یادداشت| فتح قله‌های علم و عمل در سایه جنگ

به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، یوسف نوری وزیر اسبق آموزش و پرورش در یادداشتی که در اختیار قرار داد با خوانش راهبردی از پیام رهبر معظم انقلاب به نخبگان علمی و ورزشی نوشت: درخشش دانش‌آموزان و جوانان ایرانی در میادین علمی و ورزشی، این روزها به یکی از بزرگ‌ترین سرمایه‌های معنوی و ملی کشور تبدیل شده است. کسب 18 مدال طلا، 16 نقره و 17 برنز در المپیادهای جهانی 2026 در شرایطی که جنگ و محدودیت‌ها مسیر آماده‌سازی را دشوار کرده بود، و همچنین افتخارات کم‌سابقه ورزشی، نشان از یک حقیقت دارد: ایرانِ قوی، بر پایه استعداد، ایمان و اراده جوانانش بنا شده است.

در چنین فضایی پیام رهبر معظم انقلاب، حضرت آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای (مدظله‌العالی) به مناسبت تقدیر از نخبگان، نه یک تقدیرنامه ساده، بلکه یک نقشه راه تمدنی برای آینده ایران است.

پیام 4 آبان 1405 رهبر معظم انقلاب، بر چند رکن اساسی استوار است که هر یک، پنجره‌ای به سوی آینده می‌گشاید: نخست، نخبگی به‌عنوان؛ نعمت و موهبت الهی که مسئولیت شکر عملی را بر دوش صاحب آن می‌گذارد؛ دوم، نخبه به‌عنوان؛ عنصر مؤثر در جامعه که از استعدادش برای رشد خود و جامعه به‌صورت توأمان استفاده می‌کند؛ سوم، گسترش جغرافیای نخبگی فراتر از علم و ورزش به هر نوع ممتاز بودنِ مثبت و مطلوب؛ چهارم، پیوند نخبگی با جهاد و ایثار(از ریزعلی خواجوی‌ها تا علی لندی‌ها)؛ و پنجم، تأکید بر «خیزش علمی» به‌عنوان یک نیاز ملی. این ارکان، پیام را از یک توصیه به یک بیانیه راهبردی تبدیل می‌کند.

اگر این پیام را در کنار منظومه فکری امام شهید و رهبر شهید امت اسلامی(قدس سره) بخوانیم، درمی‌یابیم که نخبگی در این نگاه، یک ثروت ملی است، نه یک افتخار فردی. رهبر شهید انقلاب در دیدار با مدال‌آوران المپیادهای علمی، آنان را «مایه امیدواری فراوان، عمیق و حقیقی» خواندند و تصریح کردند: کشور به یک خیزش علمی نیاز دارد و نخبگان جوان عامل اصلی تأمین این نیاز ملی هستند.

ایشان با تأکید بر اینکه؛ شماها یک ثروتید برای کشور، ارزش وجودی نخبگان را بسیار فراتر از مدال‌ها دانستند و فرمودند: شماها می‌توانید یک فضای نامطلوب را تبدیل کنید به یک فضای صددرصد مطلوب. شما می‌توانید تاریخ را عوض کنید.

این کلام نورانی، امروز چراغ راه ما در مسیر خدمت به نخبگان این ملت است. پیام 4 آبان 1405، حلقه‌ای از یک زنجیره است.

در پیام حج، مبانی توحیدی، هویتی و اخلاقی جامعه مطلوب ترسیم می‌شود. در پیام روز معلم و کارگر، علم و عمل به‌عنوان دو بال پیشرفت معرفی می‌شوند و معلم و کارگر به‌عنوان حاملان جهاد فرهنگی و اقتصادی.

در پیام هفته دولت، بر توجه فراراهبردی به فرهنگ، تعلیم و تربیت تأکید می‌شود. در پیام بازگشایی مدارس، مدرسه و دانشگاه کانون تولید نسل حامل این آینده دانسته می‌شوند.

