم بتوانند شبهای جمعه در تخت فولاد حضور پیدا کنند و تا سحر به رازونیاز و برگزاری دعای کمیل بپردازند؛ موضوعی که نشان می‌دهد این بنا از ابتدا تنها با هدف ایجاد یک فضای معماری ساخته نشده است.
فروزبخش خاطرنشان کرد: مجموعه رکن‌الملک شامل مسجد، مدرسه، آب‌انبار و آرامگاه است و همه این بخشها با کاشی‌کاری و آجرکاری هنرمندانه در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند.
«مسجد صورتی»؛ نامی برای یک میراث قدیمی اگرچه نام تاریخی و شناختهشده این بنا «مسجد رکن‌الملک» است، اما جلوه متفاوت کاشیها و رنگ‌های بهکاررفته در تزیینات آن باعث شده عنوان «مسجد صورتی» نیز برای معرفی آن مورداستفاده قرار گیرد؛ عنوانی که بیش از آنکه نام تاریخی بنا باشد، توصیفی از جلوه بصری و رنگبندی کاشی‌کاری‌های مسجد است. این مسجد در کنار ارزش معماری، مجموعه‌ای از کتیبه‌های قرآنی، اشعار فارسی، خطوط ثلث و نستعلیق و یادگارهای دوره قاجار را در خود جای‌داده است؛ مجموعه‌ای که بازدید از آن، تنها تماشای یک بنای مذهبی نیست، بلکه فرصتی برای خواندن بخشی از تاریخ هنر، فرهنگ و زندگی اجتماعی اصفهان در بیش از یک قرن گذشته است.
امروز مسجد رکن‌الملک در ورودی تخت فولاد، همچنان در کنار کارکرد مذهبی خود، یکی از بناهای تاریخی شاخص این مجموعه به شمار می‌رود؛ بنایی که پشت رنگ و نقش کاشیهایش، روایت دوره‌ای از تاریخ اصفهان و سنتی مذهبی را برای نسل امروز حفظ کرده است.
سرپرست پایگاه میراث جهانی مسجد جامع اصفهان گفت: تاکنون هیچ فرونشستی در مسجد مشاهده نشده و پایش آن ادامه دارد.
سازمان هواشناسی با صدور هشدار نارنجی برای استانهای مختلف، نسبت به بارش‌های شدید، آبگرفتگی معابر و احتمال وقوع سیلاب در روزهای آتی هشدار داد.
