تفصیلی| واردات لوازم خانگی در بزنگاه ارزی؛ بازگشت یک مناقشه قدیمی

این حق مردم است که بدانند در شرایط جنگ اقتصادی، منابع ارزی کشور چگونه اولویت‌بندی می‌شود و چه ملاحظاتی در تصمیم‌گیری درباره واردات کالاهای مختلف در نظر گرفته شده است. ف ارس: آیا مطرح شدن واردات لوازم خانگی در کنار واردات خودرو، نشان‌دهنده تغییر رویکرد در سیاست واردات است؟

حاجی‌دلیگانی‌: "موضوع واردات خودرو را باز کردند؛ حالا بحث لوازم خانگی هم مطرح شده است." ما یک سؤال دیگر هم باید بپرسیم.

چرا هر زمان صحبت از حقوق مصرف کننده می‌شود، یکی از راه‌حل‌هایی که مطرح می‌شود واردات است؟ یک روز بحث واردات خودرو است، یک روز لوازم خانگی و روز دیگر یک کالای دیگر.

آیا واقعاً سیاست اقتصادی کشور باید این باشد که هر جا امکان واردات وجود دارد، یک مسیر جدید برای خروج ارز باز شود؟ در شرایط عادی، واردات می‌تواند ابزار رقابت باشد؛ اما در شرایط جنگ اقتصادی، واردات کالای دارای مشابه داخلی باید با وسواس چندبرابری بررسی شود.

ما مخالف واردات نیستیم. اما بین واردات دارو و مواد اولیه و تجهیزات تولید با واردات محصول نهایی کاملاً تفاوت وجود دارد.

بین وارد کردن چیزی که کشور به آن نیاز دارد و چیزی که خودش توان تولید آن را دارد، تفاوت وجود دارد. فارس: اهمیت صنعت لوازم خانگی در اقتصاد کشور تا چه اندازه است؟

حاجی دلیگانی‌: "پشت یک یخچال ایرانی فقط یک کارخانه نیست" مسئله لوازم خانگی را نباید ساده‌سازی کرد. وقتی یک یخچال یا ماشین لباسشویی در ایران تولید می‌شود، پشت آن فقط یک کارخانه نیست.

پشت آن قطعه‌ساز قرار دارد. پشت آن صنایع فولاد، پتروشیمی، پلاستیک، شیشه، مس و آلومینیوم قرار دارد.

پشت آن شرکت‌های دانش‌بنیان، مهندسان، تعمیرکاران، شبکه خدمات، حمل‌ونقل و توزیع قرار دارد. یعنی ما درباره یک زنجیره صنعتی بزرگ صحبت می‌کنیم که 300هزار اشتغال مستقیم و یک میلیون شغل غیر مستقیم ایجاد کرده است.

حالا اگر محصول نهایی خارجی را وارد کنیم، در واقع ممکن است بخشی از همین زنجیره ارزش داخلی تحت تأثیر قرار گیرد. در شرایطی که فشارهای خارجی بر تولید و اقتصاد ایران افزایش یافته است، آیا تصمیم‌های اقتصادی نباید به گونه‌ای باشد که از ظرفیت تولید داخلی و اشتغال موجود نیز حمایت شود؟

فارس: دستور رهبر انقلاب درباره واردات لوازم خانگی در سال ۱۴۰۰ چه اهمیتی در این بحث دارد؟

حاجی‌دلیگانی: "دستور رهبری درباره لوازم خانگی را نمی‌شود فراموش کرد" یک نکته دیگر هم وجود دارد که اتفاقاً باید خیلی جدی به آن توجه شود. در سال ۱۴۰۰، وقتی موضوع واردات لوازم خانگی کره‌ای مطرح شد، در نامه دفتر مقام معظم رهبری به رئیس‌جمهور وقت صراحتاً آمده بود: "این موضوع بسیار مهمی است.

