تحریم، محدودیت ارتباطات علمی و کمبود برخی زیرساختهای پیشرفته، مسیر پژوهش در دانشگاه تهران را با چالشهایی مواجه کرده است؛ با این حال این دانشگاه چهار حوزه سلامت، هوش مصنوعی، کوانتوم و پایداری و تغییر اقلیم را بهعنوان اولویتهای اصلی پژوهشی دنبال میکند.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، دانشگاه تهران در سال جدید چهار حوزه «سلامت»، «هوش مصنوعی»، «کوانتوم» و «پایداری و تغییر اقلیم» را بهعنوان اولویتهای اصلی پژوهشی خود تعیین کرده است؛ اولویتهایی که قرار است با حمایت از گروههای پژوهشی، هستههای علمی و آزمایشگاههای فعال دنبال شوند. در کنار تعیین این اولویتها، چالشهایی همچون محدودیت ارتباطات علمی بینالمللی، دشواری تأمین تجهیزات و زیرساختهای پژوهشی و ضرورت تقویت آزمایشگاهها، از مسائل مهم پیشروی دانشگاه تهران است؛ موضوعاتی که پس از حادثه انفجار کپسول در یکی از آزمایشگاههای دانشگاه نیز بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است.
منوچهر مرادی سبزوار معاون پژوهشی دانشگاه تهران در گفتوگویی با خبرنگار، درباره اولویتهای پژوهشی دانشگاه، وضعیت ارتباطات علمی، همکاریهای بینالمللی، توسعه زیرساختهای پژوهشی و آخرین وضعیت بررسی حادثه آزمایشگاه توضیح داده است. ۴ اولویت اصلی پژوهشی دانشگاه تهران فارس: دانشگاه تهران در دوره جدید چه اولویتهایی را برای فعالیتهای پژوهشی خود تعیین کرده است؟
مرادی سبزوار: ما چهار حوزه را بهعنوان اولویتهای اصلی پژوهشی دانشگاه تهران انتخاب کردهایم؛ حوزه سلامت، هوش مصنوعی، کوانتوم و پایداری و تغییر اقلیم. در حوزه سلامت هم موضوعاتی مانند سلامت دیجیتال یا سلامت الکترونیک، سالمندی، علوم اعصاب و علوم شناختی مورد توجه هستند.
قرار است از گروههای پژوهشی فعال و آزمایشگاههایی که در این چهار حوزه فعالیت جدی دارند، حمایت کنیم. در کنار این موضوع، بنیاد علم نیز در قالب طرح «جهش» حمایتهایی را در نظر گرفته است که هدف آن کمک به وضعیت دانشگاهها و جلوگیری از افت بیشتر جایگاه آنها در رتبهبندیهای بینالمللی است.
البته شرایط را میتوان به درمان بیماریهایی مانند آلزایمر یا پارکینسون تشبیه کرد؛ ممکن است درمان نتواند همه آثار بیماری را برگرداند، اما میتواند سرعت افت را کاهش دهد. در شرایط فعلی هم تلاش ما این است که روند افت را متوقف یا کند کنیم.
چالشهای پژوهش در شرایط فعلی فارس: مهمترین چالش دانشگاه تهران برای پیشبرد این برنامهها چیست؟ مرادی سبزوار: در یکسالونیم گذشته که من در این مسئولیت بودهام، اتفاقات مختلفی رخ داده است؛ از جنگ گرفته تا حدود سه ماه قطعی اینترنت در سال گذشته، مسائل دیماه و بعد هم تحریمهای جدید.
همه این اتفاقات روی فعالیت علمی اثر گذاشته است. امروز حتی انتشار مقاله هم بسیار سخت شده و ارتباطات بینالمللی ما با مشکل مواجه است.
بخشی از این مشکلات ناشی از تحریمهاست و بخشی هم به محدودیتهایی برمیگردد که در داخل ایجاد شده است. اگر ارتباطات علمی را محدود کنیم، این مسئله فقط روی رتبهبندی دانشگاهها اثر نمیگذارد، بلکه میتواند بر تولید علمی کشور هم تأثیر داشته باشد.
