تحول در آموزش ابتدایی؛ اختیار بیشتر معلمان در تدریس و انتخاب محتوا

به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، سیدمهدی باقریان مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتاب‌های درسی ابتدایی و متوسطه نظری با اشاره به رویکرد جدید در طراحی و اجرای بسته‌های آموزشی اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین اهداف این رویکرد، افزایش قدرت و توانمندی مدرسه از طریق ارتقای خودآگاهی نسبت به برنامه درسی است به این معنا که مدرسه باید بداند بسته آموزشی با چه اهداف و انتظارات عملکردی طراحی شده و چه منطق و عقلانیت آموزشی و تربیتی پشت آن قرار دارد. وی افزود: در این الگو، مدرسه متناسب با میزان آمادگی و شرایط خود می‌تواند در چهار سطح با بسته آموزشی مواجه شود.

در نخستین سطح، مدرسه یک مجری فکور و آگاه است که اهداف و منطق بسته آموزشی را به‌درستی می‌شناسد و آن را اجرا می‌کند. در سطح بعد، امکان انطباق بسته آموزشی با شرایط بومی مدرسه فراهم می‌شود برای مثال اگر برخی گیاهان معرفی‌شده در کتاب درسی با شرایط اقلیمی منطقه‌ای متناسب نباشند، معلم می‌تواند نمونه‌های بومی و مناسب‌تری را جایگزین کند.

باقریان ادامه داد: در سطح بالاتر، معلم و مدرسه به مرحله انتخابگری می‌رسند یعنی می‌توانند متناسب با فرصت‌ها و نیازهای تربیتی دانش‌آموزان از بخش‌های مختلف بسته آموزشی استفاده کنند و در نهایت در سطح پیشرفته‌تر، امکان تولید بسته‌های آموزشی جدید در سطح مدرسه یا منطقه نیز فراهم می‌شود. تلاش برای ایجاد وحدت تربیتی در مدرسه مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتاب‌های درسی با تأکید بر اینکه یکی از ویژگی‌های مهم این الگو ایجاد وحدت تربیتی در مدرسه است، گفت: در این رویکرد تلاش می‌کنیم فاصله‌ای را که در برخی مدارس میان فعالیت‌های آموزشی و پرورشی شکل گرفته است، کاهش دهیم.

از نگاه ما همه فعالیت‌های مدرسه اعم از آموزش رسمی، فعالیت‌های پرورشی، مهارتی، ورزشی و باشگاه‌های دانش‌آموزی در نهایت اجزای یک فرایند تربیتی هستند. وی افزود: زمان‌بندی و طراحی برنامه درسی نیز به‌گونه‌ای انجام شده است که فرصت کافی برای فعالیت‌های خارج از کلاس از جمله فعالیت‌های مهارتی، تربیتی، ورزشی و باشگاه‌های دانش‌آموزی فراهم شود.

هدف این است که مدرسه بتواند با بهره‌گیری از اختیار، انتخاب آگاهانه و مشارکت عوامل آموزشی و تربیتی، یک هویت و انسجام تربیتی پیدا کند. باقریان درباره ویژگی‌های کتاب‌های درسی جدید و نحوه اجرای این رویکرد در دوره ابتدایی اظهار کرد: کتاب‌های جدید بر اساس برنامه‌ای با عنوان راهنمای تفصیلی عنوان درس طراحی شده‌اند که در آن برای هر درس یک مسیر تعلیمی و تربیتی مشخص شده است.

بسته آموزشی نیز بر اساس همین مسیر تدوین می‌شود. وی با اشاره به نمونه‌هایی از تغییر رویکرد در کتاب‌های پایه اول ابتدایی گفت: برای آموزش الفبا در کتاب فارسی پایه اول به‌جای ورود مستقیم به آموزش حروف از همان جلسه نخست، بازی آموزشی نقشه گنج طراحی شده است که به‌عنوان ورودی کتاب، دانش‌آموز را درگیر فرایند یادگیری می‌کند.

مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتاب‌های درسی افزود: در کتاب‌هایی مانند هنر و خلاقیت، جهان دوست‌داشتنی ریاضی و آموزش قرآن نیز تلاش شده است نخستین مرحله یادگیری، ایجاد جذابیت و درگیر کردن دانش‌آموز با موضوع درس باشد. در این رویکرد، شوق یادگیری یکی از مهم‌ترین ارکان آموزش به‌ویژه در دوره اول ابتدایی است.

وی با اشاره به بازطراحی تصویری کتاب‌های جدید بیان کرد: در این فرایند حدود 50 تا 60 هنرمند و تصویرگر همکاری داشته‌اند و طراحی تصویری کتاب‌ها هم‌زمان با طراحی آموزشی و مسیر یادگیری انجام شده است چراکه در دوره اول ابتدایی، ایجاد علاقه و شوق یادگیری و برقراری ارتباط عاطفی دانش‌آموز با محیط پیرامون اهمیت ویژه‌ای دارد. اجرای آزمایشی در 8 مدرسه و آغاز مرحله الگوسازی در استان‌ها باقریان درباره مراحل اجرای این برنامه گفت: سال گذشته اجرای آزمایشی این الگو در 8 مدرسه در تهران و شهرستان‌های استان تهران انجام شد.

از آنجا که این برنامه به‌ویژه در پایه اول ابتدایی با حساسیت‌های ویژه‌ای در مسیر یادگیری دانش‌آموزان همراه است، برای اجرای آن نظام راهبری برنامه درسی نیز طراحی شده است. وی ادامه داد: در مرحله فعلی وارد مرحله الگوسازی شده‌ایم و قرار است این الگو در همه استان‌ها دست‌کم در دو منطقه و دو مدرسه از هر استان اجرا شود.

بخشی از مدارس عشایری و مدارس چندپایه نیز در این برنامه قرار دارند. مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتاب‌های درسی با اشاره به برنامه توسعه تدریجی این الگو در سال آینده گفت: هدف‌گذاری ما این است که با فراهم شدن زیرساخت‌ها و آمادگی لازم، دامنه اجرای برنامه به‌تدریج گسترش یابد و در صورت فراهم بودن شرایط دست‌کم 50 درصد کلاس‌ها را پوشش دهد.

آموزش راهبران درسی برای پشتیبانی از معلمان وی با تأکید بر اهمیت آماده‌سازی معلمان و فراهم کردن پشتیبانی علمی از مدارس اظهار کرد: برای اجرای صحیح این برنامه فرهنگ کار گروهی، مشورت و همکاری میان معلمان باید تقویت شود. به همین منظور نظام راهبری برنامه درسی طراحی شده است تا معلمان در جریان اجرای برنامه تنها نباشند و از پشتیبانی علمی و آموزشی برخوردار شوند.

باقریان افزود: در مقایسه با سال گذشته، امسال حدود 100 راهبر آموزشی آموزش دیده‌اند و نزدیک به 100 ساعت آموزش دریافت کرده‌اند. این راهبران در کنار معلمان و مدارس حضور خواهند داشت و در مراحل بعدی توسعه برنامه نیز به‌عنوان پشتیبان و همراه مدارس فعالیت می‌کنند.

مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتاب‌های درسی در تشریح انتظارات از اجرای این الگو گفت: مهم‌ترین انتظار ما، شکل‌گیری و تقویت شایستگی‌های عمومی در دانش‌آموزان است. این شایستگی‌ها در چهار محور هویت ملی، ارتباط مسئولانه، تفکر و تعقل و خویشتن‌سازی دنبال می‌شوند.

وی خاطرنشان کرد: انتظار داریم دانش‌آموزان ایران را دوست داشته باشند، توانایی کار گروهی و برقراری ارتباط مؤثر را کسب کنند، گفت‌وگو و تعامل مسئولانه را بیاموزند و از اعتمادبه‌نفس و مهارت‌های لازم برای حضور در جامعه برخوردار شوند. در کنار این شایستگی‌ها، تقویت سواد پایه دانش‌آموزان در حوزه‌هایی مانند خواندن و نوشتن فارسی و دانش ریاضی نیز از اهداف اصلی این برنامه است.