و اکنون در پیام نخبگان، این زنجیره کامل می‌شود: مدرسه کانون تولید است، معلم معمار آن، و نخبه، حامل و پیشران آینده. این پنج پیام، پنج حلقه از یک منظومه واحدند که همه به «تمدن نوین اسلامی ختم می‌شوند.

یکی از عمیق‌ترین بخش‌های پیام، تعریف نخبه است: نخبه شخصی نیست که به صرف دارا بودن استعداد و هوش قابل توجه همچون تافته‌ای جدا بافته تنها به امیال زودگذر و شخصی فکر کند؛ نخبه آن شخصی است که دغدغه رشد استعدادش را دارد و خود را یک عنصر مؤثر در جامعه تعریف می‌کند. این تعریف، نخبه را از یک مدال‌آور به یک معیار سرمایه انسانی ارتقا می‌دهد.

در این منظومه، نخبه صرفاً یک متخصص آینده نیست؛ او انسانی عالم، اخلاقی، هویت‌مند، خلاق، توانمند و مسئول در برابر خدا، مردم، خانواده و سرزمین خویش است. و این همان نقطه‌ای است که پیام نخبگان را به پیام بازگشایی مدارس و پیام معلم پیوند می‌زند.

تحقق این تعریف را می‌توان در مصادیق عینی سال 2026 مشاهده کرد؛ جایی که دانش‌آموزان ایرانی، در سخت‌ترین شرایط، قله‌های علم و عمل را فتح کردند. سال 2026 برای دانش‌پژوهان ایرانی، سال؛ فتح قله‌های ناممکن بود.

در حالی که جنگ و محدودیت‌های بین‌المللی، دسترسی دانش‌آموزان به منابع علمی و اینترنت را مختل کرده بود، آنان در المپیاد جهانی هوش مصنوعی برای نخستین بار مدال طلا کسب کردند و ایران به جمع 15 کشور برتر جهان رسید. در المپیاد جهانی نجوم و اخترفیزیک، تیم پنج‌نفره ایران برای سومین سال پیاپی قهرمان جهان شد، پنج مدال طلا گرفت و برای نخستین بار، رتبه‌های اول، دوم و سوم انفرادی جهان و تمامی جوایز انفرادی به نمایندگان ایران رسید.

در فیزیک، ایران با سه طلا و دو نقره، بهترین نتیجه 20 سال اخیر خود را رقم زد و برای نخستین بار جام بخش تجربی این المپیاد را از آن خود کرد؛ جایزه‌ای که پیش از این در انحصار چین و کره جنوبی بود.

در ریاضی، تیم ایران در رقابت 49 تیمی چین قهرمان شد و در جغرافیا، تیم کاملاً دخترانه ایران رتبه نخست جهان را کسب کرد. این‌ها تنها بخشی از 18 مدال طلا، 16 نقره و 17 برنز سال 2026 است؛ رکوردی تاریخی که در اوج فشار و محرومیت به دست آمد و ثابت کرد؛ العلم سلطان؛ علم، سلطان میدان‌های سخت است.

در کنار علم، ورزش نیز میدان دیگری برای فتح قله‌ها بود. دانش‌آموزان ورزشکار ایران در ژیمنازیاد جهانی بحرین و صربستان، در حالی که کشور در شرایط جنگی و محدودیت‌های اقتصادی قرار داشت، موفق به کسب 133 مدال رنگارنگ (شامل 55 مدال طلا) شدند و مقام‌های پنجم و ششم جهان را به دست آوردند.

این نخستین حضور دانش‌آموزان زیر 18 و زیر 15 سال ایران در این رویدادها بود و حضور ورزشکاران با نیازهای ویژه و تیم پارادوومیدانی، بر غنای این افتخار افزود. رهبر معظم انقلاب در پیام 4 آبان 1405، این افتخارات را از تلاش و همت و اراده و ایمان ورزشکاران دانستند و تأکید کردند: آن ورزشکارانی که با قدرت جسمانی و قوت روحی و اخلاقی و ایمانی و تلاش مستمر خود بر اقتدار ایران عزیز در برابر چشم همه ملت‌ها می‌افزایند...