اگر این خبر... راست باشد به‌معنی شکستن کمر شرکت‌های لوازم خانگی داخلی است که تازه توانسته‌اند قدری روی پا بایستند، جداً جلوی این مشکل را سد فرمایید."

پس از آن نیز دستور جلوگیری از واردات محصول نهایی لوازم خانگی به دستگاه‌های مربوط ابلاغ شد. این یعنی موضوع حمایت از تولید لوازم خانگی یک موضوع جدید و خلق‌الساعه نیست.

آن زمان هم هشدار داده شد که باز کردن در واردات می‌تواند به صنعت داخلی آسیب وارد کند و مهمتر از همه اینکه ایشان به صراحت فرمودند دستور ایشان مبنی بر ممنوعیت واردات را رسانه ای کنند تا در کتابها ثبت و آیندگان نیز بر این تصمیم پایدار بمانند. فارس: با وجود این سابقه، چه تفاوتی میان شرایط امروز و سال‌های گذشته وجود دارد که دوباره بحث واردات مطرح شده است؟

حاجی دلیگانی‌: سؤال من این است: چه اتفاقی افتاده که بعد از چند سال، همان مسئله دوباره دارد از یک مسیر دیگر مطرح می‌شود؟ آیا شرایط اقتصادی کشور بهتر شده؟

آیا منابع ارزی ما نامحدود شده؟ آیا تولید داخلی دیگر اهمیت ندارد؟

آیا جنگ اقتصادی تمام شده؟ اگر هیچ‌کدام از این اتفاقات نیفتاده، پس چه چیزی تغییر کرده که دوباره بحث باز کردن واردات مطرح شده است؟

فارس: مجلس برای بررسی این موضوع چه مطالبه‌ای از دولت و دستگاه‌های مسئول دارد؟ حاجی دلیگانی‌: مجلس باید درباره نحوه تخصیص منابع ارزی و آثار تصمیمات مربوط به واردات، نظارت دقیقی داشته باشد.

من به عنوان نماینده مجلس معتقدم موضوع لابی های گسترده برای آزادسازی واردات باید شفاف شود تا مردم بدانند در شرایط بحران ارزی و جنگ اقتصادی فعلی، چه میزان ارز برای واردات در نظر گرفته می‌شود؟ منبع ارز چیست؟

چه تعداد شغل تحت تأثیر قرار می‌گیرد؟ چه میزان از ظرفیت تولید داخلی تحت تأثیر قرار می‌گیرد؟

چه تاثیری بر نرخ ارز خواهد داشت؟ مهم‌تر از همه: چرا در شرایط جنگ اقتصادی، واردات محصول نهایی باید در اولویت تخصیص منابع ارزی کشور باشد؟

اگر پاسخ این سؤالات روشن نباشد، تصمیم‌گیری درباره آزادسازی واردات می‌تواند تبعات اقتصادی داشته باشد و نیازمند بررسی دقیق‌تر است. چون مردم حق دارند بدانند منابع محدود ارزی کشور کجا و با چه اولویتی هزینه می‌شود.

فارس: آیا سیاست واردات باید تحت تأثیر منافع گروه‌های مختلف اقتصادی قرار گیرد؟ حاجی‌دلیگانی: سیاست واردات باید بر اساس منافع اقتصاد کشور تعیین شود.

اقتصاد ایران نباید به گونه‌ای اداره شود که منافع یک بخش بر منافع بخش‌های دیگر غلبه کند. اگر تولیدکننده داخلی برای یک دلار ارز باید ماه‌ها در صف بماند، اما واردکننده محصول نهایی بتواند مسیر واردات خود را باز کند، لازم است درباره نحوه تخصیص منابع محدود کشور و آثار آن بر تولید داخلی بررسی بیشتری صورت گیرد.

