آغاز سیزدهمین اجلاس سران سازمان دولت‌های تُرک در آنکارا

به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، نشست شورای سران کشورهای عضو «سازمان دولت‌های تُرک» در شهر آنکارا، پایتخت ترکیه، رسماً کار خود را آغاز کرد و «رجب طیب اردوغان» رئیس‌جمهور ترکیه از شرکت‌کنندگان در این اجلاس استقبال به عمل آورد.

سیزدهمین دوره اجلاس سران کشورهای عضو سازمان دولت‌های تُرک امروز در تالار نمایشگاه‌های مجتمع ریاست‌جمهوری «بش‌تپه» در شهر آنکارا تحت شعار محوری «قرن تُرک؛ وحدت در زبان، اندیشه و عمل» آغاز به کار کرد.

پیش از آغاز رسمی این نشست، آیین استقبال رسمی از رهبران کشورهای عضو برگزار شد و رئیس‌جمهور ترکیه به عنوان میزبان این دوره از اجلاس، از سران کشورها استقبال کرد.

تاکید اردوغان بر وحدت جهان تُرک و ضرورت دیپلماسی در خلیج فارس و فلسطین

رئیس‌جمهور ترکیه در سخنرانی خود در جمع شرکت‌کنندگان در این نشست، با تاکید بر اتحاد و پیوندهای برادرانه میان ملت‌های این حوزه اعلام کرد که در جهان تُرک هیچ جایی برای تفرقه، بیگانگی و اختلاف وجود ندارد.

رجب طیب اردوغان در بخشی از سخنان خود اظهار داشت: «در حلقه خانوادگی جهان تُرک هیچ جایی برای چنددستگی، دوری و اختلافات نیست؛ همه ما با یکدیگر متحد و همراه هستیم و به خواست خداوند، از ازل تا ابد برادر باقی خواهیم ماند.»

اردوغان همچنین در سخنرانی خود خاطرنشان کرد که ترکیه در دوره ریاست خود بر سازمان دولت‌های تُرک قصد دارد ظرفیت‌های نهادی انباشته‌شده در این سازمان را به دستاوردهای مشخص‌تری تبدیل کند.

رئیس‌جمهور ترکیه تصریح کرد که منطقه قفقاز جنوبی که در آن صلح و ثبات حکم‌فرما خواهد بود، فرصت‌های قابل توجهی را هم برای کشورهای منطقه و هم برای کل جهان تُرک ایجاد می‌کند.

وی همچنین با اشاره به وضعیت منطقه خلیج فارس یادآور شد که اختلافات موجود باید از مسیر دیپلماسی حل‌وفصل شود.

اردوغان تاکید کرد که دولت‌های تُرک باید تلاش‌های بیشتری را برای حل‌وفصل عادلانه مسئله فلسطین که همچنان به عنوان یک «زخم خونین» باقی مانده است، به کار گیرند.

محورهای اقتصادی و سیاسی نشست آنکارا و تصویب اسناد همکاری مشترک

انتظار می‌رود رهبران کشورهای تُرک‌زبان در جریان این نشست، موضوعات مرتبط با تقویت همکاری‌های سیاسی و اقتصادی، توسعه تجارت، سرمایه‌گذاری، پیوندهای حمل‌ونقل و لجستیکی، گردشگری، آموزش و تعاملات فرهنگی و بشردوستانه را بررسی کنند.

یکی دیگر از نکات مهمی که شرکت‌کنندگان قصد دارند درباره آن گفت‌وگو کنند، مسائل موجود در دستورکار منطقه‌ای و بین‌المللی است.

در گزارش رسمی مربوط به این اجلاس آمده است که در پایان این نشست، بیانیه پایانی و مجموعه‌ای از اسناد مشترک با هدف تقویت هرچه بیشتر همکاری‌ها میان کشورهای عضو سازمان دولت‌های تُرک به تصویب خواهد رسید.

کارنامه ریاست باکو بر سازمان دولت‌های تُرک با محوریت امنیت و ترانزیت

«بوغرا بکیر ایشیلاک» کارشناس مسائل سیاسی و دانشجوی دکتری دانشگاه دولتی سن‌پترزبورگ در رشته «روابط بین‌الملل، مطالعات جهانی و منطقه‌ای» عملکرد سازمان دولت‌های تُرک را در دوره ریاست جمهوری آذربایجان در سال‌های 2025 و 2026 میلادی تحلیل و مسیرهای توسعه این سازمان را در سال ریاست ترکیه پیش‌بینی کرد.

وی در ابتدا گفت: «دوره ریاست جمهوری آذربایجان مرحله‌ای موفق و مهم در تاریخ سازمان دولت‌های تُرک بود. جمهوری آذربایجان به عنوان کشوری که از نظر جغرافیایی ترکیه را به دولت‌های تُرک آسیای مرکزی متصل می‌کند، جایگاه ویژه‌ای در این سازمان دارد.