هر یک به اندازه خود در معنابخشی به ایران قوی، سهیم و مؤثرند. ایشان به‌ویژه بر نقش بانوان ورزشکار در تلألؤ بخشیدن به نشانه افتخارآمیز پوشش زن ایرانی در جهان تأکید کردند.

این نگاه، ورزش را از یک رقابت صرف، به عرصه‌ای برای نمایش هویت، اخلاق و اقتدار ملی ارتقا می‌دهد. پیام رهبر معظم انقلاب، نخبگی را فراتر از کسب مدال تعریف می‌کند و بر مسئولیت اجتماعی نخبگان تأکید می‌ورزد.

نخبگان ایرانی نشان داده‌اند که می‌توانند دانش و استعداد را به ابزاری برای حل مسائل واقعی مردم و کشور تبدیل کنند؛ از سلول‌های بنیادی و نانو و فناوری‌های زیستی تا فناوری‌های پیشرفته هوا و فضا، صنعت و معدن، پزشکی و کشاورزی، هسته‌ای و انرژی. مدال‌آوران المپیادهای علمی در مراسم تجلیل آستان قدس رضوی از آنان در خواست تدریس داوطلبانه به دانش‌آموزان مستعد و محروم داشتند.

همچنین اعزام تیم‌های ملی المپیادهای علمی ایران با نماد؛ کوله‌پشتی صورتی یادآور شهدای دانش‌آموز مدرسه میناب، نشان‌دهنده پیوند نسل نخبه با نسل شهید و مسئولیت‌پذیری در قبال آرمان‌های آنان است. در همین راستا، تجلیل از 60 نخبه مدال‌آور و رتبه‌های برتر کنکور در حرم مطهر رضوی، با حضور تولیت آستان قدس رضوی و دکتر حداد عادل، نشان‌دهنده پیوند معنویت و علم در مسیر تمدن‌سازی است.

در نهایت، پیام 4 آبان 1405 رهبر معظم انقلاب را می‌توان یک متن فشرده تمدنی دانست: متنی که در آن، نخبه از یک مدال‌آور به معیار سرمایه انسانی، علم از دانایی فردی به قدرت ملی، ورزش از رقابت به میدان اقتدار ملی، و مدرسه از یک واحد اداری به کانون تمدن‌سازی تبدیل می‌شود. امسال، صدای زنگ مدرسه‌ها باید در کنار شادی بازگشایی، یادآور سکوت کلاس‌های میناب نیز باشد؛ کلاسی که دانش‌آموزانش در محضر امام شهیدشان حاضر و ناظرند.

شاید بهترین ادای احترام به آنان این باشد که مدرسه ایرانی را به کانون علم، اخلاق، هویت، خلاقیت و امید تبدیل کنیم؛ تا از میان همان نیمکت‌هایی که روزی شاهد فقدان ظاهری فرزندان ایران بودند، نسلی برخیزد که قله‌های علم و پیشرفت را فتح کند. آینده از آن تمدن نوین اسلامی است؛ تمدنی که در کلاس‌های درس، با دستان معلمان و با همت دانش‌آموزان ساخته می‌شود.

همان‌گونه که رهبر معظم انقلاب فرمودند: آنچه در این زمینه مسلّم است، عقربه زمان به عقب برنمی‌گردد و آینده متعلّق به امّت اسلامی و تمدن نوین اسلامی است و هر یک از ما می‌توانیم به اندازه همّت، ظرفیت و مسئولیت خود در تحقّق این آینده و نزدیک‌تر شدن به آن ایفای نقش کنیم. در پایان، با گرامیداشت یاد و خاطره معمار کبیر تعلیم و تربیت، مراتب سپاس و قدردانی خود را از پیام های تمدن ساز رهبر معظم انقلاب، از همه دانش‌آموزان نخبه و مدال‌آور، خانواده‌های دلسوز، معلمان و مربیان فداکار و همراه آنان ابراز می‌داریم.

بی‌تردید، این همراهی و حمایت، مسیر فتح قله‌های علم و عمل را هموارتر خواهد کرد.