مدرسه‌ها به هوش مصنوعی «نه» می‌گویند

به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، حالا دیگر هوش مصنوعی آن‌قدر وارد زندگی‌مان شده که برای خیلی از کارها اولین چیزی که به ذهنمان می‌رسد، پرسیدن از هوش مصنوعی است. سؤال داریم، از آن می‌پرسیم؛ متن می‌خواهیم، برایمان می‌نویسد؛ ایده می‌خواهیم، چند ایده پشت سر هم ردیف می‌کند و حتی اگر ندانیم دقیقاً دنبال چه چیزی هستیم هم می‌تواند چند مسیر پیش پایمان بگذارد.

هوش مصنوعی می‌تواند یک دستیار خیلی خوب باشد. یک مفهوم سخت درسی را برایمان توضیح دهد، کمک کند موضوعی را بهتر بفهمیم، نوشته‌مان را اصلاح می‌کند و....

دنیا برای نوجوان‌ها ترمز هوش مصنوعی را می‌کش د این روزها خبرهایی از کشورهای مختلف درباره محدود کردن استفاده نوجوانان از هوش مصنوعی منتشر می‌شود. در نیویورک، استفاده مستقیم دانش‌آموزان از هوش مصنوعی برای انجام فعالیت‌های درسی در پایه‌های دوم تا هشتم در سال تحصیلی جدید متوقف شده است.

در دبیرستان اما قرار نیست AI به‌طور کامل کنار گذاشته شود؛ استفاده از آن در برنامه‌های محدود و تأییدشده امکان‌پذیر است و قرار است دانش‌آموزان درباره استفاده مسئولانه و تفکر انتقادی نسبت به AI آموزش ببینند. این سیاست حدود ۶۰۰ هزار دانش‌آموز را دربرمی‌گیرد.

در صفحه رسمی NYC Public Schools، صدراعظم مدارس نیویورک، Kamar Samuels، می‌گوید مدارس باید جایی باشند که دانش‌آموزان فکر کنند، بخوانند، بنویسند، استدلال کنند، مسئله حل کنند و با دشواری‌ها دست‌وپنجه نرم کنند؛ همچنین تأکید می‌کند رابطه با معلم و همکلاسی بخش مرکزی یادگیری است و سیاست جدید برای محافظت از «ارتباط انسانی، کنجکاوی و خلاقیت» طراحی شده است. نگرانی گسترش استفاده از هوش مصنوعی برای چیست؟

در اروپا هم بحث محدودیت سنی برای استفاده از فناوری‌های مبتنی بر هوش مصنوعی جدی‌تر شده است. حتی برخی متخصصان صنعت فناوری هم حالا درباره وابستگی بیش از حد کودکان به AI هشدار می‌دهند.

تام سیگل، مدیر پیشین بخش Trust & Safety گوگل، اخیراً درباره پدیده‌ای به نام «واگذاری شناختی» هشدار داده؛ یعنی وقتی انسان به جای اینکه خودش فکر کند، پاسخ و حل مسئله را به AI می‌سپارد. نوجوانی فقط دوره‌ای برای درس خواندن و گرفتن نمره نیست.

نوجوانی اوج خلاقیت و رهایی در فکر کردن و کندوکاو کردن است؛ دوره‌ای که آدم قرار است چیزهای مختلف را امتحان کند، سؤال بپرسد، اشتباه کند، دوباره شروع کند و کم‌کم بفهمد به چه چیزی علاقه دارد و در چه کاری می‌تواند متفاوت باشد. همین سال‌هاست که پایه‌های زندگی بزرگسالی ساخته می‌شود.

خیلی از چیزهایی که بعدها اسمشان را می‌گذاریم «استعداد» یا «تخصص»، از همین کنجکاوی‌های ساده و گاهی بی‌هدف نوجوانی شروع می‌شوند. باید یک مسئله را آن‌قدر بالا و پایین کنید تا بالاخره چیزی در ذهنتان جرقه بزند.

وقتی ایده‌ها را هم از هوش‌مصنوعی می‌گیریم هوش مصنوعی از آسمان ایده نمی‌آورد. مدل‌های هوش مصنوعی با حجم بسیار زیادی از داده‌ها آموزش می‌بینند و از الگوهایی که در این داده‌ها یاد گرفته‌اند برای تولید پاسخ‌های جدید استفاده می‌کنند.

هوش مصنوعی می‌تواند چیزهایی را که یاد گرفته با هم ترکیب کند. دنیا به فکر تازه احتیاج دارد آیا اینکه یک دانش آموز تکالیفش را سریع انجام دهد کافی است؟

پژوهش Common Sense Media آمارهایی دارد که نمی‌شود ساده از کنارشان گذشت. در میان نوجوانانی که از AI استفاده می‌کنند، ۳۸ درصد گفته‌اند استفاده از آن باعث می‌شود ایده‌های کمتری از خودشان تولید کنند و ۳۹ درصد گفته‌اند وقتی AI تکالیفشان را انجام می‌دهد، احساس می‌کنند بخشی از یادگیری را از دست می‌دهند.

هوش مصنوعی می‌تواند از چیزهایی که انسان‌ها تا امروز تولید کرده‌اند استفاده کند، آنها را کنار هم بگذارد، الگوهایشان را پیدا کند و چیزهای تازه‌ای بسازد. اما اگر قرار باشد دنیا فقط همین کار را بکند، بالاخره به جایی می‌رسیم که مدام داریم چیزهای گذشته را با شکل‌های تازه تکرار می‌کنیم.

یک چیز تازه باید از جایی وارد این چرخه شود یک انسان باید یک ایده جدید بدهد؛ یک سؤال تازه مطرح کند؛ یک راهی را امتحان کند که قبلاً کسی امتحان نکرده است. آن‌وقت هوش مصنوعی هم می‌تواند از آن چیز جدید یاد بگیرد و در ترکیب‌های بعدی از آن استفاده کند.

اگر قرار باشد همه‌چیز را هوش مصنوعی از ایده‌های قبلی بسازد، چه کسی قرار است ایده بعدی را به دنیا بدهد؟ نوجوان هایی که همین امروز پشت این نیمکت های دوستداشتنی نشسته اند.

نه فقط برای نمره و امتحان؛ برای اینکه ذهنشان پر از سؤال، دانش و تجربه شود. کتاب می‌خوانند، تحقیق می کنند، چیزهای مختلف را امتحان می‌کنند، اشتباه می‌کنند، شکست می‌خورند و دوباره می‌سازند.

و البته از هوش مصنوعی هم استفاده کنند. از آن سؤال بپرسند، از آن کمک بگیرند، با آن تمرین کنند، از آن بخواهند یک موضوع سخت را توضیح دهد یا ایرادهای کارشان را پیدا کند.

اما اجازه ندهند استفاده بی‌حدومرز از AI مانع رشد و پرورش خلاقیتشان شود. شاید حالا بفهمیم چرا یک زمانی ماشین‌حساب هم سر کلاس ممنوع بود.

منابع https://www.schools.nyc.gov/about-us/news/newsletter---nyc-public-schools-plus-you https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20251013IPR30892/new-eu-measures-needed-to-make-online-services-safer-for-minors https://www.reuters.com/legal/litigation/ex-google-safety-chief-warns-ai-could-harm-children-more-than-social-media-did-2026-09-22/