باکو به واسطه منابع انرژی، شبکه‌های پیشرفته حمل‌ونقل و سیاست خارجی فعال خود، نقش مهمی در همکاری‌های سیاسی و اقتصادی جهان تُرک ایفا می‌کند و حمایت‌های جمهوری آذربایجان از این سازمان اهمیت فراوانی برای آینده آن دارد.»

ایشیلاک در ادامه افزود: «باکو در دوره ریاست خود توجه ویژه‌ای به همکاری کشورهای عضو در سیاست و حوزه امنیتی معطوف کرد که گواه روشن آن، برگزاری اجلاس سازمان در شهر قبله در اکتبر سال 2025 میلادی با شعار صلح و امنیت منطقه‌ای بود.

مشخص است که چرا باکو به ثبات منطقه‌ای توجه ویژه دارد؛ زیرا این ثبات برای توسعه مسیرهای حمل‌ونقل، جذب سرمایه‌گذاری و تقویت پیوندهای اقتصادی میان کشورهای عضو اهمیت دارد و مذاکرات انجام‌شده در باکو درباره مسائل امنیتی و ابتکارات حوزه صنایع دفاعی نیز بخشی از همین رویکرد بود.»

این کارشناس سیاسی تاکید کرد: «جمهوری آذربایجان به افزایش جایگاه بین‌المللی سازمان دولت‌های تُرک توجه داشت که در این راستا باید به فرمت سازمان دولت‌های تُرک پلاس و ابتکارها برای کسب جایگاه ناظر در سازمان ملل متحد اشاره کرد.

من با ارزیابی قوبانیچ‌بیک اومورالی‌اف، دبیرکل سازمان دولت‌های تُرک که اعلام کرد ریاست جمهوری آذربایجان شتابی پویا و عملی به سازمان بخشید، موافق هستم؛ حمایت سیاسی قوی الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور آذربایجان نقشی تعیین‌کننده در این روند ایفا کرد و مهم‌ترین دستاورد باکو در سال جاری، تقویت وزن سیاسی سازمان بود.»

چشم‌انداز ریاست ترکیه در دوره جدید و گذار از شعار به پروژه‌های عملی

این پژوهشگر دانشگاه دولتی سن‌پترزبورگ همچنین انتظار خود را از فعال‌تر شدن مضاعف عملکرد سازمان دولت‌های تُرک در دوره ریاست ترکیه ابراز کرد و گفت: «ترکیه نه تنها به دلیل پیوندهای تاریخی و فرهنگی با سایر کشورهای عضو، بلکه به واسطه وزن سیاسی، ظرفیت اقتصادی و تماس‌های دیپلماتیک خود، جایگاه کشور پیشرو را در جهان تُرک و توسعه سازمان دولت‌های تُرک در اختیار دارد.

برای کشورهای آسیای مرکزی، ترکیه شریکی مهم در بخش‌هایی همچون دسترسی به بازارهای اروپایی، صنعت، فناوری، آموزش و صنایع دفاعی محسوب می‌شود و این واقعیت که رجب طیب اردوغان طی سال‌های متمادی در سطح سیاسی توجه ویژه‌ای به روابط با جهان تُرک داشته، سهم بسزایی در تقویت این سازمان ایفا کرده است.»

وی خاطرنشان کرد: «تبدیل شدن شورای دولت‌های تُرک به سازمان دولت‌های تُرک و تصویب سند چشم‌انداز جهان تُرک تا سال 2040 در اجلاس سال 2021 استانبول، رویدادهایی مهم در تاریخ سازمان بودند که نقش پیشروی آنکارا را نشان می‌دهند.

برعهده گرفتن ریاست دوره 2026 تا 2027 توسط ترکیه، از نظر تداوم ابتکارهای این کشور در سازمان اهمیت بالایی دارد. همچنین موضوع محوری اجلاس کنونی در آنکارا با عنوان قرن تُرک؛ وحدت در زبان، اندیشه و عمل و به ویژه تاکید بر وحدت در عمل بسیار مهم است؛ قرابت تاریخی میان دولت‌های تُرک باید بازتاب قوی‌تری در همکاری‌های نزدیک‌تر و پروژه‌های مشترک در بخش‌های تجارت، انرژی، حمل‌ونقل و سرمایه‌گذاری پیدا کند.»

این تحلیلگر سیاسی در پایان نتیجه گرفت: «باید انتظار داشت که در دوره ریاست ترکیه، پیشرفتی در تعاملات اقتصادی کشورهای عضو حاصل شود و هماهنگی سیاسی آن‌ها استحکام یابد. من معتقدم تقویت همکاری‌های سیاسی در دوره ریاست جمهوری آذربایجان می‌تواند به لطف ظرفیت‌های دیپلماتیک ترکیه به سطح جدیدی ارتقا یابد و انتظار دارم تحت هدایت ترکیه، سازمان دولت‌های تُرک هم همبستگی میان اعضای خود را تقویت کند و هم نفوذ خویش را در عرصه بین‌المللی افزایش دهد.»