مسئله فقط رتبهبندی دانشگاهها نیست فارس: چرا حفظ ارتباطات علمی بینالمللی را تا این اندازه مهم میدانید؟ مرادی سبزوار: باید توجه کنیم که مسئله فقط رتبهبندی دانشگاه نیست.
در دنیا پژوهش در حال انجام است و کشورها سرمایهگذاری میکنند. بنابراین اگر ارتباطات علمی خودمان را محدود کنیم، از جریان علمی دنیا فاصله میگیریم.
بسیاری از مسائل کشور، از امنیت غذایی و آب و تغییر اقلیم گرفته تا سلامت، سالمندی و سلامت دیجیتال، نیازمند استفاده از دانش و تجربه جهانی است. اگر ارتباطات علمی محدود شود، پژوهشگر نمیتواند از تجربیات دیگران استفاده کند و دیگران هم نمیتوانند از ظرفیت علمی ما استفاده کنند.
به نظر من اگر نگرانی درباره نفوذ یا مسائل دیگر وجود دارد، باید با آموزش، اطلاعرسانی و هوشیاری استادان، دانشگاه و دانشجویان با آن برخورد کرد. نمیتوان برای حل یک مسئله، ارتباطات علمی را بهصورت کلی محدود کرد؛ چون چنین محدودیتی میتواند به تولید علمی کشور آسیب بزند.
همکاری با چین و دسترسی به ظرفیتهای محاسباتی فارس: در چنین شرایطی، همکاری علمی با کشورهای دیگر چه ظرفیتی برای دانشگاه تهران ایجاد میکند؟ مرادی سبزوار: چین امروز از نظر تجهیزات محاسباتی، بودجه، نیروی انسانی و دانشگاههای قدرتمند ظرفیت بالایی دارد و تعدادی از دانشگاههای این کشور در جمع ۱۰ دانشگاه برتر دنیا قرار دارند.
ما میتوانیم از این ظرفیتها استفاده کنیم و با چین و کشورهای دیگر همکاری داشته باشیم. بهخصوص در حوزه هوش مصنوعی، مدلهای زبانی بزرگ به توان محاسباتی بسیار زیادی نیاز دارند و ما در ایران چنین ظرفیتی را در آن مقیاس نداریم.
بنابراین باید بتوانیم با کشورهایی که این امکانات را دارند همکاری کنیم و از ظرفیت محاسباتی آنها استفاده کنیم. این همکاری میتواند به پژوهشگران ما کمک کند تا از امکاناتی استفاده کنند که در داخل کشور در اختیار نداریم.
بازنگری در وضعیت تجهیزات و آزمایشگاهها فارس: در بخش زیرساختهای پژوهشی و تجهیزات آزمایشگاهی چه اقداماتی انجام شده است؟ مرادی سبزوار: در بودجه عادی دانشگاه، اعتبارات مربوط به تجهیزات وجود دارد.
بعد از اتفاقی که رخ داد، تجهیزات و آزمایشگاهها را دوباره بررسی کردیم. مشخص شد بسیاری از سیلندرها و تجهیزات قدیمی هستند، اما این به معنای غیرقابل استفاده بودن آنها نیست.
با این حال، به دلیل عمر بالای برخی تجهیزات، نیازمند مراقبت و توجه بیشتری هستند. با حمایت معاونت علمی و ریاستجمهوری، بررسی برخی آزمایشگاهها را بهصورت جدیتر دنبال کردیم.
تعدادی از آزمایشگاهها تحت نظارت قرار گرفتند تا کیفیت کار آنها بررسی و برای تقویتشان اقدام شود. از مشاوران خوب استفاده کردیم و برای برخی حوزههای پژوهشهای بنیادی، تجهیزات جدید خریداری شد.
