موانع صادراتی سد راه تولید خرما؛ مشکلی که بار دیگر تکرار می شود

موانع زیرساختی و رویه‌های اداری

علاوه بر مسائل تعرفه‌ای، رویه‌های اداری و محدودیت‌های ناشی از کارت‌های بازرگانی نیز مزید بر علت شده است.

محدودیت سقف صادرات برای کارت‌های بازرگانی و مسدودسازی برخی از آن‌ها، صادرکنندگان را ناچار به استفاده از روش‌های پرهزینه‌ای مانند کارت‌های اجاره‌ای کرده که هزینه مضاعفی بر صادرات تحمیل می‌کند.

از سوی دیگر، هزینه‌های حمل‌ونقل دریایی به دلیل کمبود کانتینر و محدودیت‌های منطقه‌ای، چند برابر شده و مسیرهای زمینی نیز با ازدحام مرزی و صف‌های طولانی کامیون‌ها مواجه هستند.

نایب‌رئیس انجمن ملی خرمای ایران با انتقاد از نحوه ارزش‌گذاری غیرواقعی و غیرکارشناسی تعرفه‌های گمرکی، اعلام کرد: تعیین نرخ ۲ هزار و ۳۱۰ دلار برای هر تن خرما و رطب مضافتی از یک سال گذشته، مسیر «رفع تعهد ارزی» را برای تجار به میدانی پرخطر و پرهزینه تبدیل کرده است.

حامد بدرآبادی، افزود: با وجود برگزاری جلسات و مکاتبات متعدد با معاونت بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی، دفتر میوه‌های گرمسیری و دفتر ارزش گمرک، این نرخ غیرمنطقی همچنان پابرجاست و مورد مخالفت فعالان این صنعت قرار دارد.

وی همچنین، از صدور دستور ناگهانی ممنوعیت صادرات به بهانه تأمین امنیت غذایی انتقاد می کند و ادامه می دهد: این تصمیم ناگهانی، منجر به دپوی حجم عظیمی از محصول در سردخانه‌ها شد و همچنان این خرما در سردخانه ها انبار شده است.

رئیس دفتر اتاق کرمان در شرق استان کرمان با اشاره به هزینه های حمل و نقل می گوید: هزینه حمل نقل نیز بار مضاعفی بر دوش کشاورزان ایجاد کرده است.

بدرآبادی، با تأکید بر لزوم تغییر ریل‌گذاری در تصمیم‌سازی‌های کلان صنعت خرما، خواستار مشارکت واقعی و مؤثر بخش خصوصی در این فرآیند شد.

وی خاطرنشان می کند: تمامی تصمیمات مرتبط با این محصول استراتژیک باید با مشورت و نظر کارشناسی انجمن‌های تخصصی، به‌ویژه انجمن خرما که اعضای آن از دل تولید و تجارت برخاسته‌اند و بر نبض بازار آگاه‌اند، اتخاذ شود و تنها در این صورت است که می‌توان از تکرار تصمیمات ناگهانی و آسیب‌زا که امنیت شغلی هزاران خانوار را تحت تاثیر قرار می دهد، جلوگیری به عمل آورد.

تعرفه یکسان، ظلم به خرمای مرغوب است

یکی از صادرکنندگان خرما در شهرستان بم که بیش از دو دهه در این حوزه فعالیت دارد، به خبرنگار می گوید: مهم‌ترین مشکل کنونی، اعمال تعرفه‌های یکسان برای ارقام مختلف خرماست.

به گفته محمد عسکری، وقتی برای خرمای مضافتی و کلوته که از مرغوب‌ترین ارقام کشور محسوب می‌شوند، همان تعرفه‌ای اعمال می‌شود که برای خرمای درجه چندم و بی‌کیفیت تعیین شده، دیگر صادرکننده انگیزه‌ای برای عرضه محصول درجه یک به بازارهای جهانی ندارد.

این صادرکننده با اشاره به اینکه سال گذشته بخش قابل توجهی از محصول مرغوب منطقه به دلیل همین سیاست ها در سردخانه‌ها ماند، خواستار اصلاح فوری نظام تعرفه‌ای بر اساس کیفیت محصول شد و می افزاید: تا این مشکل حل نشود، صادرات خرمای شرق کرمان نمی‌تواند جایگاه واقعی خود را در بازارهای جهانی پیدا کند.

صادرکننده دیگری از شهرستان فهرج که سال‌ها در حوزه صادرات خرما به کشورهای آسیای میانه و روسیه فعالیت می‌کند، با انتقاد از تصمیمات ناگهانی و مقطعی برای ممنوعیت صادرات، در گفتگو با مهر می گوید: این تصمیمات صنعت خرما را تحت تاثیر قرار داده است.

به گفته او، درست زمانی که محموله‌های خرما برای صادرات آماده و قراردادها با خریداران خارجی نهایی شده بود، ممنوعیت صادرات اعلام شد و همین امر موجب شد محموله‌ها در گمرک بمانند و بخشی از آن‌ها به دلیل تأخیر، غیرقابل استفاده شوند.

قیمت‌گذاری غیرواقعی و موانع ارزی

مجید هادی زاده،تولید کننده خرما از شهرستان نرماشیر، با اشاره به مشکلات ناشی از قیمت‌گذاری غیرواقعی در مبادی گمرکی می گوید: نرخ‌هایی که برای هر تن خرما در دفاتر ارزش‌گذاری تعیین می‌شود، با هزینه‌های واقعی تولید و قیمت‌های بازار فاصله معناداری دارد.

به گفته او، وقتی صادرکننده ملزم می‌شود ارز حاصل از صادرات را با نرخی غیرواقعی برگرداند، عملاً حاشیه سود او از بین می‌رود و در بسیاری از موارد، صادرات به ضرر تبدیل می‌شود.

این صادرکننده همچنین با اشاره به محدودیت‌های کارت‌های بازرگانی ادامه می دهد: سقف صادرات پایین و مسدودسازی برخی کارت‌ها، او را ناچار به استفاده از کارت‌های اجاره‌ای کرده که هزینه مضاعفی بر هر کیلوگرم صادرات تحمیل می‌کند.

وی با بیان اینکه هزینه‌های حمل‌ونقل نیز به دلیل کمبود کانتینر افزایش یافته، گفت: مجموع این عوامل، قیمت تمام‌شده خرمای ایران را در بازارهای هدف افزایش داده است.

تعرفه‌های یکسان، قیمت‌گذاری‌های غیرواقعی، ممنوعیت‌های ناگهانی و موانع ارزی، مجموعه عواملی هستند که دست‌به‌دست یکدیگر داده و صادرات خرمای شرق کرمان را با مانع روبرو کرده اند.

ساری- مرکبات مازندران در حالی روانه بازار می‌شود که افزایش هزینه‌های تولید، نوسان قیمت و چالش‌های صادرات، سهم باغداران از سود طلای نارنجی را امسال کاهش داده است.