امروز در این شرایط خطیر نمی توان نمی‌شود پشت شعار رقابت و حمایت از مصرف‌کننده، منابع محدود ارزی کشور را بدون توجه به آثار آن بر تولید داخلی اختصاص داد. فارس: چرا تخصیص هر دلار ارز در شرایط جنگ اقتصادی را باید یک تصمیم مهم در حوزه امنیت اقتصادی دانست؟

حاجی دلیگانی: تصمیم برای هزینه کرد هر یک دلار در جنگ اقتصادی، یک تصمیم امنیت اقتصادی است". امروز باید یک نگاه جدید به ارز داشته باشیم.

هر دلار فقط پول نیست. هر دلار در شرایط جنگ اقتصادی، یک تصمیم است.

اگر این دلار صرف واردات مواد اولیه شود، ممکن است کارخانه‌ای سرپا بماند. اگر صرف تجهیزات پزشکی شود، ممکن است جان بیماری نجات پیدا کند.

اگر صرف دارو شود، مستقیماً با سلامت مردم ارتباط پیدا می‌کند. اما اگر صرف واردات کالای نهایی شود که مشابه آن در کشور تولید می‌شود، باید پرسید: چرا باید ارز محدود کشور را از تولیدکننده داخلی بگیریم و به واردکننده محصول نهایی بدهیم؟

فارس: مطالبه شما از دولت درباره اولویت‌بندی تخصیص ارز چیست؟ حاجی‌دلیگانی‌: اگر واقعاً دغدغه مردم را دارید، اولویت ارز را مشخص کنید و داروهای ضروری مثل دارو، مواد اولیه بیاورید" من از دولت یک مطالبه روشن دارم: اگر دغدغه مردم و اقتصاد کشور را دارید، اولویت ارز را شفاف اعلام کنید.

بگویید در شرایط فعلی، دارو اولویت چندم است؟ مواد اولیه تولید چندم است؟

کالاهای اساسی چندم است؟ و لوازم خانگی نهایی دقیقاً در کجای این فهرست قرار دارد؟

مردم باید بدانند در شرایطی که کشور برای تأمین نیازهای حیاتی با محدودیت منابع مواجه است، چه کسی و با چه استدلالی تصمیم گرفته واردات لوازم خانگی را در دستور کار قرار دهد. فارس: در نهایت، مسئله اصلی درباره مطرح شدن دوباره واردات لوازم خانگی چیست؟

حاجی‌دلیگانی: من معتقدم آنچه امروز در حال رخ دادن است، فقط بحث واردات چهار قلم لوازم خانگی نیست. مسئله این است که آیا در شرایط جنگ اقتصادی، سیاست ارزی کشور بر اساس منافع ملی تعیین می‌شود و اولویت‌های اقتصادی و تولیدی کشور در آن لحاظ می‌شود؟

کشور امروز با فشارهای اقتصادی و محدودیت‌های جدی تجارت خارجی قرار دارد. مسیرهای هوایی و دریایی تحت فشار است، منابع ارزی محدود است و حتی تأمین دارو و کالاهای حیاتی با دشواری مواجه است.

در چنین شرایطی، تصمیم‌گیری درباره واردات محصول نهایی باید با توجه به همه این ملاحظات انجام شود. اجازه ندهیم شرایط جنگ اقتصادی موجب تصمیم‌هایی شود که به تولید داخلی و اشتغال کشور آسیب وارد کند.اگر واردات ضرورت دارد، مستنداتش را ارائه کنند.

اگر ارز دارد، منبعش را اعلام کنند و اگر به نفع مردم است، منطقش را توضیح دهند.اما اگر قرار است در شرایط محدودیت ارزی، منابع کشور صرف واردات کالایی شود که امکان تولید آن در داخل وجود دارد، مجلس باید درباره این تصمیم سؤال کند و دستگاه‌های مسئول باید پاسخگو باشند. امروز دیگر زمان تصمیم‌های عادی اقتصادی نیست.

امروز زمان اقتصاد جنگ است؛ و در اقتصاد جنگ، هر دلار ارز باید با توجه به اولویت‌های ملی و نیازهای اساسی کشور تخصیص پیدا کند.