این تجهیزات نیز وارد شبکه آزمایشگاههای کشور میشوند تا امکان استفاده از آنها برای پژوهشگران سراسر کشور فراهم باشد. راهاندازی دوباره تجهیزات بلااستفاده فارس: آیا در این بازنگری، تجهیزات بلااستفاده نیز مورد توجه قرار گرفته است؟
مرادی سبزوار: بله. حتی برخی دستگاههای گرانقیمتی که به دلیل مشکلات مختلف یک یا دو سال بلااستفاده مانده بودند، دوباره راهاندازی شدند و در شبکه آزمایشگاهها قرار گرفتند.
این تجهیزات میتوانند مورد استفاده دانشگاه تهران و پژوهشگران سراسر کشور قرار بگیرند. حمایت وزارت علوم و معاونت علمی در این زمینه خوب بوده است.
اگر بخواهیم آن را با چهار دهه گذشته مقایسه کنیم، شاید قدم بزرگی نباشد، اما برای امسال اقدام خوبی است و امیدواریم حمایت ریاستجمهوری و وزارت علوم ادامه پیدا کند. حمایت از آزمایشگاههای پژوهشهای بنیادی فارس: طرح «آتف» و حمایت از آزمایشگاههای پژوهشی چه جایگاهی در برنامههای جدید دارد؟
مرادی سبزوار: طرح «آتف» را آقای دکتر ابطحی معاون پژوهشی وزارت علوم در یکی از جلسات مطرح کردند. این طرح برای آزمایشگاههایی است که قرار است کارهای بنیادی و در سطح بینالمللی انجام دهند و بتوان آنها را تقویت کرد.
ما از این طرح استقبال میکنیم و امیدواریم بتواند به تقویت آزمایشگاههایی که در پژوهشهای بنیادی فعالیت میکنند کمک کند. آخرین وضعیت بررسی حادثه آزمایشگاه فارس: پس از حادثه انفجار کپسول گاز در یکی از آزمایشگاههای دانشگاه تهران، موضوع ایمنی کپسولها و تجهیزات تحت فشار مورد توجه قرار گرفت.
بررسیهای دانشگاه درباره این حادثه به چه نتیجهای رسیده است؟ مرادی سبزوار: پرونده ماجرای انفجار کپسول در حال بررسی است.
ما با سازمانهایی که بیرونی هستند و استانداردها را میشناسند، بررسی کردیم و گزارش خودمان را منتقل کردیم و آنها هم در حال بررسی هستند. در حال حاضر نشستهای مختلفی با سازمانها و واحدهای مختلفی که کپسولها، آن کپسول خاص و کپسولهای دیگر را فراهم میکنند، برگزار شده است.
هنوز جمعبندی کامل نشده که ما بتوانیم چیزی را اعلام کنیم و منتظر اعلام نتیجه هستیم. بمنظور دسترسی پایدار به اخبار و مطالب ما، آخرین نسخه اپلیکیشن را میتوانید از اینجا و در فروشگاههای « کافه بازار » و « مایکت » دانلود و نصب کنید.
مدیرکل ثبت احوال خراسان رضوی گفت: بر اساس تعریف شورای ملی سالمندان، ۱۱.۳ درصد جمعیت این استان را افراد بالای ۶۰ سال تشکیل میدهند و گناباد با ۱۴ درصد جمعیت سالمند، پس از داورزن و کلات، سومین شهر سالمند استان است.
متخصص بیماریهای سالمندان با تأکید بر ضرورت توجه سالمندان به حفظ توان جسمی خود گفت: به بهانههای مختلف و باورهای غلطی که میگویند فرد دیگر سنش بالا رفته، گول نخورید؛ انسان میتواند تا ۸۰ سالگی نیز عضلات خود را حفظ کند.
بر ضرورت گسترش نگاه سالمندمحور در مراکز درمانی تأکید میکند. بیمارستان دوستدار سالمند تنها بیمارستانی نیست که خدمات درمانی به سالمندان ارائه میدهد؛ بلکه محیط، مسیرهای دسترسی، تابلوهای راهنما، نحوه ارتباط کارکنان، زمان انتظار، طراحی فضاها و حتی شیوه ارائه اطلاعات باید با نیازهای این گروه متناسب باشد.